Quảng Ninh: Đồng hành cùng phụ nữ 'vượt rào cản' trên môi trường số

Bà Nguyễn Vũ Thu Hoà, Phó Chủ tịch UB MTTQ Việt Nam tỉnh, Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Quảng Ninh, chủ trì hội nghị sinh hoạt chuyên đề về đào tạo kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ Hội

Chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội để phụ nữ tiếp cận các dịch vụ công, phát triển kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn còn một bộ phận phụ nữ, nhất là phụ nữ cao tuổi, phụ nữ nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, còn gặp không ít khó khăn khi tiếp cận môi trường số.

Phóng viên Báo Phụ nữ Việt Nam đã có cuộc trao đổi với bà Nguyễn Vũ Thu Hòa, Phó Chủ tịch UB MTTQ Việt Nam tỉnh, Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Quảng Ninh, một trong những địa phương triển khai nhiều mô hình chuyển đổi số sáng tạo trong cán bộ, hội viên phụ nữ.

- Theo bà, đâu là những khó khăn khiến nhiều phụ nữ chưa thể tiếp cận và sử dụng hiệu quả các dịch vụ công trực tuyến?

Bà Nguyễn Vũ Thu Hoà: Khó khăn hiện nay chủ yếu là kỹ năng sử dụng và khả năng thích ứng với công nghệ. Nhiều phụ nữ đã có điện thoại thông minh, có kết nối Internet nhưng vẫn còn lúng túng khi sử dụng VNeID, thực hiện dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt hoặc khai thác các tiện ích số phục vụ đời sống. Bên cạnh đó, tâm lý e ngại công nghệ, sợ thao tác sai hoặc lo bị lừa đảo trên không gian mạng cũng khiến chị em chưa mạnh dạn tiếp cận.

Một điều nữa chúng tôi nhận thấy là không thể tiếp cận tất cả phụ nữ bằng cùng một phương thức, bởi mỗi nhóm hội viên có nhu cầu và mức độ sẵn sàng chuyển đổi số khác nhau. Thực tế cho thấy, có điện thoại thông minh và kết nối Internet thôi chưa đủ, điều quan trọng là phụ nữ phải có kỹ năng và sự tự tin để sử dụng công nghệ. Vì vậy, cần có cách hỗ trợ phù hợp với nhu cầu và mức độ sẵn sàng của từng nhóm phụ nữ, để chị em từng bước hình thành kỹ năng, sự tự tin và thói quen sử dụng công nghệ trong cuộc sống hằng ngày.

Hội LHPN tỉnh Quảng Ninh tập huấn, đào tạo kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ Hội

- Xin bà cho biết, trong các nhóm phụ nữ mà Hội tiếp cận, nhóm nào gặp nhiều khó khăn nhất khi tham gia môi trường số? Vì sao?

Bà Nguyễn Vũ Thu Hoà: Những nhóm cần được ưu tiên hỗ trợ trong chuyển đổi số là phụ nữ cao tuổi, phụ nữ khu vực miền núi, hải đảo, dân tộc thiểu số, phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn và một bộ phận lao động phi chính thức như lao động giúp việc gia đình, lao động thời vụ, bán hàng rong, thu gom phế liệu... Đây cũng là những nhóm gặp nhiều rào cản hơn khi tham gia môi trường số.

Điểm chung của các nhóm này là điều kiện tiếp cận công nghệ còn hạn chế, ít có cơ hội được trang bị kỹ năng số bài bản. Nhiều chị em sử dụng điện thoại thông minh chủ yếu để liên lạc với người thân, nhưng chưa quen với các ứng dụng phục vụ giải quyết thủ tục hành chính, thanh toán số, giao dịch tài chính hoặc khai thác thông tin chính thống.

Riêng với phụ nữ cao tuổi, chúng tôi nhận thấy các chị không phải không muốn học công nghệ, mà cần một cách hướng dẫn phù hợp. Ban đầu, nhiều chị còn e ngại vì cho rằng mình lớn tuổi, khó tiếp cận công nghệ. Nhưng khi được hướng dẫn từng bước, trực tiếp thực hành trên điện thoại của mình và được hỗ trợ các thao tác cụ thể, các chị tự tin hơn trong sử dụng các ứng dụng số.

Qua thực tế triển khai, chúng tôi thấy rằng những buổi hướng dẫn ngay tại chi hội, tổ phụ nữ và các mô hình của Hội cần tạo được không gian gần gũi để hội viên mạnh dạn trao đổi, hỏi những điều chưa biết và hỗ trợ lẫn nhau. Cách làm gần gũi, linh hoạt, sát với nhu cầu của hội viên giúp chị em dễ tiếp cận, dễ thực hành và từng bước tự tin hơn khi sử dụng công nghệ.

Hội viên, phụ nữ tỉnh Quảng Ninh được hướng dẫn, thực hành và từng bước tự tin hơn khi sử dụng công nghệ. 

- Phong trào "Bình dân học vụ số" và các mô hình đang được Hội LHPN các cấp tỉnh Quảng Ninh triển khai đạt hiệu quả như thế nào, thưa bà?

Bà Nguyễn Vũ Thu Hoà: Phong trào "Bình dân học vụ số" và các mô hình Hội đang triển khai như "Chi hội phụ nữ số", "Gia đình số", "Chợ số" đã từng bước làm thay đổi nhận thức, kỹ năng và thói quen sử dụng công nghệ của hội viên, phụ nữ. Nếu trước đây nhiều chị em còn e ngại, phải nhờ người thân thực hiện các thao tác trên môi trường số thì nay đã chủ động hơn trong sử dụng các ứng dụng trên điện thoại thông minh để phục vụ công việc và cuộc sống.

Hiệu quả rõ nét nhất là phong trào đã tạo được sự lan tỏa trong cộng đồng. Nhiều hội viên sau khi được hướng dẫn đã trở thành những người trực tiếp hỗ trợ người thân, hàng xóm và các hội viên khác sử dụng VNeID, thanh toán không dùng tiền mặt, thực hiện dịch vụ công trực tuyến.

Thực tế cho thấy sự thay đổi bắt đầu từ những việc rất cụ thể. Có phụ nữ cao tuổi trước đây không muốn sử dụng điện thoại thông minh, nay đã chủ động nhờ con cháu mua điện thoại, tạo tài khoản Zalo, Facebook để kết nối với người thân và tham gia các hoạt động của Hội. Một số chị em khu vực miền núi, dân tộc thiểu số trước đây còn e ngại thực hiện Mobile Banking hay Internet Banking vì sợ thao tác sai, nay đã tự tin chuyển khoản, thanh toán tiền điện, tiền nước và thực hiện các giao dịch trực tuyến, mua bán online … Những thay đổi đó cho thấy công nghệ đang từng bước trở thành công cụ thiết thực, giúp phụ nữ chủ động và thuận tiện hơn trong cuộc sống.

Các câu lạc bộ "Gia đình trẻ trách nhiệm, số, xanh" được Hội LHPN các cấp tỉnh Quảng Ninh ra mắt tại nhiều phường, xã

- Theo bà, để phụ nữ thực sự làm chủ công nghệ, cần ưu tiên trang bị những kỹ năng nào?

Bà Nguyễn Vũ Thu Hoà: Theo tôi, để phụ nữ thực sự làm chủ công nghệ, trước hết cần trang bị những kỹ năng số thiết yếu, gắn trực tiếp với nhu cầu hằng ngày. Quá trình hỗ trợ cho hội viên cần ưu tiên những kỹ năng chị em có thể sử dụng ngay trong cuộc sống hàng ngày.

Trước hết là kỹ năng sử dụng tài khoản định danh điện tử, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán số; khai thác các ứng dụng về y tế, giáo dục và các nền tảng phục vụ sản xuất, kinh doanh, phát triển kinh tế gia đình. Bên cạnh đó là kỹ năng an toàn số: Bảo vệ thông tin cá nhân, nhận diện và phòng tránh lừa đảo, kiểm chứng thông tin và sử dụng mạng xã hội an toàn, có trách nhiệm.

Quá trình triển khai với phương châm "học đến đâu, sử dụng được đến đó". Nội dung được lựa chọn phù hợp với từng nhóm đối tượng, để hội viên được thực hành ngay và từng bước hình thành kỹ năng, sự tự tin. Khi có nền tảng kỹ năng số thiết yếu, chị em sẽ chủ động hơn trong sử dụng công nghệ và các tiện ích số phục vụ cuộc sống, phát triển kinh tế gia đình.

Hội viên, phụ nữ Quảng Ninh được trang bị những kỹ năng số thiết yếu, gắn trực tiếp với nhu cầu hằng ngày.

-Nghị quyết 57-NQ/TW và chủ trương phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia đang đặt ra nhiều yêu cầu mới. Theo bà, các cấp Hội phụ nữ cần đổi mới như thế nào để tiếp tục là tổ chức đồng hành cùng phụ nữ trong xã hội số?

Bà Nguyễn Vũ Thu Hoà: Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng để phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Điều đó đặt ra yêu cầu các cấp Hội phụ nữ phải đổi mới mạnh mẽ cả về tư duy, phương thức hoạt động và năng lực của đội ngũ cán bộ Hội để đáp ứng yêu cầu của xã hội số.

Trước hết, mỗi cán bộ Hội phải chủ động học tập, làm chủ công nghệ và ứng dụng hiệu quả các nền tảng số trong công việc. Cán bộ Hội phải là người đi trước để có thể hướng dẫn, hỗ trợ và đồng hành cùng hội viên, phụ nữ.

Chuyển đổi số cần được gắn với những nhiệm vụ cụ thể của tổ chức Hội, từ quản lý hội viên, tuyên truyền, điều hành hoạt động đến hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế, khởi nghiệp và nâng cao chất lượng cuộc sống. Trong đó, các chi hội, tổ phụ nữ cần được phát huy vai trò như những điểm hỗ trợ kỹ năng số gần gũi tại cộng đồng. Hội cũng cần tăng cường phối hợp với chính quyền, tổ công nghệ số cộng đồng, các ngành, doanh nghiệp công nghệ... để mở rộng hoạt động hỗ trợ phụ nữ.

Theo tôi, hiệu quả chuyển đổi số trong hoạt động Hội không chỉ được đo bằng số lượng mô hình hay hoạt động được triển khai, mà quan trọng hơn là có bao nhiêu hội viên, phụ nữ thực sự tham gia, sử dụng được và hưởng lợi từ công nghệ. Vì vậy, mục tiêu của các cấp Hội là đồng hành để phụ nữ tự tin làm chủ công nghệ, ứng dụng công nghệ vào cuộc sống, lao động, phát triển kinh tế và xây dựng gia đình hạnh phúc, để chuyển đổi số thực sự đi vào cuộc sống.