Căng thẳng Mỹ-Canada: Ottawa chịu sức ép mới, có thể phải lựa chọn giữa chấp nhận hoặc tiếp tục thương lượng

Cầu Hòa Bình tại biên giới Mỹ-Canada. (Nguồn: Getty Images)

Theo báo chí Canada, Mỹ và Mexico đang đẩy nhanh đàm phán với mục tiêu đạt được thỏa thuận tạm thời trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11.

Thỏa thuận này có thể giúp Mexico được giảm một phần thuế quan của Mỹ, đổi lại việc đáp ứng các yêu cầu của Washington trong những lĩnh vực như hàm lượng trong sản xuất ô tô của Mỹ và kiểm soát đầu tư của Trung Quốc.

Mexico hiện có hơn 80% kim ngạch xuất khẩu sang thị trường Mỹ, nên việc tiếp cận một cách ổn định thị trường Mỹ có ý nghĩa đặc biệt đối với nền kinh tế nước này.

Điểm đáng chú ý là tiến trình đàm phán Mỹ-Mexico đang diễn ra trong một bối cảnh rất khác so với quan hệ Ottawa-Washington.

Sau khi đàm phán đổ vỡ, Mỹ áp thuế 50% đối với khoảng 27,6 tỷ CAD hàng hóa Canada. Ottawa cũng đáp trả “từng đô la một”, áp các mức thuế từ 15% đến 50% đối với khoảng 20 tỷ USD hàng Mỹ từ ngày 8/9.

Washington tiếp tục leo thang khi thông báo cấm nhập khẩu nhiều loại đồ uống có cồn, sản phẩm sữa và xe máy của Canada từ 29/9 và đe dọa tăng thuế ô tô, xe tải và phụ tùng ô tô lên 50% từ đầu năm tới.

Theo Global News, sự khác biệt giữa hai tiến trình đang ngày càng rõ. Mexico lựa chọn cách tiếp cận mềm dẻo hơn, tìm kiếm những nhượng bộ có thể chấp nhận được để đổi lấy việc giảm thuế và ổn định môi trường đầu tư.

Trong khi đó, Canada tỏ ra sẵn sàng chịu thêm chi phí kinh tế trong ngắn hạn để tránh những cam kết mà Ottawa cho rằng có thể làm suy yếu các ngành sản xuất chủ chốt hoặc hạn chế quyền hoạch định chính sách trong dài hạn.

Điều đáng quan tâm đối với Canada là thỏa thuận Mỹ-Mexico có thể tạo ra một bộ tiêu chuẩn mới mà Ottawa sau đó phải lựa chọn giữa chấp nhận hoặc tiếp tục thương lượng.

Đây là lợi thế đáng kể đối với Washington trong một chiến lược đàm phán song phương: Thay vì phải đồng thời dung hòa lợi ích của cả Canada và Mexico, Mỹ có thể lần lượt đạt thỏa thuận với từng nước và sử dụng kết quả của cuộc đàm phán này làm tham chiếu cho cuộc đàm phán kia.

Chuyên gia thương mại Bắc Mỹ Diego Marroquin Bitar nhận định: "Nếu Washington đạt được thỏa thuận với Mexico trước, đây còn có thể trở thành một “thắng lợi chính trị” cho chính quyền Tổng thống Donald Trump trước bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Washington khi đó có thể lập luận rằng, việc không đạt được thỏa thuận tương tự với Ottawa xuất phát từ lập trường của Canada".