Quảng Trực chủ động để nguồn lực MTQG phát huy hiệu quả

Bon Bu Prăng 2, xã Quảng Trực, tỉnh Lâm Đồng đã có nhiều thay đổi sau 14 năm tái lập

Chủ động từ nhu cầu thực tế

Là xã biên giới, đặc biệt khó khăn của tỉnh Lâm Đồng, Quảng Trực có diện tích tự nhiên hơn 55.878 ha, với 11.311 người thuộc 26 dân tộc cùng sinh sống. Đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 45% dân số. Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo còn 25,7%, trong khi nhu cầu đầu tư hạ tầng và phát triển sinh kế rất lớn.

Trước thực tế đó, Quảng Trực xác định nguồn lực MTQG phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, thay vì triển khai dàn trải. Địa phương cũng đặt trọng tâm vào hiệu quả sau đầu tư, nhất là với hạ tầng và các mô hình sinh kế.

Quảng Trực quan tâm đầu tư các công trình hạ tầng, có sức lan tỏa và phát huy được hiệu quả

Theo UBND xã, địa phương đã rà soát nhu cầu đầu tư và xây dựng danh mục công trình, dự án giai đoạn 2026 - 2030 phù hợp điều kiện thực tế và định hướng phát triển kinh tế - xã hội. Trên cơ sở nguồn vốn được giao, xã xây dựng danh mục 13 công trình, dự án với tổng vốn gần 47 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách Trung ương hơn 25,1 tỷ đồng và ngân sách địa phương hơn 21,8 tỷ đồng.

Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Quảng Trực Hồ Sỹ Hải cho rằng, việc sắp xếp các chương trình và hợp phần tạo điều kiện để địa phương chủ động hơn trong tổ chức thực hiện. Theo ông Hải, Quảng Trực cần căn cứ đặc thù và những hạn chế của giai đoạn trước để lựa chọn nội dung ưu tiên, từ đó sử dụng nguồn vốn linh hoạt và hiệu quả hơn.

Hạ tầng khu vực nông thôn xã biên giới Quảng Trực được đầu tư và có nhiều thay đổi

Cách làm này thể hiện rõ trong lựa chọn các công trình hạ tầng. Giai đoạn 2026 - 2030, địa phương ưu tiên nguồn vốn cho các công trình đặc thù phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh tại địa bàn biên giới. Phần lớn danh mục là các tuyến đường kết nối khu dân cư với khu sản xuất.

Kết quả từ giai đoạn trước cũng là cơ sở để địa phương lựa chọn hướng đầu tư. Từ cuối năm 2025 đến nay, Quảng Trực đã hoàn thành 3 công trình giao thông với tổng mức đầu tư khoảng 8,854 tỷ đồng, phục vụ khoảng 320 hộ dân.

Theo đánh giá của UBND xã Quảng Trực, những tuyến đường này giúp kết nối khu dân cư với khu sản xuất, giảm thời gian, chi phí vận chuyển nông sản và tạo thuận lợi cho người dân tiếp cận các dịch vụ thiết yếu.

Đầu tư phải tạo giá trị lâu dài

Với Quảng Trực, hiệu quả nguồn lực MTQG không chỉ nằm ở số công trình hoàn thành hay số vốn giải ngân. Quan trọng hơn là công trình, mô hình sau đầu tư có tiếp tục tạo ra giá trị cho người dân hay không.

Bộ mặt khu vực biên giới Quảng Trực có nhiều thay đổi theo hướng đồng bộ hơn

Tỉnh ủy viên, Bí thư Đảng ủy xã Dương Huy Toàn cho rằng đây là yêu cầu quan trọng khi triển khai chương trình trong giai đoạn mới. Theo ông, đầu tư hạ tầng phải gắn với khu vực sản xuất, còn các mô hình sinh kế phải có khả năng duy trì và phát triển sau khi kết thúc hỗ trợ.

Định hướng này thể hiện rõ trong danh mục đầu tư của Quảng Trực. Địa phương ưu tiên những tuyến đường có nhiều hộ hưởng lợi, kết nối trực tiếp khu dân cư với khu sản xuất và phục vụ nhu cầu đi lại, sản xuất, sinh hoạt của người dân.

Từ hạ tầng, xã tiếp tục tính đến sinh kế. Giai đoạn 2021-2025, Quảng Trực triển khai 8 dự án chăn nuôi bò cái lai Sind sinh sản với 141 hộ tham gia. Tổng vốn hỗ trợ hơn 2,23 tỷ đồng và đã giải ngân 100%.

Đời sống người dân xã Quảng Trực từng bước thay đổi nhờ các chính sách hỗ trợ từ các chương trình MTQG

Tuy nhiên, địa phương cũng nhìn nhận tác động của các mô hình sản xuất chưa thực sự rõ. Định mức hỗ trợ còn thấp, một số nội dung chưa phù hợp với điều kiện thực tế. Vì vậy, trong giai đoạn mới, xã chú trọng rà soát nhu cầu, lựa chọn đối tượng và mô hình phù hợp với khí hậu, đất đai, tập quán sản xuất và khả năng duy trì sau hỗ trợ.

Phó Chủ tịch UBND xã Đoàn Ngọc Thuận cho biết, Quảng Trực vẫn đối mặt với áp lực lớn về nguồn lực khi tỷ lệ hộ nghèo còn cao. Năm 2026, xã được bố trí khoảng 7 tỷ đồng cho mục tiêu giảm nghèo, trong khi đặt mục tiêu giảm hơn 400 hộ nghèo. Riêng nguồn lực dành cho sinh kế khoảng 1,2 tỷ đồng. Vì vậy, địa phương phải lựa chọn kỹ đối tượng, nội dung và phương thức hỗ trợ để mỗi khoản đầu tư tạo được hiệu quả thực chất.

Theo Bí thư Đảng ủy xã Dương Huy Toàn, địa phương được chủ động trong những cơ chế đã được mở nhưng đồng thời phải chịu trách nhiệm về hiệu quả thực hiện. Những vấn đề vượt thẩm quyền cần được cấp trên tháo gỡ kịp thời để nguồn lực không bị chậm, lỡ cơ hội đầu tư.

Từ thực tế triển khai, Quảng Trực kiến nghị cho phép điều chỉnh, điều chuyển vốn linh hoạt giữa các dự án khi nhu cầu hoặc tiến độ thay đổi. Địa phương cũng đề xuất tăng cường liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, chú trọng đầu ra sản phẩm và lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp.

Khi nguồn lực được trao cùng quyền chủ động, hiệu quả cuối cùng phải được đo bằng những thay đổi cụ thể trong đời sống, sản xuất và thu nhập của người dân.

Tỉnh ủy viên, Bí thư Đảng ủy xã Quảng Trực Dương Huy Toàn

Với Quảng Trực, bài toán của giai đoạn 2026 - 2030 không chỉ là giải ngân nguồn vốn được phân bổ. Quan trọng hơn là lựa chọn đúng nơi cần đầu tư, đúng đối tượng cần hỗ trợ và tạo được khả năng phát triển sau đầu tư.