Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Nhật Bản lên một tầm cao mới

Lễ hội Việt Nam-Nhật Bản thành phố Đà Nẵng năm 2026 đã diễn ra từ ngày 9/7 đến ngày 12/7/2026. (Ảnh: Trần Lê Lâm/TTXVN)

Nhận lời mời của Nhà nước Nhật Bản, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ thăm chính thức Nhật Bản từ ngày 8-11/11/2026.

Nhân dịp này, Đại sứ Nhật Bản Ito Naoki đã có cuộc trao đổi với báo chí trước thềm chuyến thăm, khẳng định Nhật Bản hết sức coi trọng sự kiện này và mong muốn phối hợp chặt chẽ với Việt Nam để quan hệ hợp tác đạt kết quả thực chất, thúc đẩy quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng ở châu Á và trên thế giới.

Tầm quan trọng của 3 lĩnh vực hợp tác lớn

- Đại sứ có đánh giá thế nào về bối cảnh và ý nghĩa chuyến thăm Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm?

Đại sứ Ito Naoki: Chuyến thăm Nhật Bản lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra tiếp sau chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Takaichi Sanae vào tháng 5 năm nay.

Như vậy, trong cùng một năm, lãnh đạo cấp cao hai nước Nhật Bản và Việt Nam đã thực hiện các chuyến thăm và giao lưu song phương. Tôi cho rằng đây sẽ là cơ hội để đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa Nhật Bản và Việt Nam lên một tầm cao mới.

Chúng tôi hết sức vui mừng trước chuyến thăm chính thức Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Tôi cho rằng chuyến thăm có ý nghĩa hết sức quan trọng, góp phần thúc đẩy hơn nữa quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa Nhật Bản và Việt Nam trong khuôn khổ quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng ở châu Á và trên thế giới (CSP).

Đây là chuyến thăm Nhật Bản đầu tiên của Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam kể từ chuyến thăm của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng vào năm 2015, tức là sau 11 năm, đồng thời là chuyến thăm thứ năm của một Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam tới Nhật Bản.

Nhật Bản hết sức coi trọng chuyến thăm lần này. Đặc biệt, việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm Nhật Bản ngay trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ 5 năm sau khi được bầu giữ chức Tổng Bí thư tại Đại hội Đảng năm nay cho thấy Đảng Cộng sản Việt Nam rất coi trọng quan hệ với Nhật Bản.

Chúng tôi mong muốn phối hợp chặt chẽ với phía Việt Nam, cùng nỗ lực hết sức để chuyến thăm đạt được những kết quả thực chất và thành công tốt đẹp.

Tuyến metro số 1 Bến Thành-Suối Tiên (Thành phố Hồ Chí Minh) sử dụng chủ yếu vốn vay ODA từ Nhật Bản, chính thức đi vào vận hành từ cuối năm 2024, đánh dấu cột mốc quan trọng trong hợp tác hạ tầng Việt-Nhật. (Ảnh: Quốc Khánh/TTXVN)

- Xin Đại sứ chia sẻ về những hoạt động chính và văn kiện quan trọng dự kiến sẽ được công bố hoặc ký kết?

Đại sứ Ito Naoki: Trong chuyến thăm lần này, chúng tôi đặc biệt coi trọng ba lĩnh vực hợp tác lớn. Thứ nhất, trong bối cảnh tình hình quốc tế ngày càng diễn biến phức tạp, trật tự quốc tế đang đứng trước nhiều thách thức, Nhật Bản và Việt Nam cần tăng cường hợp tác, cùng đóng góp vào việc duy trì hòa bình và ổn định của khu vực.

Thứ hai, trong chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Takaichi Sanae hồi tháng Năm vừa qua, hai nước đã nhất trí coi trọng việc thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực an ninh kinh tế, củng cố chuỗi cung ứng và đổi mới sáng tạo.

Đây cũng là một trong những kết quả quan trọng mà chúng tôi mong muốn đạt được trong chuyến thăm lần này. Lãnh đạo hai bên đã xác định các lĩnh vực ưu tiên hợp tác trong thời gian tới là trí tuệ nhân tạo (AI), chất bán dẫn, chuyển đổi số (DX), chuyển đổi xanh (GX), khoáng sản quan trọng và an ninh lương thực, nông nghiệp. Trên cơ sở những nội dung đã trao đổi trước đây, chúng tôi mong muốn tiếp tục cụ thể hóa và triển khai các hoạt động hợp tác trong những lĩnh vực này, đồng thời sẽ nỗ lực hết sức để hiện thực hóa các mục tiêu đã đề ra.

Ngày 20/3/2025, tại Đà Nẵng, Đại học Đông Á tổ chức chương trình giao lưu văn hóa Việt-Nhật năm 2025. (Ảnh: Văn Dũng/TTXVN)

Thứ ba là giao lưu nhân dân và giao lưu văn hóa. Trong năm nay, số lượt người Nhật Bản đến Việt Nam cũng như người Việt Nam đến Nhật Bản đều đang gia tăng. Dự kiến, số người Việt Nam đến Nhật Bản sẽ vượt 700.000 lượt trong cả năm, trong khi số người Nhật Bản đến Việt Nam cũng được dự báo sẽ tăng lên gần 900.000 lượt.

Nhật Bản coi trọng việc tiếp tục thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa giao lưu nhân dân giữa hai nước, mở rộng giao lưu giữa các địa phương, tăng cường quan hệ liên kết và hợp tác giữa chính quyền các địa phương của hai nước. Đây cũng sẽ là những nội dung được lãnh đạo cấp cao hai nước trao đổi và thảo luận trong dịp này.

‘Việt Nam: Cứ điểm sản xuất đầy tiềm năng của châu Á’

- Trong các lĩnh vực tiên tiến như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi xanh (GX) và chuyển đổi số (DX), Nhật Bản có thể triển khai những hình thức hợp tác nào với Việt Nam, thưa Đại sứ?

Đại sứ Ito Naoki: Nhật Bản đặc biệt chú trọng hợp tác với Việt Nam trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số (DX) và chuyển đổi xanh (GX).

Trong lĩnh vực bán dẫn, hiện nay hai nước đang triển khai các dự án hợp tác giữa 5 cặp trường đại học, bao gồm nghiên cứu chung giữa các trường và đào tạo nghiên cứu sinh tiến sỹ Việt Nam tại Nhật Bản. Ngoài các dự án hiện tại, trong chuyến thăm lần này, hai nước dự kiến sẽ công bố thêm 6 đề tài nghiên cứu chung mới.

Cobot (robot hợp tác) được trưng bày tại chuỗi Triển lãm quốc tế về Công nghiệp chế tạo, Công nghiệp hỗ trợ (Vietnam Manufacturing Expo 2025) và Triển lãm Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam-Nhật Bản (Vietnam-Japan Supporting Industries Exhibition 2025), tháng 8/2025. (Ảnh: Trần Việt/TTXVN)

Nhật Bản đặt ra mục tiêu đào tạo tổng cộng 250 nhân lực Việt Nam trong lĩnh vực bán dẫn thông qua các chương trình tiến sỹ tại Nhật Bản. Bên cạnh đó, phía Việt Nam cũng bày tỏ mong muốn hợp tác đào tạo tiến sỹ trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI). Hiện nay, trong khuôn khổ chương trình NEXUS nhằm phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực bán dẫn, Nhật Bản đang cân nhắc khả năng mở rộng chương trình sang lĩnh vực đào tạo nhân lực AI.

- Trong thời gian tới, Nhật Bản dự kiến sẽ thúc đẩy hợp tác đồng sáng tạo và chuyển giao công nghệ với Việt Nam như thế nào, thưa Đại sứ?

Đại sứ Ito Naoki: Nhân chuyến thăm lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, chúng tôi mong muốn thúc đẩy hơn nữa các chương trình hợp tác giữa Nhật Bản và Việt Nam trong cả hai lĩnh vực bán dẫn và AI, thông qua các chương trình nghiên cứu chung và đào tạo nghiên cứu sinh Việt Nam ở trình độ tiến sĩ tại Nhật Bản.

Thông qua Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA), Nhật Bản dự định triển khai khoản vay chương trình dành cho Việt Nam, nhằm hoàn thiện các chính sách và cơ chế liên quan đến AI tại Việt Nam.

Đối với Trường Đại học Việt Nhật, chúng tôi hướng tới xây dựng trường trở thành một cơ sở giáo dục đại học định hướng nghiên cứu, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực có tính ứng dụng thực tiễn cao. Trong thời gian tới, việc xây dựng khuôn viên trường bằng nguồn vốn vay ODA của Nhật Bản sẽ được triển khai.

Trong lĩnh vực năng lượng, Nhật Bản mong muốn thúc đẩy hợp tác giữa Chính phủ và các doanh nghiệp tư nhân nhằm bảo đảm nguồn cung năng lượng đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của Việt Nam trong quá trình phát triển kinh tế.

Chúng tôi hoan nghênh việc Quốc hội Việt Nam hiện đang tiến hành sửa đổi Luật Điện lực. Cùng với đó, chúng tôi kỳ vọng những vướng mắc liên quan đến tính khả thi về mặt tài chính, đặc biệt là việc xây dựng cơ chế bảo đảm khả năng thu hồi chi phí đầu tư, sẽ từng bước được tháo gỡ.

Bên cạnh đó, việc thúc đẩy liên kết giữa Chính phủ, doanh nghiệp và giới học thuật tại Việt Nam sẽ góp phần tạo dựng môi trường thuận lợi cho hợp tác với các cơ quan, trường đại học và doanh nghiệp Nhật Bản. Tôi cho rằng đây là yếu tố có ý nghĩa hết sức quan trọng, không chỉ đối với lĩnh vực năng lượng mà còn trong các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số (DX) và chuyển đổi xanh (GX).

Ngoài ra, việc thiết lập một khuôn khổ đối thoại giữa hai nước, với sự tham gia của các cơ quan chính phủ, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp để cùng trao đổi về đổi mới sáng tạo và thúc đẩy các hoạt động hợp tác cụ thể sẽ mang ý nghĩa hết sức thiết thực.

Hiện Nhật Bản là đối tác kinh tế hàng đầu của Việt Nam, nhà tài trợ ODA lớn nhất tại Việt Nam. (Ảnh: Tuấn Anh/ TTXVN)

- Kim ngạch thương mại song phương hai nước được dự báo là có thể đạt 60 tỷ USD vào năm 2030. Theo Đại sứ, đâu là những lĩnh vực, mặt hàng có tiềm năng nhất giúp hai bên sớm đạt mục tiêu đó?

Đại sứ Ito Naoki: Trong 9 tháng đầu năm nay, kim ngạch thương mại giữa Nhật Bản và Việt Nam đã tăng 15%, đạt 43,7 tỷ USD. Với tốc độ tăng trưởng hiện nay, kim ngạch thương mại cả năm dự kiến sẽ đạt khoảng 58 tỷ USD. Trong vòng 10 năm qua, quy mô thương mại giữa hai nước đã tăng gấp 1,8 lần. Với đà tăng trưởng này, kim ngạch thương mại song phương có thể đạt 75 tỷ USD vào năm 2030.

Trong bối cảnh thương mại giữa hai nước tiếp tục mở rộng, các mặt hàng như thiết bị điện, linh kiện điện tử và phụ tùng ôtô sẽ tiếp tục là những nhóm hàng triển vọng trong hoạt động thương mại song phương.

Bên cạnh đó, trong lĩnh vực nông sản, Nhật Bản và Việt Nam dự kiến sẽ mở cửa thị trường cho một số mặt hàng mới, cụ thể là nho từ Nhật Bản và bưởi từ Việt Nam. Tôi cho rằng đây cũng sẽ là một trong những kết quả của hội đàm cấp cao lần này. Nông sản cũng sẽ là lĩnh vực có nhiều tiềm năng gia tăng xuất khẩu giữa hai nước trong thời gian tới.

Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki trả lời phỏng vấn. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Trên thực tế, các doanh nghiệp Nhật Bản đang đẩy mạnh đầu tư trong lĩnh vực điện và điện tử, đầu tư, trong đó có các doanh nghiệp sản xuất vật liệu wafer bán dẫn, cũng như các doanh nghiệp gia công và kiểm định tấm phim phân cực dùng cho màn hình. Nếu đầu tư của doanh nghiệp Nhật Bản tiếp tục được mở rộng trong những lĩnh vực liên quan, nhu cầu nhập khẩu các linh kiện, phụ tùng phục vụ sản xuất từ Nhật Bản cũng sẽ tăng theo. Thương mại giữa hai nước sẽ tiếp tục được thúc đẩy hơn nữa.

Chúng tôi kỳ vọng rằng sự phát triển của thương mại song phương sẽ góp phần tạo điều kiện cho các dòng vốn FDI có chất lượng cao, qua đó đóng góp tích cực vào quá trình xây dựng mô hình tăng trưởng kinh tế mới của Việt Nam.

- Xin trân trọng cảm ơn Đại sứ./.