Quảng Ngãi: Bờ Y khai thác nguồn lực vùng biên, hướng tới không gian sống và phát triển bền vững

Lợi thế cửa ngõ giao thương, phát triền nông nghiệp hàng hóa 
Nằm ở khu vực biên giới phía tây tỉnh Quảng Ngãi, Bờ Y có lợi thế về vị trí địa lý, kết nối giao thương và phát triển kinh tế cửa khẩu. Trong bối cảnh liên kết kinh tế khu vực ngày càng được quan tâm, những lợi thế này tạo cơ sở để địa phương mở rộng hoạt động thương mại, dịch vụ, logistics và khai thác các tiềm năng sẵn có.

Theo báo cáo của Đảng ủy xã Bờ Y về kết quả một năm thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã lần thứ I, nhiệm kỳ 2025–2030, tính đến hết tháng 8/2026, tổng giá trị sản phẩm trên địa bàn theo giá hiện hành đạt 1.786 tỷ đồng. Trong cơ cấu kinh tế, thương mại – dịch vụ đạt 723 tỷ đồng, nông, lâm nghiệp và thủy sản đạt 631 tỷ đồng, công nghiệp – xây dựng đạt 432 tỷ đồng.

Bờ Y đang từng bước khai thác tiềm năng, hướng tới phát triển kinh tế gắn với nâng cao chất lượng sống của người dân.

Hoạt động xuất nhập khẩu qua Cửa khẩu quốc tế Bờ Y tiếp tục được duy trì thông suốt, tạo thuận lợi cho lưu thông hàng hóa và thúc đẩy thương mại khu vực biên giới. Riêng trong 8 tháng đầu năm 2026, thu từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 280,6 tỷ đồng, tăng 226% so với cùng kỳ năm 2025.

Những con số này cho thấy vai trò của kinh tế cửa khẩu trong cơ cấu phát triển của địa phương, đồng thời mở ra dư địa để các ngành dịch vụ hỗ trợ giao thương tiếp tục được quan tâm. Vận tải, kho bãi, lưu trú, ăn uống và các dịch vụ phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu là những lĩnh vực được địa phương xác định có tiềm năng phát triển trong thời gian tới.

Tuy nhiên, để lợi thế vị trí thực sự trở thành động lực tăng trưởng lâu dài, Bờ Y cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng thiết yếu, nâng cao chất lượng môi trường đầu tư, kinh doanh và tạo điều kiện để các thành phần kinh tế tham gia phát triển. Đây cũng là nền tảng quan trọng để cơ hội đầu tư gắn với nhu cầu thực tế của thị trường, thay vì chỉ dừng ở kỳ vọng về tiềm năng địa lý.

Bên cạnh kinh tế cửa khẩu, nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế của người dân Bờ Y. Những cây trồng chủ lực như cà phê, cao su, sắn cùng các loại cây ăn quả tạo nên nền tảng sản xuất, đồng thời mở ra cơ hội nâng cao giá trị nông sản thông qua tổ chức sản xuất, ứng dụng kỹ thuật và liên kết tiêu thụ.

Theo báo cáo, năm 2025, sản lượng cà phê trên địa bàn đạt 7.178 tấn, cao su đạt 4.866 tấn và sắn đạt 24.878 tấn. Đến hết 8 tháng đầu năm 2026, diện tích cà phê của xã đạt khoảng 3.287 ha, trong đó 2.785 ha đang cho sản phẩm; diện tích cao su khoảng 3.455 ha và diện tích cây ăn quả khoảng 616 ha.

Phát huy hiệu quả cây cao su góp phần duy trì sinh kế, hướng tới phát triển nông nghiệp hàng hóa ổn định và bền vững. Ảnh: sưu tầm

Quy mô sản xuất này là một lợi thế để địa phương tiếp tục phát triển nông nghiệp hàng hóa, nâng cao chất lượng sản phẩm và từng bước hình thành các chuỗi giá trị phù hợp. Việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo điều kiện thực tế, cải tạo vườn tạp, phát huy vai trò của hợp tác xã và tổ hợp tác có ý nghĩa thiết thực đối với thu nhập của người dân.

Hiện Bờ Y có 11 hợp tác xã và 7 tổ hợp tác, hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực nông nghiệp, xây dựng, thương mại và dịch vụ. Đây là những mô hình có thể góp phần kết nối các hộ sản xuất, hỗ trợ tiêu thụ nông sản và nâng cao năng lực tổ chức kinh tế tại địa phương.

Dù vậy, báo cáo cũng chỉ ra những khó khăn như năng lực liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm của một số hợp tác xã, tổ hợp tác còn hạn chế; nhiều mô hình chưa xây dựng được chuỗi giá trị bền vững, vẫn phụ thuộc vào thị trường nhỏ lẻ. Nguồn lực đầu tư cho hạ tầng nông nghiệp, thủy lợi và thương mại, dịch vụ còn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu.

Vì vậy, hướng phát triển cần thiết không chỉ là mở rộng quy mô sản xuất mà còn phải chú trọng chất lượng, hiệu quả kinh tế và khả năng tiêu thụ. Khi nông sản có đầu ra ổn định, người dân có thêm động lực đầu tư vào sản xuất, còn doanh nghiệp có điều kiện tìm kiếm cơ hội hợp tác lâu dài.

Kết nối du lịch cộng đồng đến phát triển bền vững

Bờ Y không chỉ có lợi thế về giao thương và nông nghiệp mà còn sở hữu những điểm đến gắn với vị trí địa lý, lịch sử và đời sống văn hóa của vùng biên giới. Cột mốc ba biên, Làng văn hóa Đăk Mế cùng các giá trị văn hóa bản địa là những nguồn lực có thể được khai thác để phát triển du lịch theo hướng bền vững.

Tính đến hết tháng 8/2026, xã đón khoảng 40.000 lượt khách tham quan và 1.500 lượt khách lưu trú. Khách du lịch chủ yếu đến tham quan Cột mốc ba biên và một số điểm văn hóa trên địa bàn; thời gian lưu trú còn ngắn, chủ yếu tập trung tại khu vực trung tâm xã.

Diện mạo Bờ Y ngày càng khởi sắc, mở ra những điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế và nâng cao đời sống người dân.

Thực tế này cho thấy Bờ Y đã có sức hút nhất định đối với khách tham quan, song việc chuyển từ tham quan ngắn ngày sang trải nghiệm sâu hơn vẫn còn nhiều dư địa. Địa phương đã xây dựng định hướng phát triển du lịch bền vững, du lịch cộng đồng giai đoạn 2026–2030, định hướng đến năm 2045, làm cơ sở khai thác tiềm năng và từng bước hình thành sản phẩm du lịch đặc trưng.

Nếu được tổ chức phù hợp, du lịch có thể kết nối cảnh quan, nông nghiệp, ẩm thực và những giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời tạo thêm sinh kế cho người dân. Các mô hình du lịch cộng đồng, trải nghiệm nông nghiệp và giới thiệu sản vật địa phương có thể trở thành hướng đi bổ trợ cho kinh tế hộ gia đình, nhất là khi được xây dựng trên cơ sở nhu cầu thực tế và năng lực phục vụ tại chỗ.

Ở góc độ văn hóa và phát triển, điều quan trọng là khai thác giá trị bản địa đi đôi với bảo tồn bản sắc, tôn trọng phong tục và phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng. Một điểm đến có sức sống lâu dài không chỉ cần cảnh quan hấp dẫn mà còn cần những câu chuyện văn hóa chân thực, môi trường được gìn giữ và người dân được hưởng lợi từ hoạt động du lịch.

Một vùng đất đáng sống không chỉ được đánh giá qua tốc độ tăng trưởng kinh tế hay cơ hội kinh doanh, mà còn ở khả năng đáp ứng nhu cầu học tập, chăm sóc sức khỏe, hưởng thụ văn hóa và bảo đảm an sinh của người dân.

Cửa khẩu quốc tế Bờ Y giữ vai trò quan trọng trong thúc đẩy giao thương, mở rộng hoạt động kinh tế và dịch vụ khu vực biên giới.

Trong năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã lần thứ I, Bờ Y tiếp tục triển khai các nhiệm vụ liên quan đến giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao và chính sách xã hội. Mạng lưới cơ sở giáo dục công lập được sắp xếp từ 13 đơn vị còn 6 đơn vị, hướng tới giảm đầu mối và nâng cao hiệu quả hoạt động. Công tác duy trì sĩ số, huy động học sinh đến lớp và nâng cao chất lượng giáo dục, nhất là đối với học sinh dân tộc thiểu số, tiếp tục được quan tâm.

Định hướng phối hợp triển khai xây dựng Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học – Trung học cơ sở xã Bờ Y tại thôn Chiên Chiết cũng được đặt trong nhiệm vụ nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển nguồn nhân lực. Đây là một trong những nội dung có ý nghĩa đối với việc cải thiện điều kiện học tập của học sinh trên địa bàn.

Trong lĩnh vực văn hóa – xã hội, các hoạt động văn nghệ, thể dục, thể thao được tổ chức nhằm đáp ứng nhu cầu hưởng thụ đời sống tinh thần và rèn luyện sức khỏe của Nhân dân. Lễ hội mừng Tết Độc lập tại thôn Bắc Phong thu hút trên 1.200 lượt người tham gia, góp phần tạo không gian sinh hoạt cộng đồng, tăng cường sự gắn kết và gìn giữ những nét văn hóa địa phương.

Cùng với đó, các chính sách an sinh xã hội, chăm lo người có công, người cao tuổi, trẻ em và các nhóm yếu thế được triển khai theo quy định. Công tác dân vận, hoạt động của Mặt trận và các đoàn thể tiếp tục hướng về cơ sở, gắn với các cuộc vận động xây dựng nông thôn mới, cải tạo vườn tạp và hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số vươn lên phát triển kinh tế.

Những hoạt động này cho thấy phát triển địa phương không chỉ là câu chuyện về hạ tầng và nguồn vốn, mà còn là quá trình nâng cao chất lượng đời sống, củng cố sự gắn kết cộng đồng và tạo điều kiện để người dân tham gia vào các mục tiêu chung.

Từ những lợi thế hiện có, Bờ Y đang hướng tới việc phát huy vai trò của kinh tế cửa khẩu, cơ cấu lại sản xuất nông nghiệp, phát triển dịch vụ và khai thác tiềm năng du lịch. Tuy nhiên, cơ hội đầu tư chỉ có thể trở thành giá trị lâu dài khi được đặt trong tổng thể quy hoạch và gắn với những nhu cầu phát triển thực tế.

Theo báo cáo, qua rà soát sơ bộ, xã đạt 6/10 tiêu chí xây dựng nông thôn mới, tương ứng 43/47 chỉ tiêu áp dụng. Những nội dung cần tiếp tục tập trung gồm quy hoạch, hạ tầng điện, phát triển kinh tế nông thôn và hạ tầng an ninh. Địa phương đặt mục tiêu tiếp tục hoàn thiện các tiêu chí, gắn xây dựng nông thôn mới với phát triển sản xuất, giảm nghèo, bảo vệ môi trường, chuyển đổi số và nâng cao đời sống Nhân dân.

Những vườn cà phê góp phần tạo nên nền tảng sản xuất nông nghiệp của Bờ Y, hướng tới phát triển ổn định và bền vững.

Định hướng thời gian tới cũng nhấn mạnh việc huy động nguồn lực đầu tư cho giao thông, điện, nước, thủy lợi, hạ tầng đô thị và hạ tầng sản xuất; đồng thời tăng cường quản lý đất đai, tài nguyên, trật tự xây dựng, bảo đảm sử dụng đất đúng quy hoạch, đúng mục đích và hiệu quả.

Đây là những yếu tố có ý nghĩa trực tiếp đối với người dân, doanh nghiệp và các nhà đầu tư đang tìm hiểu địa bàn. Đối với lĩnh vực bất động sản hay phát triển mặt bằng kinh doanh, thông tin quy hoạch, mục đích sử dụng đất và hạ tầng thực tế cần được xem xét đầy đủ; tiềm năng phát triển không đồng nghĩa với cam kết về khả năng tăng giá hoặc lợi nhuận.

Về lâu dài, việc thu hút đầu tư cần hướng tới tạo việc làm, nâng cao năng lực sản xuất, phát triển dịch vụ thiết yếu và tăng thu nhập cho cộng đồng. Khi lợi ích kinh tế gắn với bảo vệ môi trường, gìn giữ văn hóa và sử dụng hiệu quả tài nguyên, quá trình phát triển mới có thể tạo ra giá trị bền vững.

Sau một năm thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã lần thứ I, Bờ Y đã ghi nhận những kết quả bước đầu trong phát triển kinh tế, duy trì sản xuất nông nghiệp, thúc đẩy thương mại – dịch vụ và triển khai các nhiệm vụ văn hóa – xã hội. Những lợi thế từ Cửa khẩu quốc tế Bờ Y, nền tảng nông nghiệp hàng hóa và các giá trị văn hóa bản địa đang mở ra những hướng phát triển đáng quan tâm.

Cột mốc ba biên không chỉ mang ý nghĩa về chủ quyền lãnh thổ mà còn là điểm nhấn trong định hướng phát triển du lịch của địa phương.

Song, để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một địa bàn đáng sống và có sức hút đầu tư, địa phương vẫn cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng cường liên kết sản xuất và giải quyết những hạn chế trong phát triển nông thôn. Đây là quá trình đòi hỏi sự phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân, cùng cách tiếp cận lấy hiệu quả thực chất làm thước đo.

Bờ Y có cơ hội phát triển từ chính những nguồn lực của mình: vị trí giao thương, nông nghiệp, văn hóa và sức mạnh cộng đồng. Khi các lợi thế ấy được khai thác đúng hướng, đi cùng quy hoạch phù hợp và đầu tư có trách nhiệm, vùng đất biên giới này có thể từng bước mở rộng cơ hội lập nghiệp, cải thiện chất lượng sống và tạo dựng nền tảng phát triển bền vững trong tương lai.