Quản lý thuế thương mại điện tử từ dữ liệu giao dịch

Ngành thuế đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và giảm thời gian thực hiện thủ tục cho hộ, cá nhân kinh doanh Ảnh: Bích Huệ - TTXVN

Hoạt động kinh doanh trên sàn thương mại điện tử ngày càng mở rộng, đặt ra yêu cầu quản lý thuế dựa trên dữ liệu giao dịch, đồng thời bảo đảm người bán thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về kê khai, nộp thuế và hóa đơn điện tử. Cùng với việc tăng cường phối hợp với các nền tảng, ngành thuế đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và giảm thời gian thực hiện thủ tục cho hộ, cá nhân kinh doanh.

Theo quy định tại Nghị định số 117/2025/NĐ-CP ngày 9/6/2025 của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, các tổ chức quản lý nền tảng thương mại điện tử có chức năng thanh toán thực hiện khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay cho hộ, cá nhân kinh doanh theo quy định. Đối với nền tảng không có chức năng thanh toán, người bán có trách nhiệm trực tiếp thực hiện nghĩa vụ kê khai, nộp thuế.

Cơ chế này tạo thêm cơ sở để cơ quan thuế quản lý hoạt động kinh doanh trên môi trường số, trong đó dữ liệu từ các nền tảng là một nguồn thông tin phục vụ xác định giao dịch và nghĩa vụ thuế. Tuy nhiên, việc quản lý thuế không chỉ dừng ở dữ liệu đơn hàng hay dòng tiền mà còn gắn với yêu cầu thực hiện quy định về hóa đơn điện tử.

Theo ông Mai Sơn, Phó cục trưởng Cục Thuế, dữ liệu giao dịch và dòng tiền trên sàn thương mại điện tử có giá trị pháp lý khác với hóa đơn điện tử. Dữ liệu của sàn chủ yếu phục vụ quản lý giao dịch và thanh toán, trong khi hóa đơn điện tử là chứng từ pháp lý phục vụ quản lý thuế, kế toán, bảo vệ quyền lợi của người mua và chứng minh nguồn gốc hàng hóa. Vì vậy, dữ liệu giao dịch trên sàn chưa thể thay thế hóa đơn điện tử.

Ông Mai Sơn cho biết ngành thuế hướng tới tự động hóa quy trình quản lý, từ xác định doanh thu, chi phí, nghĩa vụ thuế đến hỗ trợ lập tờ khai và xuất hóa đơn. Việc phối hợp với các nhà cung cấp giải pháp để tích hợp quản lý bán hàng, hóa đơn điện tử, chữ ký số, kê khai và nộp thuế trên cùng hệ thống được kỳ vọng giúp người kinh doanh thuận tiện hơn khi thực hiện nghĩa vụ thuế.

Đến tháng 9/2026, hơn 254.000 hộ, cá nhân đã đăng ký, kê khai và nộp thuế qua cổng thông tin điện tử dành cho hoạt động thương mại điện tử; 86 tổ chức quản lý nền tảng thực hiện kê khai, nộp thuế thay người bán. Số thuế nộp qua cổng thông tin đạt khoảng 3.600 tỷ đồng, trong khi số thuế do các nền tảng kê khai, nộp thay đạt khoảng 9.700 tỷ đồng, liên quan đến khoảng 700.000 mã số thuế của hộ, cá nhân kinh doanh.

Với người bán hàng trực tuyến, việc thực hiện thủ tục thuế qua phương thức điện tử giúp chủ động hơn trong quá trình kinh doanh. Chị Thúy, một cá nhân kinh doanh trên sàn thương mại điện tử, cho biết trước đây chị thường phải dành thời gian tìm hiểu quy định và chuẩn bị thông tin để thực hiện nghĩa vụ thuế. Khi có thể kê khai, nộp thuế trực tuyến, chị thuận tiện hơn trong việc theo dõi thông tin, chủ động sắp xếp thời gian và hạn chế việc đi lại.

“Bán hàng online có nhiều việc phải theo dõi, từ đơn hàng, doanh thu đến chi phí. Nếu các bước kê khai, nộp thuế được thực hiện trực tuyến và hướng dẫn rõ ràng thì người bán như tôi sẽ chủ động hơn, không phải mất nhiều thời gian đi lại. Tôi mong các kênh hỗ trợ trực tuyến tiếp tục được cải thiện, để khi chưa rõ quy định hoặc gặp vướng mắc, chúng tôi có thể dễ dàng tra cứu và được hướng dẫn kịp thời”, chị Thúy chia sẻ.

Bên cạnh việc mở rộng phạm vi quản lý, cơ quan thuế tiếp tục triển khai các giải pháp thu thập, phân tích dữ liệu, phối hợp với các nền tảng và đơn vị liên quan, đồng thời tuyên truyền, hướng dẫn người nộp thuế. Việc tăng cường đối chiếu thông tin giúp cơ quan quản lý có thêm cơ sở nhận diện hoạt động kinh doanh, hỗ trợ xác định nghĩa vụ thuế và phát hiện những trường hợp chưa thực hiện đầy đủ quy định.

Trong thời gian tới, ngành thuế tiếp tục rà soát, hoàn thiện chính sách, mở rộng cơ sở dữ liệu và nghiên cứu tăng cường kết nối thông tin phục vụ quản lý thuế. Việc tích hợp dữ liệu từ các công cụ quản lý bán hàng, máy tính tiền, thiết bị thanh toán và phần mềm kế toán với hệ thống quản lý thuế cũng là một hướng triển khai nhằm giảm thao tác thủ công, hỗ trợ người nộp thuế thực hiện đúng quy định.

Cùng với ứng dụng công nghệ, việc hướng dẫn rõ trách nhiệm của từng chủ thể, tăng cường trao đổi thông tin với các nền tảng và kịp thời giải đáp những vấn đề phát sinh trong thực tế sẽ góp phần nâng cao mức độ tuân thủ. Mục tiêu đặt ra là vừa quản lý đầy đủ hoạt động kinh doanh trên môi trường số, vừa tạo điều kiện để hộ, cá nhân kinh doanh thực hiện nghĩa vụ thuế thuận lợi, minh bạch hơn.