Quản lý an toàn thực phẩm từ trang trại đến bàn ăn

Salbutamol là thuốc kê đơn, được sử dụng trong điều trị một số bệnh hô hấp như hen và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Việc sử dụng quá liều hoặc sai mục đích có thể gây ảnh hưởng đến tim mạch và sức khỏe con người. Hiện Salbutamol thuộc nhóm thuốc, nguyên liệu làm thuốc phải kiểm soát đặc biệt.

Hiện trường vụ triệt phá đường dây tiêu thụ 10.000 tấn heo chứa chất cấm. Ảnh: CATP

Trong chăn nuôi, đây là chất bị cấm sử dụng. Tuy nhiên, vì có tác dụng làm giảm tích lũy mỡ, tăng tỷ lệ nạc, Salbutamol vẫn bị một số đối tượng trộn vào thức ăn chăn nuôi để tăng lợi nhuận.

Những vụ việc như thế cho thấy thủ đoạn vi phạm ngày càng tinh vi, quy mô lớn, gây nguy cơ đối với sức khỏe người tiêu dùng và ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp.

Việc xử lý vi phạm phải đủ nghiêm để tạo sức răn đe và ngăn tái diễn. Quan trọng hơn là xây dựng cơ chế quản lý đủ nghiêm minh để thực phẩm lưu thông trên thị trường thực sự an toàn cho người sử dụng.

Nhiều quốc gia đã quản lý ATTP theo cách tiếp cận chuỗi “từ trang trại đến bàn ăn”. Tại Việt Nam, VietGAP (Thực hành sản xuất nông nghiệp tốt) hiện chưa phải yêu cầu bắt buộc đối với toàn bộ cơ sở sản xuất nông sản, thực phẩm.

Trong khi đó không có quy định bắt buộc thị trường chỉ được lưu thông thực phẩm đạt tiêu chuẩn an toàn nên người sản xuất không có động lực để thực hiện tiêu chuẩn.

Người tiêu dùng lựa chọn thực phẩm tại một siêu thị ở TPHCM. Ảnh: GIAO LINH

Để quản lý ATTP theo chuỗi, cần bắt đầu từ khu vực sản xuất ban đầu và tăng trách nhiệm ở từng khâu. Các cơ sở nuôi, trồng bắt buộc phải áp dụng những tiêu chuẩn sản xuất an toàn như VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ hoặc các tiêu chuẩn tương đương; tuân thủ quy định về phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, kháng sinh, chất kích thích tăng trưởng và các vật tư nông nghiệp khác.

Các cơ sở sơ chế, phân loại, bao gói, giết mổ, phân phối cũng phải thực hiện đầy đủ tiêu chuẩn ATTP, quy tắc vệ sinh, kiểm soát nguồn gốc và truy xuất sản phẩm; đồng thời chỉ được sử dụng thực phẩm đã được chứng nhận đạt tiêu chuẩn an toàn.

Khâu lưu thông, thương mại bao gồm chợ, nhà hàng, cơ sở kinh doanh thực phẩm và các đơn vị phân phối chỉ được mua bán, sử dụng thực phẩm có chứng nhận đạt tiêu chuẩn an toàn.

Thông tin về nguồn gốc, tiêu chuẩn, chứng nhận hoặc mã truy xuất phải được thể hiện rõ trên bao bì, nhãn hoặc hệ thống thông tin của nhà sản xuất để người tiêu dùng có cơ sở lựa chọn.

Luật An toàn thực phẩm 2010, qua nhiều lần bổ sung chưa có điều khoản quy định về thực phẩm tươi sống, thực phẩm lưu thông trong toàn chuỗi sản xuất thương mại bắt buộc phải có chứng nhận đạt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm.

Đây là điểm cần được quy định trong Luật ATTP (sửa đổi) nhằm tăng trách nhiệm giữa các khâu và tạo cơ chế tự giám sát, khâu sau chỉ tiếp nhận, vận chuyển, mua bán thực phẩm thực phẩm có chứng nhận an toàn từ khâu trước.

Năm 2025, để xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam đạt 70 tỷ USD, các trang trại, cơ sở sản xuất phải đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn trên toàn chuỗi sản xuất theo quy định của tổ chức Tiêu chuẩn hóa thực phẩm (CODEX) mà Việt Nam là thành viên. Trong khi không có yêu cầu thực phẩm lưu thông trong chuỗi sản xuất thương mại tại thị trường nội địa phải đạt tiêu chuẩn ATTP, việc hoàn thiện khung pháp lý và tổ chức quản lý theo chuỗi sẽ giúp bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng trong nước, đồng thời nâng sức cạnh tranh của nông sản, thực phẩm Việt Nam.

Tôi kỳ vọng dự thảo Luật ATTP (sửa đổi), khi được Quốc hội xem xét thông qua, sẽ bổ sung những chính sách, quy định phù hợp để quản lý thực phẩm theo chuỗi, từ trang trại đến bàn ăn; qua đó tạo nền tảng pháp lý bền vững cho việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng, nâng cao chất lượng cuộc sống và đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.