Quan hệ lao động hài hòa: 'Chìa khóa' giữ chân người lao động, ổn định sản xuất

Chăm lo đời sống, bảo đảm quyền lợi và tạo môi trường làm việc tốt cho người lao động là nền tảng xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định tại doanh nghiệp. Ảnh: VGP.

Chủ động phòng ngừa thay vì xử lý khi tranh chấp phát sinh

Ngày 10/9, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ký Quyết định số 1764/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch thực hiện Chỉ thị số 37-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ trong tình hình mới.

Kế hoạch được triển khai giai đoạn 2026–2030 và những năm tiếp theo, trong bối cảnh thị trường lao động đang thay đổi nhanh dưới tác động của chuyển đổi số, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và những yêu cầu mới đối với chất lượng nguồn nhân lực.

Một trong những định hướng đáng chú ý là chuyển mạnh sang chủ động phòng ngừa tranh chấp lao động. Các cơ quan chức năng được yêu cầu tăng cường theo dõi, hướng dẫn, kiểm tra việc chấp hành pháp luật lao động; kịp thời phát hiện, xử lý những vấn đề có nguy cơ dẫn đến mâu thuẫn, tranh chấp và đình công.

Đối với doanh nghiệp, yêu cầu này đặt ra trách nhiệm thường xuyên rà soát việc thực hiện pháp luật về lao động, tiền lương, bảo hiểm xã hội, an toàn, vệ sinh lao động cũng như các chế độ, quyền lợi của người lao động.

Cùng với đó, Chính phủ yêu cầu tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện chính sách, pháp luật về quan hệ lao động, trong đó có chính sách tiền lương, bảo đảm tiền lương tối thiểu đáp ứng mức sống tối thiểu của người lao động và gia đình họ, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội.

Xây dựng quan hệ lao động hài hòa không chỉ giúp phòng ngừa tranh chấp mà còn góp phần giữ chân nhân lực, ổn định sản xuất và nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Ảnh minh họa.

Đối thoại để giữ ổn định sản xuất

Một trụ cột khác là nâng cao hiệu quả đối thoại, thương lượng tập thể tại nơi làm việc.

Kế hoạch đặt ra yêu cầu thúc đẩy đối thoại thực chất giữa người sử dụng lao động và người lao động; nâng cao số lượng và chất lượng thỏa ước lao động tập thể, đồng thời khuyến khích các thỏa thuận mang lại cho người lao động những điều kiện tốt hơn quy định của pháp luật.

Đây cũng là vấn đề gắn trực tiếp với hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Khi những vướng mắc về tiền lương, thời giờ làm việc, phúc lợi hay điều kiện lao động được trao đổi và xử lý sớm, nguy cơ tích tụ thành tranh chấp có thể được hạn chế.

Ở chiều ngược lại, một môi trường làm việc ổn định, quyền lợi được bảo đảm và tiếng nói của người lao động được lắng nghe sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp giữ chân nhân lực, duy trì sản xuất và xây dựng văn hóa nội bộ bền vững.

Kế hoạch cũng yêu cầu kiện toàn, nâng cao hiệu quả hoạt động của hòa giải viên lao động và hội đồng trọng tài lao động; nghiên cứu thí điểm hòa giải viên, trọng tài viên chuyên trách tại những địa phương có nhiều doanh nghiệp, khu công nghiệp và đông người lao động.

Dữ liệu hỗ trợ nhận diện sớm nguy cơ

Đáng chú ý, công nghệ và dữ liệu được xác định là một trong những công cụ hỗ trợ quản lý quan hệ lao động trong giai đoạn mới.

Theo Kế hoạch, hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về lao động và quan hệ lao động sẽ được xây dựng, kết nối và chia sẻ; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong theo dõi, phân tích và dự báo tình hình quan hệ lao động.

Việc hình thành dữ liệu đầy đủ có thể giúp cơ quan quản lý nhận diện sớm những khu vực, ngành nghề hoặc doanh nghiệp tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp để có biện pháp hỗ trợ, xử lý kịp thời.

Với doanh nghiệp, xây dựng quan hệ lao động hài hòa vì vậy không nên chỉ được nhìn dưới góc độ tuân thủ để tránh vi phạm. Đối thoại thực chất, chính sách tiền lương phù hợp, bảo đảm quyền lợi và tạo cơ chế để người lao động tham gia xây dựng môi trường làm việc có thể trở thành một phần của năng lực quản trị doanh nghiệp.

Khi quan hệ giữa doanh nghiệp và người lao động được xây dựng trên nền tảng tin cậy, chia sẻ lợi ích và tuân thủ pháp luật, ổn định lao động cũng chính là điều kiện để ổn định sản xuất, giữ nguồn nhân lực và nâng cao sức cạnh tranh trong dài hạn.