Quan tâm hơn đến sức khỏe tâm thần trong đời sống

Ghi nhận tại Bệnh viện Tâm thần Quy Nhơn (phường Quy Nhơn Bắc) cho thấy nhu cầu khám và điều trị các bệnh lý tâm thần đang gia tăng. Chỉ trong quý I-2026, bệnh viện đã tiếp nhận hơn 11.900 lượt khám; riêng tháng 3 gần 5.900 lượt, cho thấy nhu cầu tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần ngày càng lớn.

Bác sĩ Bệnh viện Tâm thần Quy Nhơn khám, tư vấn cho bệnh nhân. Ảnh: T.K

Nói về diễn biến này, bác sĩ CKII Ngô Lý Nam - Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Quy Nhơn - cho biết: Trung bình đơn vị tiếp nhận khoảng 180-200 lượt khám/ngày; có ngày lên tới 230 lượt. Số bệnh nhân điều trị nội trú dao động từ 160-180 người/ngày, có thời điểm phải nằm ghép.

Theo bác sĩ Nam, cơ cấu bệnh chủ yếu tập trung ở nhóm rối loạn tâm thần, trong đó phổ biến là tâm thần phân liệt và các rối loạn tâm căn liên quan đến stress, yếu tố tâm lý. Người bệnh vẫn nhận thức được thực tại nhưng chất lượng cuộc sống suy giảm, với các biểu hiện như trầm cảm, lo âu, mất ngủ, suy nhược, đau đầu do căng thẳng. Bên cạnh đó, các bệnh lý thần kinh như thiểu năng tuần hoàn não, đau đầu mạch máu cũng chiếm tỷ trọng đáng kể.

Đáng chú ý, nhiều rối loạn tâm thần hiện nay có liên quan đến tổn thương não do chấn thương, tai biến mạch máu não hoặc các bệnh lý thần kinh mạn tính. Việc nhận diện đúng nguyên nhân góp phần nâng cao hiệu quả điều trị, cải thiện chức năng và chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Người cao tuổi là nhóm dễ bị tổn thương về sức khỏe tâm thần, đồng thời cũng đang dần được quan tâm nhiều hơn. Số liệu tại bệnh viện cho thấy, trong quý I/2026 có 118 lượt bệnh nhân từ 60 tuổi trở lên điều trị nội trú và hơn 2.100 lượt người cao tuổi đến khám. Nếu như trước đây, các biểu hiện rối loạn tâm thần ở người già thường bị xem nhẹ là “lẫn tuổi già” thì nay đã được gia đình chú ý, phát hiện và điều trị sớm hơn.

Tuy vậy, theo các chuyên gia, sự cô đơn, thu hẹp các mối quan hệ xã hội cùng với những thay đổi về sức khỏe thể chất vẫn khiến nhiều người cao tuổi rơi vào trạng thái buồn bã, lo âu kéo dài. Đáng tiếc, không ít gia đình nhầm lẫn đây là biểu hiện bình thường, dẫn đến việc chậm phát hiện và can thiệp.

Suy giảm trí nhớ, thường xuyên đau đầu, ông T.V.N (70 tuổi, ở xã Phù Mỹ) được người nhà đưa đến khám trong tâm trạng lo lắng. Theo người thân, sau một thời gian điều trị bệnh lý khác, ông bắt đầu xuất hiện những biểu hiện bất thường về trí nhớ và tinh thần, khiến gia đình bất an và quyết định đưa ông đi khám để được tư vấn, can thiệp kịp thời.

Nhận định về xu hướng bệnh lý hiện nay, bác sĩ Ngô Lý Nam cho biết, nếu như trước đây các rối loạn tâm thần thường liên quan nhiều đến việc lạm dụng rượu, bia thì nay, nghiện ma túy và áp lực tâm lý kéo dài đang trở thành những yếu tố đáng lo ngại. Bệnh xuất hiện ở hầu hết các nhóm tuổi, song có xu hướng gia tăng và trẻ hóa, tập trung chủ yếu ở nhóm từ 18-45 tuổi.

Sức khỏe tâm thần vì thế không còn là vấn đề của riêng mỗi cá nhân mà chịu tác động lớn từ gia đình, môi trường sống và xã hội. Việc thiếu sự quan tâm, chia sẻ hoặc những áp lực trong đời sống hằng ngày đều có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tinh thần.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia khuyến cáo việc chăm sóc sức khỏe tâm thần cần được thực hiện sớm và liên tục, không chỉ khi có dấu hiệu bệnh lý. Mỗi người cần chủ động nhận diện những thay đổi về cảm xúc, tâm lý để kịp thời tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết. Đồng thời, gia đình và cộng đồng cần tạo dựng môi trường sống tích cực, cởi mở, nơi mỗi người có thể chia sẻ và được lắng nghe; đặc biệt quan tâm đến nhóm người cao tuổi - những người dễ bị tổn thương nhưng thường ít được chú ý.