Quảng Trị:Để học sinh không đơn độc trước tổn thương trên mạng

Tiết mục văn nghệ được biểu diễn tại chương trình “Không một mình năm 2026 – Kết nối không tổn thương”

Khi học sinh dám nói ra

Một học sinh THPT tại Quảng Trị, xin giấu tên, chia sẻ rằng điều khiến em ngại kể những chuyện gặp trên mạng là sợ người lớn trách mắng. “Có lúc thấy tin nhắn lạ, em cũng lo nhưng chưa biết có nên kể không. Em sợ bố mẹ bảo tại mình dùng điện thoại nhiều rồi cấm luôn, trong khi điều em cần là được giải thích và giúp đỡ”.

Tâm lý ấy đặt ra một câu hỏi cho việc giáo dục an toàn số: học sinh đã được nhắc phải cẩn thận, nhưng khi gặp chuyện, các em có sẵn sàng tìm người hỗ trợ? Nếu nỗi sợ bị trách phạt lớn hơn niềm tin được giúp đỡ, những lời cảnh báo vẫn khó trở thành hành động tự bảo vệ.

Chương trình “Không một mình năm 2026 – Kết nối không tổn thương” tại Quảng Trị chú trọng giúp học sinh nhận diện các hành vi lừa đảo, dụ dỗ, thao túng tâm lý và xâm hại trực tuyến. Đi cùng kiến thức phòng tránh là lời khuyến khích các em chia sẻ với gia đình, thầy cô khi gặp tình huống bất thường, chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ.

Học sinh cần biết mình có thể tìm đến ai khi gặp chuyện và tin rằng lời chia sẻ sẽ được lắng nghe, hỗ trợ.

Ông Phan Hữu Huyện, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Quảng Trị

Giá trị của chương trình nằm ở việc gắn hai yêu cầu ấy với nhau. Học sinh cần hiểu nguy cơ để thận trọng hơn khi kết nối, chia sẻ thông tin; các em cũng cần một người đáng tin cậy để hỏi khi chưa biết điều mình đang gặp có nguy hiểm hay không.

Ông Phan Hữu Huyện, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Quảng Trị nhấn mạnh: “Trang bị kỹ năng phải đi cùng với tạo dựng niềm tin. Học sinh cần biết mình có thể tìm đến ai khi gặp chuyện và tin rằng lời chia sẻ sẽ được lắng nghe, hỗ trợ”. Với cách tiếp cận này, trách nhiệm bảo vệ học sinh còn nằm trong cách người lớn đón nhận câu chuyện của các em.

Một lời kể ngập ngừng cần được nghe hết trước khi người lớn hỏi lỗi thuộc về ai. Khi học sinh đang hoang mang, thái độ bình tĩnh, tôn trọng có thể giúp các em nói rõ hơn tình huống, để gia đình và nhà trường tìm cách hỗ trợ phù hợp.

Điểm tựa từ những người gần nhất

Nhiều giáo viên dạy tại các trường THPT trên địa bàn tỉnh Quảng Trị có chung quan điểm rằng, việc giáo dục an toàn số cần bắt đầu bằng những tình huống gần với đời sống học sinh. “Nhắc các em cẩn thận là cần, nhưng phải giúp các em hiểu khi nào nên dừng một cuộc trò chuyện, khi nào cần tìm người lớn. Các em cũng phải biết trong trường có người sẵn sàng nghe mình nói”.

Tiểu phẩm do học sinh THPT trình bày nói về những cạm bẫy trên mạng xã hội

Cách làm ấy đòi hỏi sự quan tâm được duy trì trong sinh hoạt lớp, hoạt động trải nghiệm và trao đổi với phụ huynh. Qua những cuộc trò chuyện cụ thể, giáo viên có thể hiểu thêm điều học sinh đang băn khoăn, còn các em có cơ hội hỏi về những chuyện vốn ngại nói trước đông người.

Sự đồng hành của cha mẹ cũng cần được xây dựng trong sinh hoạt hằng ngày. Hỏi con đang xem gì, quan tâm điều gì trên mạng, nghe con kể về một người bạn hay một cuộc trò chuyện sẽ giúp người lớn hiểu hơn thế giới của con; đến khi gặp chuyện bất thường, con có thể dễ mở lời hơn.

Bên cạnh vai trò của người lớn, chương trình còn hướng đến phát huy sự tham gia của học sinh qua mô hình “Đại sứ An toàn số học đường”. Đây là hướng tiếp cận nhằm lan tỏa kiến thức, kỹ năng an toàn số trong cộng đồng học đường, đồng thời khuyến khích các em hỗ trợ bạn bè kết nối với người lớn đáng tin cậy.

Bạn bè đôi khi là người đầu tiên được nghe một câu chuyện khó nói. Sự quan tâm của người cùng lứa có thể giúp một học sinh bớt ngại ngần, nhưng các em cần được hướng dẫn để biết giới hạn của mình, kịp thời tìm thầy cô, cha mẹ hỗ trợ khi tình huống vượt quá khả năng.

Các đại biểu nhấn nút khởi động chương trình

“Em nghĩ nếu bạn kể đang bị ai đó đe dọa, mình nên nghe bạn và cùng bạn tìm người lớn giúp đỡ. Mang chuyện ấy ra trêu hoặc kể lại cho nhiều người biết có thể khiến bạn càng sợ hơn”, học sinh xin giấu tên bày tỏ. Cách nghĩ ấy cũng gợi mở một nội dung cần được chú trọng: dạy học sinh biết giữ sự tin cậy và tôn trọng cảm xúc của người khác.

“Kết nối không tổn thương” cần được thể hiện trong từng lời bình luận, mỗi lần đăng tải hay chia sẻ thông tin. Khi học sinh hiểu hành động của mình có thể ảnh hưởng đến người khác, việc tự bảo vệ sẽ đi cùng ý thức không gây tổn thương cho bạn bè.

Ông Phan Hữu Huyện cho rằng sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường cần được duy trì thường xuyên, để học sinh có chỗ dựa khi cần. Hiệu quả của chương trình cần được thể hiện qua việc các em biết xử lý tình huống an toàn hơn, mạnh dạn chia sẻ hơn và được hỗ trợ kịp thời khi lên tiếng.

Chương trình phát động Chiến dịch “Không một mình năm 2026 – Kết nối không tổn thương” được Sở GD&ĐT phối hợp với Công an tỉnh Quảng Trị tổ chức nhằm định hướng triển khai mô hình “5 phút cùng em” và “Đại sứ An toàn số học đường”, tăng cường sự đồng hành với học sinh trên môi trường số.