Quảng Ninh đưa văn hóa thành nguồn lực kiến tạo tương lai

Cảng tàu khách quốc tế Hạ Long đón nhiều siêu du thuyền quốc tế. Ảnh: Đ.P.

Những mục tiêu định lượng rõ ràng

Ngày 7/1/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam trong giai đoạn mới, nhấn mạnh văn hóa và con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, đồng thời là động lực phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Quán triệt tinh thần đó, Quảng Ninh đã nhanh chóng cụ thể hóa bằng nhiều chương trình hành động đồng bộ, từ bảo tồn di sản, xây dựng môi trường văn hóa đến phát triển công nghiệp văn hóa và văn hóa số, thể hiện quyết tâm đưa văn hóa trở thành động lực phát triển bền vững của tỉnh.

Bám sát chỉ đạo, định hướng của Trung ương và nền tảng tích cực từ quá trình triển khai Nghị quyết số 17-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, ngày 13/2/2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Chương trình hành động số 12 thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW.

Chương trình xác định rõ mục tiêu xây dựng nền văn hóa giàu bản sắc Quảng Ninh gắn với phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế di sản, kinh tế đêm, kinh tế đô thị; phát huy hiệu quả lợi thế về di sản, du lịch, dịch vụ và nền tảng công nghệ cao, hướng tới xây dựng Quảng Ninh trở thành trung tâm văn hóa, nghệ thuật cấp vùng, điểm đến hấp dẫn của khu vực châu Á và thế giới.

Việc cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW tại Quảng Ninh không chỉ dừng ở định hướng chiến lược, mà đang được triển khai bằng những mục tiêu định lượng rõ ràng, những nhiệm vụ cụ thể, gắn với thực tiễn phát triển của địa phương.

Chương trình cũng đề ra các chỉ tiêu cụ thể đến năm 2030, tập trung phát triển con người toàn diện và xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, văn minh. Trong đó, phấn đấu 100% xã, phường, đặc khu có thiết chế văn hóa đáp ứng nhu cầu sáng tạo và thụ hưởng văn hóa của người dân;

90% thiết chế văn hóa cơ sở (trung tâm văn hóa - thể thao cấp xã, nhà văn hóa, khu thể thao thôn) hoạt động thường xuyên, hiệu quả; 100% học sinh, học viên, sinh viên được tiếp cận và tham gia thường xuyên các hoạt động nghệ thuật, giáo dục di sản văn hóa, qua đó bồi đắp nền tảng giá trị, hình thành nhân cách và khát vọng phát triển trong thế hệ trẻ.

Tỉnh cũng đặt mục tiêu đến năm 2030 công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GRDP; hình thành từ 3 - 5 sản phẩm công nghiệp văn hóa mũi nhọn mang thương hiệu riêng của Quảng Ninh.

Đặc biệt, việc Quảng Ninh đang phấn đấu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương mở ra dư địa và cơ hội rất lớn cho bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa đặc sắc của vùng đất mỏ. Vị thế mới sẽ tạo điều kiện để tỉnh thu hút nguồn lực đầu tư cho bảo tồn di sản, tối ưu hóa quy hoạch văn hóa - du lịch, đồng thời nâng cao trách nhiệm quốc gia trong thực thi các công ước quốc tế về bảo vệ di sản.

Ông Nguyễn Việt Dũng, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Ninh, khẳng định sự kết hợp giữa “Tài nguyên di sản - bản sắc văn hóa - lợi thế địa lý - nền tảng chính sách” đã tạo nên lợi thế đặc thù cho Quảng Ninh.

Đây chính là điểm tựa để tỉnh hiện thực hóa khát vọng trở thành trung tâm du lịch cấp vùng, điểm đến hấp dẫn hàng đầu về du lịch di sản, đồng thời hình thành một ngành công nghiệp văn hóa năng động, góp phần nâng cao vị thế không chỉ của địa phương, mà còn của cả Việt Nam trên bản đồ văn hóa thế giới.

Từ việc nhận diện đúng những tiềm năng và lợi thế sẵn có, Quảng Ninh đã tập trung nguồn lực, phát huy mạnh mẽ giá trị văn hóa và con người, từng bước đưa các ngành công nghiệp văn hóa trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững của tỉnh.

Khách du lịch trải nghiệm trên vịnh Hạ Long. Ảnh: Đ.G.

Mở ra hướng đi mới

Ông Dũng cho biết, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản được chú trọng. Bảo tồn và phát huy giá trị di sản không chỉ là trách nhiệm gìn giữ cội nguồn văn hóa, mà còn mở ra hướng đi mới cho phát triển “kinh tế di sản”.

Nhiều giá trị đã được nâng tầm, điển hình như Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, khẳng định tầm vóc quốc tế của di sản Quảng Ninh và khu vực.

Cùng với đó, các loại hình văn hóa dân gian, làng nghề truyền thống và di sản của cộng đồng dân tộc thiểu số được phục dựng, gắn kết hài hòa với hoạt động du lịch, tạo nên sức hấp dẫn riêng có cho du khách...

Theo ông Dũng, trong quản lý di sản văn hóa, một tư duy cần được khẳng định rõ ràng, bảo tồn không có nghĩa là giữ nguyên trạng, cất giữ di sản trong “tủ kính”, mà là gìn giữ giá trị cốt lõi, đồng thời phát huy, khai thác để di sản sống trong đời sống đương đại.

Vịnh Hạ Long nhìn từ trên cao. Ảnh: Đ.G.

Phố đêm tại khu du lịch Bãi Cháy thu hút khách du lịch. Ảnh: B.M.

Việc phát huy nguồn lực di sản văn hóa trong phát triển du lịch Quảng Ninh đòi hỏi một chiến lược tổng thể, kết hợp giữa bảo tồn và khai thác hợp lý, đồng thời tạo ra các sản phẩm du lịch đặc trưng, sáng tạo, hấp dẫn.

Đây không chỉ là con đường để bảo đảm sự phát triển bền vững của di sản, mà còn là giải pháp để biến di sản trở thành nguồn lực, động lực cho công nghiệp văn hóa, du lịch và kinh tế sáng tạo.