Nâng trọng số đổi mới sáng tạo trong xét chọn Thương hiệu quốc gia

Thương hiệu quốc gia không chỉ đo bằng độ phủ thị trường

Chương trình Thương hiệu quốc gia (THQG) Việt Nam được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt từ năm 2003, là chương trình xúc tiến thương mại đặc thù, dài hạn của Chính phủ, do Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp triển khai.

Ba giá trị cốt lõi “Chất lượng - Đổi mới, sáng tạo - Năng lực tiên phong” được xác định là những giá trị xuyên suốt của chương trình, đồng thời là định hướng để doanh nghiệp không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm, năng lực quản trị, trình độ công nghệ, đổi mới sáng tạo và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Tuy nhiên, tại kỳ xét chọn lần thứ 10 năm 2026, trọng số dành cho nhóm tiêu chí “Đổi mới, sáng tạo” được nâng từ 180 điểm lên 300 điểm trong tổng thang điểm 1.000, tương đương 30% tổng số điểm.

Theo ông Vũ Bá Phú - Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, Trưởng ban Thư ký Chương trình THQG Việt Nam, sự điều chỉnh này thể hiện rõ định hướng của chương trình trong giai đoạn mới. Việc xây dựng thương hiệu không chỉ dựa trên chất lượng sản phẩm và vị thế thị trường, mà ngày càng gắn chặt với nghiên cứu và phát triển, ứng dụng khoa học - công nghệ, tài sản trí tuệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển nguồn nhân lực.

Ông Vũ Bá Phú - Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, Trưởng ban Thư ký Chương trình THQG Việt Nam.

“Đây là năm rất đặc biệt, đánh dấu kỳ xét chọn thứ 10, gắn với những thay đổi về chính sách và quyết tâm mới của Đảng, Nhà nước. Một trong những điểm rõ nhất là Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực tăng trưởng của nền kinh tế”, ông Phú chia sẻ.

Theo ông Phú, một thay đổi cơ bản trong tiêu chí và trọng số xét chọn sản phẩm đạt THQG năm nay là chương trình ưu tiên hơn cho chiến lược đổi mới sáng tạo, khoa học - công nghệ và cam kết đầu tư cho khoa học - công nghệ của doanh nghiệp đăng ký xét chọn.

Tiêu chí đổi mới sáng tạo bao gồm nhiều nội dung liên quan đến chi phí cho công nghệ thông tin, phát triển bền vững, bảo vệ môi trường, trách nhiệm xã hội, ESG... Đây là những yếu tố ngày càng gắn với yêu cầu phát triển của doanh nghiệp trong giai đoạn mới.

Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại cho rằng, việc điều chỉnh tiêu chí cũng phản ánh sự thay đổi trong cách tiếp cận của Chương trình THQG. Trước đây, quy mô và độ phủ của thị trường được chú trọng. Trong giai đoạn tới, khi nền kinh tế chuyển mạnh sang khoa học, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững, những yếu tố về công nghệ, môi trường, con người và xã hội sẽ được đặt vào vị trí quan trọng hơn.

“Một doanh nghiệp có sản phẩm có độ phủ thị trường tốt chưa chắc đã là doanh nghiệp có khả năng duy trì phát triển thị trường bền vững. Chính vì vậy, chúng tôi đã tham mưu lãnh đạo điều chỉnh chiến lược phát triển chương trình”, ông Phú nói.

Bộ Công Thương đang triển khai các chương trình khoa học, công nghệ hướng tới những ngành công nghiệp nền tảng và công nghệ lõi. Giữa các chương trình khoa học, công nghệ và Chương trình THQG có thể hình thành sự tương tác, lồng ghép trong quá trình phát triển.

Cụ thể, các sản phẩm, doanh nghiệp hình thành từ chương trình khoa học, công nghệ sau khi thương mại hóa có thể trở thành nguồn để lựa chọn tham gia Chương trình THQG. Ở chiều ngược lại, những sản phẩm đã đạt THQG nếu tiếp tục đầu tư nghiên cứu và phát triển, có đề xuất phù hợp, có thể tham gia các chương trình khoa học, công nghệ về công nghệ lõi và công nghiệp nền tảng.

Doanh nghiệp cũng có thể đề xuất các chương trình nghiên cứu, triển khai khoa học, công nghệ hoặc tham gia đấu thầu các nhiệm vụ, bài toán lớn do các bộ, ngành đặt ra. Như vậy, cơ chế hỗ trợ được định hướng theo hướng tương tác hai chiều giữa phát triển khoa học, công nghệ và phát triển thương hiệu, thay vì tách biệt hoàn toàn theo từng chương trình.

Chương trình THQG sẽ tiến tới trở thành một chương trình xúc tiến thương mại đặc thù, dài hạn, hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp từ phát triển sản phẩm, xây dựng và quản trị sản phẩm đến nâng cao giá trị, quản trị thương hiệu, qua đó đóng góp vào sự phát triển và nâng cao giá trị THQG.

Việc công nhận doanh nghiệp có sản phẩm đạt THQG vì vậy không được xem là điểm kết thúc. Theo định hướng của chương trình, những doanh nghiệp này sẽ trở thành các mô hình tiêu biểu để nhân rộng, tạo động lực cho cộng đồng doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và giá trị thương hiệu.

Điểm khởi đầu cho yêu cầu cao hơn

Ông Lê Việt - Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Thép Miền Nam - VNSTEEL (SSCV).

Cũng nhấn mạnh tiêu chí đổi mới sáng tạo, ông Lê Việt - Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Thép Miền Nam - VNSTEEL (SSCV) chia sẻ, trong giai đoạn mới, giá trị của một thương hiệu mạnh không chỉ được tạo nên bởi chất lượng sản phẩm và uy tín trên thị trường, mà còn bởi năng lực đổi mới sáng tạo, trình độ công nghệ, chuyển đổi số, hiệu quả quản trị và trách nhiệm đối với môi trường, xã hội.

Từ định hướng đó, Thép Miền Nam - VNSTEEL xác định tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, tự động hóa và số hóa trong sản xuất, quản trị và kinh doanh; khai thác hiệu quả dữ liệu trong quản lý sản xuất, kiểm soát chất lượng, quản trị chi phí, logistics, bán hàng và chăm sóc khách hàng.

Doanh nghiệp kỳ vọng qua đó nâng cao năng suất, hiệu quả hoạt động, hướng tới một hệ thống quản trị ngày càng hiện đại, minh bạch và hiệu quả.

Thép Miền Nam - VNSTEEL xác định đổi mới sáng tạo không chỉ nằm ở máy móc, công nghệ mà phải bắt đầu từ tư duy quản trị và con người. Việc đạt THQG không phải là đích đến của doanh nghiệp mà là điểm khởi đầu cho một yêu cầu cao hơn đối với chính mình. Doanh nghiệp sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm, tối ưu quá trình sản xuất, sử dụng hiệu quả năng lượng và tài nguyên, từng bước giảm phát thải, hướng đến sản xuất xanh và phát triển bền vững.

Từ những thay đổi trong tiêu chí xét chọn năm 2026, có thể thấy giá trị của một thương hiệu được công nhận trong Chương trình THQG đang được đặt trong yêu cầu rộng hơn: không chỉ có sản phẩm tốt và thị trường lớn, mà còn phải có năng lực đổi mới, làm chủ công nghệ và khả năng duy trì giá trị một cách bền vững.