Quảng cáo trực tuyến bị biến thành công cụ phát tán phần mềm gián điệp

Ảnh chụp màn hình các quảng cáo trực tuyến trên trang web

Theo nghiên cứu của Citizen Lab, đơn vị nghiên cứu an ninh mạng thuộc Đại học Toronto, Canada, hàng chục thiết bị tại đài truyền hình Al Jazeera của Qatar có thể đã bị xâm nhập thông qua quảng cáo do Discover-Tech triển khai. Công ty này tự giới thiệu là đơn vị chuyên cung cấp dịch vụ quảng cáo kỹ thuật số.

Các nhà nghiên cứu cảnh báo phương thức trên cho thấy hệ sinh thái quảng cáo trực tuyến đang bị khai thác để phục vụ hoạt động giám sát và tấn công mạng có chủ đích, trong khi những lỗ hổng quản lý khiến các chiến dịch như vậy có thể diễn ra trên quy mô lớn.

Biến quảng cáo thành công cụ tấn công

Trong báo cáo công bố trên trang web của mình, Citizen Lab cho biết Discover-Tech vận hành nền tảng phần mềm Controlium, cho phép khách hàng lập hồ sơ hàng loạt người dùng, xác định danh tính những người vốn ẩn danh trên mạng và phối hợp với các đơn vị cung cấp phần mềm gián điệp để xâm nhập thiết bị mục tiêu.

Khác với các cuộc tấn công thường yêu cầu nạn nhân nhấp vào đường link hoặc tải tệp độc hại, kỹ thuật này không cần bất kỳ tương tác nào từ người dùng. Phần mềm gián điệp có thể được cài đặt chỉ trong vài giây khi quảng cáo xuất hiện trên thiết bị.

Quy trình có thể bắt đầu bằng một quảng cáo trông hoàn toàn bình thường, chẳng hạn quảng bá trò chơi điện tử hoặc dịch vụ viễn thông. Khi quảng cáo được hiển thị, Controlium có thể thu thập thông tin nhận dạng và địa chỉ IP của người dùng. Nếu người đó nằm trong danh sách mục tiêu, một công ty cung cấp phần mềm gián điệp có thể đưa mã độc vào thiết bị thông qua cơ chế phân phối quảng cáo.

Citizen Lab cho biết quảng cáo của Discover-Tech đã tiếp cận hàng triệu người trên toàn cầu kể từ năm 2024, trong đó có người dùng tại Yemen, Brazil, Mexico và Cộng hòa Czech.

Nghiên cứu liên quan của nhóm Confiant cũng ghi nhận quảng cáo của công ty xuất hiện trên các mạng internet được sử dụng bởi một số cơ quan chính phủ tại Mỹ và châu Âu, cùng Liên hợp quốc, NATO, Tòa án Hình sự Quốc tế và Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế.

Nguy cơ lộ dữ liệu và bị theo dõi

Theo Citizen Lab, Controlium đóng vai trò trung gian hỗ trợ các công ty phần mềm gián điệp nhắm vào quan chức chính phủ, nhà báo, doanh nhân, nhà hoạt động, học giả và nhân viên đại sứ quán.

Tùy loại phần mềm được triển khai, kẻ tấn công có thể thu thập tin nhắn, ảnh, email, ghi âm cuộc gọi hoặc bí mật kích hoạt micro trên thiết bị nạn nhân. Những khả năng này đặt ra rủi ro không chỉ đối với quyền riêng tư mà còn với an ninh quốc gia và hoạt động ngoại giao.

Tuy nhiên, quy mô đầy đủ của các chiến dịch được cho là có liên quan đến Discover-Tech vẫn chưa được xác định. Công ty này chưa phản hồi các yêu cầu bình luận.

Bill Marczak, nhà nghiên cứu tại Citizen Lab, cho biết giới chuyên gia từ lâu đã cảnh báo quảng cáo trực tuyến có thể bị lợi dụng để nhận diện và tự động tấn công mục tiêu với độ chính xác cao. Theo ông, nghiên cứu lần này cung cấp bằng chứng kỹ thuật cụ thể cho thấy phương thức đó có thể hoạt động trên thực tế.

Wolfie Christl, một nhà nghiên cứu khác của Citizen Lab, cảnh báo việc các nhà cung cấp quảng cáo và tổ chức liên quan dường như không phát hiện hoặc ngăn chặn được hoạt động quảng cáo độc hại trong nhiều năm là điều đáng báo động.

Những phát hiện này bổ sung bằng chứng cho thấy cơ chế thiếu minh bạch của ngành quảng cáo trực tuyến có thể bị khai thác để phục vụ hoạt động giám sát.

Lỗ hổng trong thị trường quảng cáo tự động

Khi người dùng truy cập một trang web có quảng cáo, thông tin về họ có thể được đưa vào phiên đấu giá tự động diễn ra trong tích tắc, với sự tham gia của hàng chục hoặc hàng trăm doanh nghiệp. Các bên cạnh tranh để hiển thị quảng cáo dựa trên hồ sơ người dùng, bao gồm dữ liệu thiết bị và hoạt động trực tuyến.

Cơ chế này giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng tiềm năng, nhưng đồng thời tạo điều kiện để dữ liệu bị sử dụng cho mục đích theo dõi hoặc xác định mục tiêu tấn công.

Truyền thông Mỹ từng đưa tin về các quảng cáo lừa đảo, cờ bạc trái phép và nội dung bị cấm trên nền tảng Meta. Trong khi đó, nghiên cứu của Citizen Lab cho biết Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) cùng một số cơ quan chính phủ đã mua phần mềm sử dụng dữ liệu quảng cáo để theo dõi sự di chuyển của con người.

Chuyên gia kêu gọi các cơ quan an ninh mạng, nhà quản lý và cơ quan lập pháp tại Mỹ, châu Âu cùng các khu vực khác điều tra những doanh nghiệp liên quan và khắc phục các rủi ro mang tính hệ thống.

Các nhà nghiên cứu cảnh báo nếu thiếu cơ chế giám sát hiệu quả, công nghệ quảng cáo vốn phục vụ mục đích thương mại có thể tiếp tục bị biến thành công cụ phát tán phần mềm gián điệp, đe dọa quyền riêng tư và an toàn thông tin của hàng triệu người dùng.