Quảng Trị: 100 năm Cà phê Khe Sanh – Từ "tọa độ lửa" vươn tầm thế giới

Mốc son một thế kỷ và sự hồi sinh kỳ diệu

Tối 24/10/2026, tại Nhà văn hóa Vân Kiều - Pa Kô (xã Khe Sanh, tỉnh Quảng Trị), Lễ khai mạc chuỗi hoạt động “Theo dấu chân 100 năm Cà phê Khe Sanh” và chương trình nghệ thuật “Cà phê Khe Sanh – Hương vị hòa bình” đã chính thức diễn ra.

Lễ khai mạc có sự góp mặt của lãnh đạo các cơ quan trung ương, lãnh đạo tỉnh, các sở ban ngành cùng đông đảo bà con nhân dân trong và ngoài tỉnh.

Đây là sự kiện trọng tâm nằm trong khuôn khổ Lễ hội Vì Hòa bình năm 2026, diễn ra từ ngày 24 đến 26/10/2026. Với nhiều chương trình phong phú như triển lãm, hội thảo chuyên đề, chiếu phim tư liệu và hội thi nhà nông, sự kiện không chỉ tôn vinh hành trình 100 năm phát triển mà còn mở ra chương mới đầy triển vọng cho ngành hàng cà phê Quảng Trị.

Lãnh đạo tỉnh Quảng Trị tặng quà cho 30 hộ nghèo, gia đình chính sách trong khuôn khổ chương trình.

Trong khuôn khổ buổi lễ khai mạc, các đồng chí lãnh đạo tỉnh đã trao tặng quà cho 30 hộ nghèo, gia đình chính sách; trao tặng bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh cho 3 tập thể và 5 cá nhân có đóng góp phát triển ngành hàng cà phê đặc sản; trao tặng hoa cảm ơn các nhà tài trợ đồng hành với các hoạt động của lễ hội.

Lịch sử cà phê Khe Sanh bắt đầu từ năm 1926, khi nhà thực vật học người Pháp Eugène Poilane nhận thấy tiềm năng vượt trội của vùng đất cao nguyên này và đặt nền móng cho đồn điền đầu tiên. Trải qua những thăng trầm, vùng đất từng ghi dấu di tích Đồn Mụ Rôm (nơi thành lập Chi bộ Đảng đầu tiên của huyện Hướng Hóa) và là "tọa độ lửa" khốc liệt trong chiến tranh, nay đã hồi sinh mạnh mẽ.

Ông Harron (thứ 2, từ trái sang) - Chuyên gia về Du Lịch nông nghiệp từ tổ chức PUM Hà Lan trải nghiệm sản phẩm du lịch để nghiên cứu và nâng cấp tour cà phê Khe Sanh.

Sau năm 1975, màu xanh sự sống dần thay thế những hố bom năm cũ. Sự ra đời của Nông trường Cà phê Khe Sanh (1978) cùng dấu ấn chuyển đổi của Công ty Cổ phần Nông sản Tân Lâm và sự hỗ trợ kỹ thuật từ các dự án quốc tế (như GIZ - Đức) đã tạo nên bước ngoặt lớn. Giống Arabica Catimor được đưa vào trồng thử nghiệm, nhanh chóng bén rễ và phát triển vượt bậc.

Cà phê Khe Sanh là được Trung tâm Xúc tiên Đầu tư, Thương mại & Du lịch tỉnh Quảng Trị đưa đi trưng bày ở Nhật Bản.

Đến nay, toàn vùng đã hình thành vùng chuyên canh hơn 4.000 ha, đạt sản lượng gần 5.000 tấn cà phê nhân mỗi năm. Cây cà phê trở thành trụ cột kinh tế, mang lại sinh kế bền vững cho hơn 8.620 hộ dân, trong đó có hơn một nửa là đồng bào dân tộc thiểu số Bru - Vân Kiều và Pa Kô.

Món quà từ thiên nhiên và "tấm hộ chiếu" ra thế giới

Arabica Khe Sanh sở hữu hương vị khác biệt nhờ hội tụ những ưu ái đặc biệt của thiên nhiên: Độ cao 450 – 680m so với mực nước biển, thổ nhưỡng đất đỏ bazan màu mỡ, biên độ nhiệt ngày - đêm chênh lệch 7 – 10°C cùng lớp sương mù đặc trưng của dải Trường Sơn. Tất cả kết tinh nên hạt cà phê có vị chua thanh tự nhiên, đậm đà và hậu vị ngọt sâu.

Du khách nước ngoài trải nghiệm tại vườn cà phê Khe Sanh

Từ nền tảng thiên nhiên kết hợp với quy trình canh tác, chế biến ngày càng hoàn thiện, thương hiệu cà phê Khe Sanh đã gặt hái nhiều giải thưởng uy tín, cụ thể: Sản phẩm OCOP chất lượng cao; Sản phẩm Khe Sanh Coffee (100% Arabica bột) đạt chuẩn OCOP 5 sao cùng nhiều dòng sản phẩm chế biến sâu đạt OCOP 3 - 4 sao.

Khẳng định vị thế quốc tế: Đạt giải Bạc tại Cuộc thi “Coffee Roasted at the Origin” (AVPA - Pháp năm 2022), lọt Top 5 cà phê đặc sản thế giới năm 2023 và liên tục đạt giải cao tại các cuộc thi Cà phê đặc sản Việt Nam.

Ông Vương Quốc Tuấn, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị tham quan gian hàng sản phẩm cà phê Khe Sanh.

Đặc biệt, ngày 04/11/2025, Cục Sở hữu trí tuệ đã chính thức cấp Giấy chứng nhận đăng ký Chỉ dẫn địa lý số 00148 cho sản phẩm cà phê Khe Sanh. Đây được xem là "tấm hộ chiếu" pháp lý quan trọng, giúp gia tăng giá trị sản phẩm và tạo đà cho cà phê Quảng Trị tự tin xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Mỹ, Châu Âu và Nhật Bản.

Ba chiến lược đưa Khe Sanh thành điểm đến hòa bình và thịnh vượng

Phát biểu tại lễ khai mạc, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh: “Khe Sanh không chỉ là địa danh lịch sử mà còn có tiềm năng trở thành cực phát triển kinh tế, du lịch và thương mại của tỉnh. Chúng ta cần chuyển hóa giá trị lịch sử thành giá trị phát triển, đưa Khe Sanh từ một chiến trường nổi tiếng thế giới thành một điểm đến của hòa bình, giao thương và thịnh vượng".

Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Bùi Hoàng Phương phát biểu tại lễ khai mạc.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh Quảng Trị tập trung triển khai ba định hướng chiến lược trọng tâm:

Một là, nâng cao chất lượng và bản sắc: Chuyển trọng tâm từ mở rộng diện tích sang tối ưu hóa giá trị trên mỗi đơn vị diện tích; tập trung phát triển dòng cà phê đặc sản và cà phê chất lượng cao.

Hai là, Đẩy mạnh liên kết chuỗi & sản xuất xanh: Đặt người trồng cà phê làm trung tâm, thúc đẩy liên kết giữa nông dân – hợp tác xã – doanh nghiệp. Áp dụng các tiêu chuẩn canh tác hữu cơ, giảm phát thải, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của quốc tế (như quy định chống phá rừng EUDR của EU).

Ba là, Gắn kết nông nghiệp với du lịch - văn hóa: Khai thác mô hình du lịch trải nghiệm Khe Sanh Coffee Tour gắn liền với thông điệp "Make coffee, not war" (Làm cà phê, không làm chiến tranh).

HTX Du lịch nông nghiệp VN - Khe Sanh cùng kết hợp với bà con xã Húc (huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị cũ) phát triển hàng hoá nông sản, cùng thương mại để tạo sinh kế cho bà con.

Hành trình 100 năm của cà phê Khe Sanh là minh chứng sống động cho tinh thần kiên cường và khát vọng vươn lên. Từ những chồi xanh mọc lên trên vùng đất từng chịu nhiều đau thương, cà phê Khe Sanh giờ đây không chỉ mang giá trị kinh tế đơn thuần mà còn truyền đi thông điệp hòa bình sâu sắc, tự hào ghi danh trên bản đồ nông sản toàn cầu.

Đến với Khe Sanh hôm nay, du khách không chỉ được tự tay thu hái, rang xay cà phê cùng đồng bào Vân Kiều, Pa Kô mà còn được lắng nghe câu chuyện về sự hồi sinh phi thường của mảnh đất này.