Quản lý xây dựng trạm sạc xe điện: Những vấn đề đặt ra

Trạm sạc phát triển “nóng”

Năm 2024, toàn tỉnh có 1.269 ô tô điện đăng ký mới; năm 2025 là 1.871 xe (tăng hơn 47%). Xe máy điện cũng gia tăng nhanh, từ 5.392 xe năm 2024 lên 7.868 xe năm 2025. Những số liệu này cho thấy phương tiện giao thông sử dụng điện đang dần trở thành lựa chọn phổ biến của người dân, nhất là tại khu vực đô thị và điểm du lịch.

Song hành với sự gia tăng phương tiện là sự phát triển nhanh của các trạm sạc. Riêng tại các phường trung tâm như Lào Cai, Yên Bái, Âu Lâu, Cam Đường, hàng trăm trụ sạc đã được lắp đặt dọc các tuyến đường nội đô, ở cây xăng, bãi đỗ xe hoặc những khu đất trống trong khu dân cư. Tại các khu du lịch như Sa Pa, Nghĩa Lộ, sự gia tăng nhanh của taxi điện càng làm nhu cầu hạ tầng sạc trở nên cấp thiết.

Đáng chú ý, phần lớn các trạm sạc hiện nay được đầu tư theo hình thức tự phát, do doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh tự triển khai. Nhiều trạm tận dụng vỉa hè, hành lang giao thông làm nơi dừng, đỗ xe khi sạc; có trạm sát nhà dân hoặc tại các nút giao thông có mật độ phương tiện lớn, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn và gây ách tắc.

Tại phường Lào Cai - địa phương có số lượng trạm sạc xe điện nhiều nhất tỉnh (gần 10 trạm), hầu hết các trạm đều do doanh nghiệp hoặc hộ dân tự đầu tư. Qua ghi nhận, nhiều trạm được bố trí sát các trục giao thông chính, sử dụng hành lang đường phố làm chỗ đỗ xe trong quá trình sạc điện.

Điển hình là trạm sạc tại nút giao đường Nguyễn Tri Phương - Nguyễn Huệ. Tại đây, doanh nghiệp lắp đặt 4 trụ sạc công suất lớn, đồng thời kết hợp dịch vụ rửa xe, sử dụng vỉa hè và lòng đường làm nơi dừng xe sạc điện. Cách đó không xa, tại nút giao đường Nguyễn Tri Phương - Hà Phương, trạm sạc khác với 4 trụ sạc cũng được xây dựng sát đường, tận dụng vỉa hè làm nơi đỗ xe, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông, nhất là vào giờ cao điểm.

Sinh sống gần trạm sạc trên đường Nguyễn Tri Phương, ông Nguyễn Văn T. (tổ dân phố số 1, phường Lào Cai) bày tỏ sự lo ngại khi trạm sạc được xây dựng ngay tại khu vực ngã ba đông người, phương tiện qua lại, kèm theo hoạt động rửa xe phun nước ra lòng đường, gây trơn trượt và mất an toàn. Người dân đề nghị các cơ quan chức năng sớm hướng dẫn, kiểm tra, có giải pháp quản lý hiệu quả hơn.

Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Văn Nhất - Chủ tịch UBND phường Lào Cai, cho biết, qua rà soát, trên địa bàn phường hiện có 5 trạm sạc độc lập; trong đó 4 trạm được xây dựng trước ngày 1/7/2025, 1 trạm đang trong quá trình hoàn thiện. Phần lớn các trạm ở trong khu dân cư do doanh nghiệp và hộ kinh doanh tự đầu tư, chưa có hồ sơ cấp phép xây dựng, chưa đăng ký hoạt động với chính quyền địa phương.

Tại phường Yên Bái, có 6 trạm sạc độc lập và cũng được xây dựng tự phát. Các trạm chủ yếu ở hành lang đường, tại khuôn viên cây xăng hoặc sát khu dân cư. Theo thống kê của Điện lực khu vực Yên Bái (quản lý các phường Yên Bái, Văn Phú, Nam Cường), đơn vị đang cấp điện cho 6 trạm sạc với trên 20 trụ sạc cùng hàng chục trụ sạc do hộ dân tự lắp đặt.

Ông Nguyễn Tiến Hội, sinh sống gần trạm sạc trong khuôn viên cây xăng trên đường Nguyễn Tất Thành, phường Yên Bái, cho biết mỗi ngày có lượng lớn xe ra vào sạc điện. Trạm biến áp và các trụ sạc đặt sát khu dân cư, gần cột bơm xăng, khiến người dân lo ngại nguy cơ cháy, nổ nếu xảy ra sự cố.

Còn khoảng trống pháp lý

Những lo ngại của người dân và chính quyền cơ sở không phải là không có cơ sở, trong bối cảnh hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với trạm sạc xe điện hiện vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.

Từ thực tế phát sinh, UBND phường Lào Cai đã có văn bản báo cáo, kiến nghị UBND tỉnh hướng dẫn công tác quản lý trạm cấp, sạc điện trên địa bàn. Theo đó, khó khăn lớn nhất hiện nay là chưa có quy định cụ thể về thẩm quyền quản lý, cấp phép xây dựng và kiểm tra đối với loại hình công trình này. Trạm sạc xe điện cùng lúc liên quan đến nhiều lĩnh vực như xây dựng, điện lực, phòng cháy, chữa cháy, môi trường và quy hoạch đô thị, trong khi phường chưa được phân cấp, phân quyền rõ ràng để xử lý.

Ở góc độ ngành điện, việc đấu nối và cấp điện cho các trạm sạc cũng đặt ra nhiều vấn đề. Ông Đỗ Đức Anh - Phòng An toàn điện, Công ty Điện lực Lào Cai, cho biết nếu thiếu quy hoạch tổng thể, việc phát triển trạm sạc tự phát có thể dẫn tới quá tải hạ tầng điện, gia tăng nguy cơ cháy nổ, mất an toàn khi xảy ra ngập lụt hoặc sự cố kỹ thuật. Tuy nhiên, khi doanh nghiệp đã đầu tư xây dựng trạm sạc, ngành điện vẫn phải cấp điện theo quy định hiện hành.

Theo thống kê của Công ty Điện lực Lào Cai, toàn tỉnh hiện có 59 trạm sạc xe điện tại 14 xã, phường, với gần 200 trụ sạc dịch vụ các loại, chưa kể hàng trăm trụ sạc do các hộ dân tự lắp đặt. Sự thiếu đồng bộ trong quy định pháp luật và công tác quản lý hạ tầng đô thị đang tạo ra khoảng trống pháp lý, khiến trạm sạc xe điện phát triển nhanh, tiềm ẩn nhiều hệ lụy.

Thực tế, nếu không được quản lý chặt chẽ, các trạm sạc có thể ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị, gây quá tải hạ tầng điện, gia tăng nguy cơ cháy nổ, ô nhiễm môi trường và mất an toàn giao thông. Đáng chú ý, trạm sạc xe điện là một dạng hạ tầng năng lượng công cộng, phục vụ lợi ích xã hội. Việc phát triển theo mô hình “mạnh ai nấy làm”, chỉ phục vụ xe của từng doanh nghiệp hoặc hãng riêng lẻ, sẽ dẫn tới chia cắt thị trường, lãng phí không gian công cộng và làm tăng chi phí xã hội.

Theo đại diện Sở Công Thương, khó khăn lớn nhất hiện nay là hệ thống quy chuẩn quốc gia về trạm sạc chưa hoàn thiện. Thời gian tới, ngành sẽ phối hợp các đơn vị liên quan rà soát, đánh giá thực trạng, tham mưu UBND tỉnh ban hành hướng dẫn thống nhất về quy hoạch, tiêu chuẩn kỹ thuật, xây dựng, đất đai, môi trường, phòng cháy, chữa cháy, đấu nối giao thông và cấp điện, tạo hành lang pháp lý cho địa phương quản lý và cho doanh nghiệp đầu tư bài bản.

Sự phát triển của xe máy và ô tô điện là xu thế tất yếu, phù hợp với mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Tuy nhiên, để xu thế này phát huy hiệu quả, công tác quản lý đầu tư xây dựng trạm sạc xe điện cần được xác định là bộ phận quan trọng của hạ tầng đô thị. Cùng với đó, các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương cần tăng cường kiểm tra, giám sát, hướng dẫn, kịp thời chấn chỉnh sai phạm, bảo đảm an toàn cho người dân và trật tự đô thị theo thẩm quyền.

Trình bày: Hữu Huỳnh

Phạm Vũ Sơn