PNJ giải trình về khoản trích lập dự phòng kỷ lục khiến doanh nghiệp lần đầu báo lỗ

Công ty cổ phần Vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ) vừa công bố báo cáo tài chính quý II/2026 với những biến động chưa từng có trong lịch sử hoạt động. Dù doanh thu thuần vẫn giữ đà tăng trưởng 12% so với cùng kỳ năm ngoái khi đạt gần 8.484 tỷ đồng, doanh nghiệp này lại bất ngờ báo lỗ sau thuế gần 283 tỷ đồng. Đây là mức lỗ kỷ lục của PNJ kể từ khi công khai thông tin kết quả kinh doanh, trái ngược hoàn toàn với khoản lãi 437 tỷ đồng của cùng kỳ năm trước.

Theo giải trình từ phía PNJ, nguyên nhân cốt lõi dẫn đến kết quả kinh doanh tiêu cực này xuất phát từ việc chi phí quản lý doanh nghiệp tăng vọt 422%, chạm mốc gần 1.063 tỷ đồng. Sự gia tăng đột biến này chủ yếu do doanh nghiệp phải thực hiện khoản trích lập dự phòng tổn thất lên tới hơn 865 tỷ đồng liên quan đến hoạt động mua lại phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán.

Chi phí quản lý doanh nghiệp của PNJ tăng vọt 422%, chạm mốc gần 1.063 tỷ đồng.

Ban lãnh đạo PNJ cho biết việc xác định khoản dự phòng này được thực hiện trên cơ sở các thông tin sẵn có và những giả định hợp lý tại thời điểm lập báo cáo tài chính. Các tiêu chí cụ thể để tính toán bao gồm giá trị kim cương mua lại thực tế, giá thu hồi ước tính theo diễn biến giá thị trường tại thời điểm đánh giá và mức điều chỉnh tỷ lệ ước tính tùy theo từng nhóm kích thước kim cương. Việc ghi nhận trước khoản chi phí này nhằm phản ánh các rủi ro có khả năng phát sinh tổn thất từ hoạt động mua lại sản phẩm dù chưa đồng nghĩa với việc khoản lỗ đã thực sự xảy ra trên thực tế.

Bên cạnh chi phí dự phòng, biên lợi nhuận gộp của PNJ cũng sụt giảm từ 21,48% xuống còn 18,43%. Doanh nghiệp lý giải sự sụt giảm này do cơ cấu doanh thu có sự dịch chuyển mạnh mẽ. Cụ thể là tỷ trọng của mảng vàng 24K vốn có biên lợi nhuận thấp đã tăng cao hơn đáng kể so với mảng bán lẻ trang sức. Ngoài ra doanh nghiệp cũng phải trích lập dự phòng hàng tồn kho lên tới 410 tỷ đồng, gấp 9 lần so với đầu năm do hàng hóa hư hỏng hoặc không đạt chất lượng kinh doanh.

Báo cáo tài chính và các văn bản giải trình của PNJ cũng làm rõ bối cảnh dẫn đến nhu cầu trích lập dự phòng lớn. Sau những diễn biến liên quan đến vụ án buôn lậu kim cương tại đơn vị thành viên P-Lab, thị trường đã ghi nhận một làn sóng khách hàng bán lại trang sức kim cương tăng đột biến. Trong giai đoạn từ ngày 1/7 đến 20/7, trong khi doanh thu của PNJ đạt 1.588 tỷ đồng thì giá trị hàng mua lại đã lên tới 5.900 tỷ đồng. Tính đến cuối tháng 7, tổng giá trị PNJ mua lại từ khách hàng đã vượt ngưỡng 7.000 tỷ đồng.

Tỷ lệ giá trị hàng mua lại trên tổng doanh thu trong giai đoạn cao điểm ước tính lên tới 237%. Diễn biến này đã làm gia tăng áp lực vốn lưu động và ảnh hưởng đến vòng quay vốn của doanh nghiệp trong ngắn hạn. Để ứng phó với tình hình, PNJ đã điều chỉnh chính sách thu đổi từ ngày 21/7 bằng cách khuyến khích khách hàng chuyển đổi sang sản phẩm khác hoặc lựa chọn nhận tiền theo lộ trình thanh toán kéo dài 120 ngày chia thành 5 đợt. Những biện pháp này đã giúp giảm đáng kể giá trị thu mua lại và giảm áp lực thanh khoản cho công ty.

Thực tế, vụ án liên quan đến Công ty TNHH MTV Giám định PNJ (P-Lab) - công ty con của PNJ chỉ được Công an tỉnh Thanh Hóa công bố vào ngày 2/7, tức sau thời điểm chốt sổ báo cáo tài chính quý II (30/6).

Tuy nhiên, báo cáo tài chính cho thấy PNJ đã có những động thái chuẩn bị về nguồn lực tài chính. Doanh nghiệp chấp nhận tất toán trước hạn các khoản tiền gửi có kỳ hạn để đáp ứng nhu cầu tiền mặt, dẫn đến khoản lỗ tài chính 30,5 tỷ đồng do hoàn nhập lãi dự thu. Tính đến ngày 30/6, PNJ vẫn duy trì tổng tài sản 21.018 tỷ đồng, trong đó có hơn 3.393 tỷ đồng đầu tư tài chính ngắn hạn là tiền gửi tại các ngân hàng như HDBank, VIB hay SeABank.

Về phía nguồn vốn, nợ vay tài chính của PNJ ghi nhận hơn 3.989 tỷ đồng với các chủ nợ lớn là Vietcombank, BIDV và VietinBank. Ban Điều hành nhận định rằng mặc dù sự kiện tại P-Lab có thể ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh quý III và cả năm 2026, nhưng tập đoàn vẫn đảm bảo khả năng hoạt động liên tục nhờ việc chủ động cân đối nguồn vốn và điều chỉnh thời hạn thanh toán kịp thời.

Trên thị trường chứng khoán, cơ cấu cổ đông của PNJ cũng ghi nhận những thay đổi lớn khi các nhóm nhà đầu tư nước ngoài đồng loạt thoái vốn. Trong tháng 7, cả ba nhóm cổ đông ngoại lớn gồm VinaCapital, Dragon Capital và nhóm liên quan đến T. Rowe Price Associates lần lượt giảm tỷ lệ sở hữu xuống dưới ngưỡng 5% và không còn là cổ đông lớn của doanh nghiệp. Những biến động này diễn ra song song với đà sụt giảm của cổ phiếu PNJ dưới áp lực từ những thông tin liên quan đến hoạt động giám định và thanh khoản của công ty.