Quan chức Ukraine lý giải sự cố cảnh báo phòng không chậm trễ trước tên lửa Nga

Hệ thống phòng không Patriot. Ảnh: THX/TTXVN

Theo tờ The Kyiv Independent, Nga đã gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào thủ đô Kiev trong những tháng qua, nhiều thời điểm tiến hành nhiều đợt tập kích bằng tên lửa đạn đạo chỉ trong một tuần. Chiến lược tấn công đường không này đã làm cạn kiệt kho tên lửa đánh chặn Patriot của Ukraine - loại đạn phòng không duy nhất hiện có khả năng đánh chặn hiệu quả các tên lửa đạn đạo như Zircon, Kinzhal và Iskander của Nga, khiến thành phố rơi vào thế dễ bị tổn thương hơn.

Người dân Kiev thường xuyên bị đánh thức vào giữa đêm hoặc sáng sớm bởi tiếng còi báo động phòng không, cảnh báo tên lửa đạn đạo đang bay về phía thành phố.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, cảnh báo lại không được phát đi kịp thời. Trong cuộc tấn công của Nga ngày 11/7, các phóng viên của The Kyiv Independent có mặt tại hiện trường cho biết họ nghe thấy tiếng nổ trước, trong khi còi báo động phải khoảng hai phút sau mới vang lên.

Phản ánh trước tình trạng trên, trong một bài đăng trên mạng xã hội ngày 14/7, ông Serhii Beskrestnov, cố vấn của Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov giải thích: "Tại sao đôi khi cảnh báo về tên lửa đạn đạo lại vang lên sau khi tên lửa đã bay tới nơi?".

"Mọi thông tin về các vụ phóng hoặc công tác chuẩn bị phóng đều được các đối tác cung cấp cho chúng tôi. Không ai trong chúng tôi biết, và cũng không cần biết, bằng cách nào họ thu thập những thông tin này. Tuy nhiên, không khó để nhận ra rằng các nguồn tin chủ yếu đến từ hoạt động giám sát các bãi phóng bằng vệ tinh và các hệ thống ghi nhận dữ liệu phóng”, vị quan chức viết.

Theo ông Beskrestnov, tốc độ rất cao của tên lửa khiến bất kỳ sự chậm trễ nào trong quá trình truyền tín hiệu cũng có thể ảnh hưởng đến hệ thống cảnh báo.

"Một tên lửa có thể bay tới Kiev chỉ trong vòng từ hai đến bốn phút, vì vậy thời gian phản ứng là rất hạn chế. Bất kỳ sự cố nào của hệ thống cũng có thể làm chậm quá trình tiếp nhận thông tin. Không có hệ thống nào là hoàn hảo, vì vậy sự cố vẫn có thể xảy ra và khiến cảnh báo bị chậm”, ông lưu ý.

Ông Beskrestnov cũng cho biết việc giám sát bằng vệ tinh đôi khi có thể dẫn đến báo động giả, khi còi báo động vang lên nhưng không có cuộc tấn công nào xảy ra.

"Điều này xảy ra vì các vệ tinh phát hiện hoạt động tại các bệ phóng trước khi tên lửa được phóng, nhưng bản thân vụ phóng có thể không diễn ra vì nhiều lý do. Các vệ tinh trinh sát có thể phát hiện hoạt động tại bệ phóng, nhưng không thể xác định ngay liệu tên lửa có thực sự được phóng hay không”.

Việc Nga ngày càng dựa nhiều hơn vào các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo nhằm vào các trung tâm đô thị đã khiến tháng 6/2026 trở thành một trong những tháng có ghi nhận thương vong cao nhất tại Ukraine kể từ những ngày đầu xung đột.

Trong bối cảnh nguồn tên lửa Patriot khan hiếm, các hệ thống cảnh báo sớm trở thành một trong những tuyến phòng thủ cuối cùng giúp người dân có thời gian trú ẩn trước các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo.

Mới đây, Mỹ và Ukraine đã đạt được thỏa thuận chính trị về việc Mỹ cấp phép cho Ukraine sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot ngay tại nước này.

Tổng thống Volodymyr Zelensky nhiều lần khẳng định Patriot là hệ thống phòng không hiệu quả nhất hiện nay trong việc đối phó các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo. Theo ông, việc nội địa hóa sản xuất sẽ giúp Ukraine nâng cao đáng kể năng lực phòng không.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo quá trình triển khai sẽ mất nhiều năm do những rào cản về công nghệ, pháp lý và chuỗi cung ứng.