Quản lý giá thiết bị y tế: Minh bạch từ chuỗi cung ứng đến người bệnh

Lãnh đạo Bộ chủ trì cuộc họp. (Ảnh: T.H)

Sáng 1/10, Bộ Y tế tổ chức họp báo cung cấp thông tin về việc xây dựng, ban hành các chính sách y tế tiêu biểu trong quý 4/2026. Cuộc họp do Thứ trưởng thường trực Y tế Vũ Mạnh Hà chủ trì, cung cấp thông tin cho báo chí về một số chính sách, thông tư và hướng dẫn đang được Bộ Y tế xây dựng, tham mưu và ban hành trong lĩnh vực y tế.

Quản lý giá thiết bị y tế theo toàn bộ chuỗi cung ứng

Theo Thứ trưởng Y tế Vũ Mạnh Hà, trong nội dung quản lý thiết bị y tế, số thủ tục trong lĩnh vực thiết bị y tế đã giảm từ 48 xuống 16 (giảm 66,7%), điều kiện kinh doanh giảm từ 45 xuống 24 (giảm 46,7%); 100% thủ tục được cung cấp dưới hình thức dịch vụ công trực tuyến toàn trình.

Theo Nghị định số 148/2025/NĐ-CP, 6/16 thủ tục đã thuộc thẩm quyền giải quyết của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm trên cơ sở quản lý rủi ro và ứng dụng công nghệ số.

Về quản lý giá, thiết bị y tế có hàng trăm nghìn chủng loại, khác biệt rất lớn về công nghệ, cấu hình, mục đích và phạm vi sử dụng, dịch vụ bảo hành, bảo trì nên không áp dụng cơ chế Nhà nước định giá cho toàn bộ; giá được kiểm soát thông qua công khai niêm yết giá, kê khai giá trên hệ thống cơ sở dữ liệu về thiết bị y tế, liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa y tế, hải quan, thuế, đấu thầu, bảo hiểm y tế.

Thứ trưởng thường trực Y tế Vũ Mạnh Hà chủ trì cuộc họp.

Thứ trưởng cho biết, hiện nay Bộ Y tế đang triển khai sửa đổi Điều 113 Luật Khám bệnh, chữa bệnh về Đề án quản lý chuỗi cung ứng thiết bị y tế sẽ trình trong tháng 10/2026, tập trung vào một số giải pháp chính: Xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thiết bị y tế, chuẩn hóa dữ liệu trong toàn bộ chuỗi cung ứng, kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa y tế, đấu thầu, hải quan, thuế và bảo hiểm y tế; công khai giá niêm yết, giá kê khai phục vụ truy xuất nguồn gốc, quản lý giá và công tác quản lý nhà nước.

Nghiên cứu mở rộng danh mục thiết bị y tế mua sắm tập trung, đàm phán giá đối với các nhóm sản phẩm phù hợp; nghiên cứu áp dụng mua sắm theo đánh giá tổng chi phí trong toàn bộ vòng đời thiết bị, không chỉ căn cứ vào giá mua ban đầu.

Trao đổi về việc quản lý giá thiết bị y tế, Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Minh Lợi, Cục trưởng Cục Hạ tầng và Thiết bị y tế, Bộ Y tế, cho biết quản lý giá thiết bị y tế lần đầu được quy định tại Nghị định 98-2021. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện đã phát sinh một số điểm chưa phù hợp.

Qua chỉ đạo của Chính phủ, cùng với công tác kiểm tra, theo dõi một số vụ việc, Bộ Y tế đã rà soát và nhận thấy cần thể chế hóa các nguyên tắc quản lý giá thiết bị y tế ở cấp luật, làm cơ sở để quy định cụ thể các nội dung liên quan. Theo ông Lợi, dự thảo sửa đổi hiện đã được lấy ý kiến rộng rãi, trong đó có các nội dung về quản lý giá thiết bị y tế.

Điểm mới trong cách tiếp cận lần này là quản lý theo vòng đời thiết bị và toàn bộ chuỗi cung ứng. Việc quản lý sẽ được thực hiện từ khâu nhập khẩu, cấp phép đến mua sắm, thuế, hải quan, đấu thầu và thanh toán bảo hiểm. Các hệ thống dữ liệu liên quan sẽ được kết nối, liên thông và chia sẻ giữa các cơ quan. Bộ Y tế cũng đang nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về việc liên thông, chia sẻ dữ liệu gắn với mã định danh của từng thiết bị y tế.

Theo ông Lợi, việc quản lý bằng mã định danh được kỳ vọng giúp minh bạch hơn chuỗi cung ứng, đồng thời tăng khả năng truy xuất nguồn gốc thiết bị trong quá trình lưu thông và sử dụng. Qua đó, các cơ sở kinh doanh, chủ sở hữu thiết bị y tế cũng phải minh bạch hơn về quá trình và hướng cung ứng sản phẩm. "Mục tiêu là đưa giá về đúng nguyên tắc, quản lý theo chuỗi cung ứng và theo vòng đời, chứ không cấm hoặc hạn chế các đơn vị phân phối", ông Lợi nói.

Theo ông, để một sản phẩm từ nhà sản xuất đến người sử dụng phải qua nhiều công đoạn. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để các công đoạn này được minh bạch, đồng thời giảm những khâu không cần thiết và hạn chế các chi phí phát sinh không cần thiết.

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Minh Lợi, Cục trưởng Cục Hạ tầng và Thiết bị y tế, Bộ Y tế chia sẻ với báo chí.

Kê khai, niêm yết giá trực tuyến, phân biệt với giá đấu thầu

Một hướng quản lý khác đang được Bộ Y tế nghiên cứu là thực hiện niêm yết và kê khai giá thiết bị y tế trực tuyến trên hệ thống cơ sở dữ liệu của ngành y tế. Hệ thống sẽ lưu trữ các thông tin theo quy định của pháp luật về giá, đồng thời bổ sung những thông tin đặc thù của thiết bị y tế để phục vụ truy xuất nguồn gốc, quản lý giá và công tác quản lý nhà nước.

Bộ Y tế kỳ vọng các cơ chế này sẽ góp phần minh bạch thị trường thiết bị y tế, giúp việc lưu thông, phân phối thiết bị đến các cơ sở sử dụng bảo đảm các nguyên tắc về chất lượng và giá cả.

Tuy nhiên, ông Lợi lưu ý cần phân biệt rõ giữa giá kê khai, giá niêm yết với giá hình thành trong đấu thầu. Theo ông, pháp luật về giá và pháp luật về đấu thầu là hai hệ thống pháp luật khác nhau. Vì vậy, không thể đồng nhất giá kê khai, giá niêm yết với giá kế hoạch trong đấu thầu. Giá hình thành trong một gói thầu chịu tác động của nhiều yếu tố như giá nhập khẩu, đào tạo, bảo hành, bảo trì, linh phụ kiện, thay thế và các chi phí liên quan.

Bên cạnh đó, giá đấu thầu còn phụ thuộc vào số lượng mua, thời điểm thanh toán, thời điểm giao hàng và nhiều yếu tố khác. Vì vậy, cần tiếp cận giá trong đấu thầu theo các quy định của pháp luật về đấu thầu và phân biệt với cơ chế quản lý giá, kê khai giá, niêm yết giá.