Quản lý và khai thác nguồn lực từ nợ xấu để phát triển

Chiều 15-4, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam tổ chức tọa đàm “Nợ xấu trong bối cảnh mới”.

Nợ xấu có mức độ rủi ro cao chiếm tỉ trọng lớn

Phát biểu khai mạc tọa đàm, TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đánh giá thời gian qua, chúng ta phải đối mặt với nhiều khó khăn do tác động của đại dịch Covid-19, khủng hoảng kinh tế cũng như những biến động địa chính trị khiến kinh tế toàn cầu gặp nhiều thách thức.

TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam phát biểu tại tọa đàm. Ảnh: Hoàng Huy

Do đó, doanh nghiệp Việt Nam cũng chịu ảnh hưởng nặng nề. Trong bối cảnh đó, nợ xấu, nợ xấu tiềm ẩn và các rủi ro luôn hiện hữu, tác động trực tiếp đến hoạt động của các TCTD.

TS. Nguyễn Quốc Hùng dẫn số liệu sơ bộ cho thấy, tỷ lệ nợ xấu nội bảng và nợ xấu tiềm ẩn hiện ở mức khoảng trên 2,8%. Nếu nguồn lực này được khai thác và đưa vào hoạt động sản xuất kinh doanh, hiệu quả kinh tế mang lại sẽ vô cùng to lớn. Điều này không chỉ giúp giảm chi phí cho các TCTD, mà còn đưa dòng vốn trở lại lưu thông, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

"Chính vì vậy, việc xử lý và thu hồi nợ xấu là nhiệm vụ cấp thiết. Tọa đàm hôm nay được tổ chức nhằm đánh giá thực trạng nợ xấu, phân tích những khó khăn, vướng mắc về pháp lý và đề xuất các giải pháp phù hợp trong bối cảnh mới", TS. Nguyễn Quốc Hùng nhấn mạnh.

Với thực trạng nợ xấu hiện nay, nếu không có giải pháp quyết liệt và sự hỗ trợ tích cực từ các cấp, các ngành, thì bản thân ngành Ngân hàng không thể đơn phương xử lý. Điều này sẽ trở thành gánh nặng lớn đối với hệ thống ngân hàng, làm gia tăng chi phí, hạn chế khả năng giảm lãi suất cho vay đối với doanh nghiệp, đồng thời làm ách tắc dòng vốn, ảnh hưởng đến mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Ông Đặng Đình Thích, quyền Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) cho biết mặc dù tỷ lệ nợ xấu nội bảng vẫn đang được kiểm soát trong giới hạn cho phép, nhưng nếu nhìn một cách toàn diện, nợ xấu tiềm ẩn và các khoản nợ đã được cơ cấu lại vẫn còn lớn, phản ánh những khó khăn chưa được xử lý triệt để của khu vực doanh nghiệp.

Nhóm nợ có mức độ rủi ro cao vẫn chiếm tỷ trọng đáng kể, trong khi nợ cần chú ý - vốn được coi là “vùng đệm cảnh báo sớm” có xu hướng gia tăng.

Ngoài ra, rủi ro nợ xấu có tính chất tập trung theo ngành, lĩnh vực, đặc biệt là bất động sản, xây dựng, xuất khẩu và các ngành phụ thuộc lớn vào thị trường quốc tế.

Một phần nợ xấu chưa được phản ánh đầy đủ, trong bối cảnh thị trường tài sản biến động, thanh khoản chưa cải thiện rõ nét và khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế còn hạn chế.

Những yếu tố này cho thấy một thực tế quan trọng, nợ xấu hiện nay không chỉ là vấn đề của quá khứ, mà còn là rủi ro đang tích tụ cho tương lai. Nếu không có giải pháp xử lý đồng bộ, kịp thời và đủ mạnh, nợ xấu hoàn toàn có thể quay trở lại theo chu kỳ mới, tạo áp lực lớn lên hệ thống ngân hàng và nền kinh tế.

Nghị quyết 79 đặt ra yêu cầu chuyển đổi tư duy trong xử lý nợ xấu. Ảnh: Hoàng Huy

Bước ngoặt tư duy

Theo lãnh đạo VAMC, khuôn khổ pháp lý cho xử lý nợ xấu chưa thực sự hoàn thiện và đồng bộ. Vướng mắc trong xử lý tài sản bảo đảm, đặc biệt là bất động sản, vẫn là điểm nghẽn lớn. Cơ chế tố tụng và thi hành án còn kéo dài. Thị trường mua bán nợ chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Cuối cùng là sự thiếu đồng bộ giữa các hệ thống pháp luật liên quan tiếp tục là rào cản trong quá trình xử lý nợ.

Những vấn đề này cho thấy rằng, để nâng cao hiệu quả xử lý nợ xấu, không thể chỉ dựa vào nỗ lực của riêng VAMC hay các tổ chức tín dụng, mà cần một cách tiếp cận tổng thể, đồng bộ từ chính sách đến thực thi.

Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước đã đặt ra một cách tiếp cận mới, toàn diện và có tính chiến lược đối với công tác xử lý nợ xấu.

Điểm cốt lõi của Nghị quyết là đặt xử lý nợ xấu trong mối quan hệ với việc khơi thông, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực của nền kinh tế, thay vì chỉ xem đây là một nhiệm vụ kỹ thuật của ngành Ngân hàng.

Đối với VAMC, Nghị quyết số 79-NQ/TW đặt ra những yêu cầu rất rõ ràng và mang tính định hướng dài hạn. Nâng tầm vai trò của VAMC từ một tổ chức xử lý nợ thành công cụ nòng cốt của Nhà nước trong khơi thông nguồn lực tài chính. Đồng thời, đổi mới mạnh mẽ cơ chế hoạt động theo hướng thị trường; phát triển thị trường mua bán nợ, với VAMC đóng vai trò trung tâm; nâng cao năng lực toàn diện của VAMC.

“Có thể nói, Nghị quyết số 79-NQ/TW đã đặt ra một yêu cầu mang tính bước ngoặt, chuyển từ tư duy “xử lý nợ xấu” sang “quản lý và khai thác nguồn lực từ nợ xấu”, ông Thích nhấn mạnh.

Trong thời gian tới, VAMC sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế và khuôn khổ pháp lý; đẩy mạnh hoạt động mua, bán và xử lý nợ theo giá thị trường; mở rộng phạm vi hoạt động theo hướng chuyên nghiệp hóa đồng thời phát triển thị trường mua bán nợ, đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao năng lực quản trị.