Quê hương trong tim người xa xứ

Đậm đà tình quê

Giữa một siêu thị lớn ở thành phố Kawagoe, tỉnh Saitama (Nhật Bản), chị Trần Mai Phương bất chợt dừng lại trước quầy hoa quả. Trên kệ là những trái vải thiều Lục Ngạn đỏ au - sản vật thân thuộc của quê nhà. “Nhìn thấy vải thiều Lục Ngạn giữa xứ sở hoa anh đào, tôi có cảm giác như bắt gặp bóng dáng quê hương, thấy quê mình thật gần. Tôi liền mua vài hộp vải thiều để mời bạn bè, đồng nghiệp cùng thưởng thức trái ngọt đậm đà tình quê”, chị Phương kể.

Tiến sĩ Vũ Anh Đào (bên phải) trong một chương trình ghi hình tại VTV.

Quê ở phường Vũ Ninh, chị Phương đã có khoảng 20 năm học tập, sinh sống tại Nhật Bản. Công việc bận rộn, ba con gái đang tuổi đến trường nên gia đình không có nhiều dịp trở về Việt Nam. Những lúc nhớ nhà, chị thường tìm đến các cửa hàng, siêu thị bán hàng Việt để mua vài món ăn, đồ dùng quen thuộc. Cuối tháng 8 vừa qua, chị cùng chồng và các con trở về Bắc Ninh. Điều chị cảm nhận rõ nhất là sự đổi thay của quê hương. Từ một “thị xã đèn dầu”, nay nơi đây đã có những cung đường lớn, những khu đô thị mới khang trang.

Tiến sĩ Vũ Anh Đào (Dr Cherry Vũ) cũng là một người con xa xứ. Chị hiện định cư tại New Zealand. Hoạt động trong lĩnh vực tư vấn, quản trị và thường xuyên tham gia các diễn đàn quốc tế nên chị có cơ hội đi nhiều nước trên thế giới. Nhưng trong tâm tưởng của chị, Bắc Ninh vẫn là “nhà mình” rất đỗi bình dị, thân thương. Mỗi lần trở về, chị nhận ra quê hương đổi thay rất nhiều. Khu công nghiệp, đô thị hiện đại mọc lên, những tuyến giao thông rộng mở. Vui trước sự phát triển của quê hương, Tiến sĩ Vũ Anh Đào mong muốn trong quá trình đô thị hóa, những giá trị làm nên bản sắc Kinh Bắc vẫn được gìn giữ.

“Tôi sống ở nơi xa nhưng chỉ cần nghe một câu quan họ, nhìn thấy sản phẩm đồ gỗ mỹ nghệ Đồng Kỵ hay hình ảnh cổng làng, mái đình… là thấy quê mình ở đâu đó rất gần”, chị nói. Theo chị Đào, gìn giữ bản sắc không có nghĩa giữ nguyên diện mạo làng quê như vài chục năm trước. Điều quan trọng là trong không gian đô thị hiện đại vẫn có chỗ cho những mái đình, ngôi chùa cổ, làng nghề và gìn giữ nếp nhà, nết người. Với làng nghề gỗ Đồng Kỵ, chị mong nghề truyền thống tiếp tục phát triển trên cơ sở ứng dụng công nghệ, đổi mới phương thức sản xuất, vừa nâng cao giá trị sản phẩm, vừa giảm tác động đến môi trường.

Đóng góp cho quê nhà

Với nhiều người Bắc Ninh ở nước ngoài, sự gắn bó với quê hương không chỉ thể hiện qua nỗi nhớ, kỷ niệm. Kiến thức, kinh nghiệm và các mối quan hệ có được trong quá trình học tập, làm việc ở môi trường quốc tế mở ra những cách thức cụ thể để những người con Bắc Ninh kết nối, đóng góp cho quê nhà.

Từ phòng nghiên cứu tại Đại học Nazarbayev (Kazakhstan), Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Đức Tôn vẫn thường xuyên theo dõi thông tin về Việt Nam và Bắc Ninh. Sinh ra tại tổ dân phố Phúc Lâm, phường Nếnh, từ niềm yêu thích Toán, Vật lí, ông theo đuổi con đường nghiên cứu khoa học. Sau khi tốt nghiệp ngành Kỹ thuật Điện, Đại học Bách khoa Hà Nội và trở thành giảng viên tại Đại học Thủy lợi, ông tiếp tục đi học và bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ tại Đại học Dongguk (Hàn Quốc) năm 2014. Nhiều năm nghiên cứu về kỹ thuật điều khiển, truyền động điện, hệ thống chuyển đổi năng lượng tái tạo, robot nano…, ông có tên trong danh sách các nhà khoa học có ảnh hưởng toàn cầu; được Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Kazakhstan trao giải thưởng “Nhà khoa học xuất sắc nhất” và Huy hiệu danh dự “Vì những cống hiến trong sự phát triển khoa học”.

Khi nói về hành trình của mình, điều ông thường chia sẻ với người trẻ là “tinh thần tự tôn dân tộc”. Theo ông, trong môi trường quốc tế, niềm tự hào là người Việt Nam có thể trở thành động lực để mỗi người nỗ lực, khẳng định bản thân bằng năng lực và kết quả công việc. Năm 2024, Hội Trí thức Việt Nam tại Kazakhstan được thành lập, ông được bầu làm Chủ tịch. Thông qua các chương trình nghiên cứu, trao đổi học thuật, hỗ trợ sinh viên, ông cùng các thành viên thúc đẩy kết nối giữa giới trí thức hai nước. Mỗi năm, tranh thủ kỳ nghỉ đông, nghỉ hè, ông lại trở về Việt Nam.

Là người làm khoa học, ông đặc biệt quan tâm tới định hướng phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của quê hương. “Tôi mong sẽ có thêm nhiều chương trình kết nối để những nhà khoa học, trí thức người Bắc Ninh đang làm việc trên khắp thế giới có thể mang kiến thức, kinh nghiệm và các mối quan hệ quốc tế trở về đóng góp cho quê hương”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Đức Tôn chia sẻ.

Chị Trịnh Thị Hà (ngoài cùng, bên trái) và bạn bè ở nước ngoài.

Cũng từ kinh nghiệm tích lũy ở nước ngoài, chị Trịnh Thị Hà, quê Lục Nam, hiện định cư tại Cộng hòa Liên bang Đức đang tìm một hướng khác để kết nối với quê nhà. Làm việc nhiều năm trong lĩnh vực du lịch, chị Hà nhìn thấy ở Bắc Ninh - Kinh Bắc tiềm năng phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa, lịch sử, tâm linh và trải nghiệm bản địa. Cảnh quan thiên nhiên, hệ thống di tích, những vùng quê ven sông cùng các nét văn hóa đặc trưng vẫn còn nhiều dư địa để xây dựng sản phẩm phù hợp với khách quốc tế.

“Đi nhiều nơi, tôi càng thấy quê mình có những giá trị rất riêng. Tôi mong những giá trị ấy được giới thiệu bài bản hơn, để du khách nước ngoài khi đến Bắc Ninh không chỉ biết đến một trung tâm công nghiệp hiện đại mà còn được trải nghiệm chiều sâu văn hóa, lịch sử của xứ Kinh Bắc”, chị Hà chia sẻ.

Từ công việc hiện tại, chị đang ấp ủ kế hoạch tăng cường kết nối với các đối tác, doanh nghiệp lữ hành tại châu Âu để đưa khách quốc tế về Bắc Ninh. Theo hình dung của chị, hành trình ấy không chỉ dừng ở tham quan một vài điểm di tích mà có thể kết nối làng nghề, không gian quan họ, vùng quê ven sông và những điểm đến giàu giá trị lịch sử, văn hóa thành các tour trải nghiệm. Từ đó có thể đưa nhiều bạn bè quốc tế về chính quê mình, để họ hiểu hơn về Bắc Ninh, về vùng đất Kinh Bắc mà chị luôn tự hào.

Bắc Ninh đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với không gian đô thị mở rộng, yêu cầu ngày càng cao về chất lượng tăng trưởng, khoa học công nghệ, nguồn nhân lực và gìn giữ bản sắc. Trong quá trình ấy, những người con đang sinh sống, học tập, làm việc ở nước ngoài được ghi nhận là một nguồn lực quan trọng cần được kết nối thường xuyên bằng những chương trình, dự án và cơ hội hợp tác cụ thể, góp thêm sức mạnh để Bắc Ninh phát triển hiện đại mà vẫn đậm đà bản sắc, để thành phố văn minh, hiện đại, đáng sống và người đi xa luôn có một quê hương yêu dấu để trở về.