Quốc gia đầu tiên trên thế giới chấp nhận đồng tiền số Trung Quốc

Lào là quốc gia đầu tiên trên thế giới chấp nhận thanh toán xuyên biên giới bằng đồng e-CNY của Trung Quốc. Ảnh: Nikkei Asia.

Theo thông tin từ Cryptopolitan, cuối tháng 12/2025 vừa qua, Ngân hàng Trung Quốc chi nhánh Vientiane đã kết nối thành công với nền tảng thanh toán kỹ thuật số xuyên biên giới của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC), phối hợp cùng Ngân hàng Trung ương Lào để xử lý các khoản thanh toán bán lẻ bằng mã QR tại nước này.

Đồng tiền số quốc gia

Hệ thống cho phép du khách Trung Quốc mở ví e-CNY trên điện thoại, quét mã QR của người bán tại Lào và thanh toán trực tiếp bằng đồng nhân dân tệ kỹ thuật số, với tỷ giá hối đoái được tự động quy đổi theo thời gian thực. Người bán tại Lào không cần thay đổi hạ tầng hay thiết bị thanh toán hiện có để tiếp nhận giao dịch.

Các ngân hàng tham gia cho biết mô hình này giúp loại bỏ khâu đổi ngoại tệ, giảm chi phí trung gian và rút ngắn thời gian thanh toán - những điểm nghẽn lâu nay trong giao dịch xuyên biên giới, đặc biệt với các khoản chi tiêu nhỏ của khách du lịch.

Theo Reuters, đồng nhân dân tệ kỹ thuật số đã được Trung Quốc thử nghiệm trong nước từ năm 2019, song đây là lần đầu tiên e-CNY được triển khai cho thanh toán bán lẻ xuyên quốc gia ở quy mô thực tế, thay vì chỉ dừng ở các thử nghiệm kỹ thuật giữa ngân hàng trung ương với ngân hàng trung ương.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Bắc Kinh đang điều chỉnh khung pháp lý đối với e-CNY. Theo quy định mới có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, các ngân hàng Trung Quốc được phép trả lãi cho tiền gửi bằng đồng nhân dân tệ kỹ thuật số của khách hàng.

Phó thống đốc PBOC Lu Lei cho biết bước đi này sẽ chuyển vai trò của e-CNY từ “tiền mặt kỹ thuật số” sang “tiền gửi kỹ thuật số”, đồng thời đưa đồng tiền số này vào hệ thống bảo hiểm tiền gửi quốc gia, tương tự tiền gửi ngân hàng truyền thống.

Người dân sử dụng e-CNY để giao dịch thường nhật. Ảnh: Reuters.

Dữ liệu công bố đến tháng 11/2025 cho thấy e-CNY đã được sử dụng trong khoảng 3,48 tỷ giao dịch, với tổng giá trị lên tới 16.700 tỷ nhân dân tệ (2.380 tỷ USD).

Hệ thống hiện hỗ trợ khoảng 230 triệu ví cá nhân và gần 19 triệu ví doanh nghiệp. Tuy vậy, tốc độ phổ cập trong đời sống hàng ngày vẫn được đánh giá là chậm hơn so với các nền tảng thanh toán tư nhân đã thống trị thị trường Trung Quốc như WeChat Pay và Alipay.

Vươn tầm quốc tế

Ở cấp độ quốc tế, Trung Quốc cũng đang thúc đẩy hạ tầng thanh toán tiền số xuyên biên giới thông qua dự án mBridge - cầu nối tiền kỹ thuật số đa phương giữa các ngân hàng trung ương.

Theo Reuters và các báo cáo chính thức, mBridge đã xử lý hơn 4.000 giao dịch xuyên biên giới với tổng giá trị khoảng 387 tỷ nhân dân tệ (55,4 tỷ USD), trong đó các giao dịch bằng e-CNY chiếm hơn 95%.

Dự án mBridge hiện có sự tham gia của Trung Quốc, Thái Lan, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Saudi Arabia, sử dụng công nghệ sổ cái phân tán để cho phép thanh toán gần như tức thời mà không cần thông qua các trung gian ngân hàng truyền thống.

Tuy nhiên, vào cuối năm 2024, Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) đã rút khỏi dự án do lo ngại nền tảng này có thể bị sử dụng để né tránh các lệnh trừng phạt tài chính và làm suy yếu vai trò trung tâm của đồng USD trong hệ thống tiền tệ toàn cầu.

Bất chấp việc BIS rút lui, các quốc gia tham gia vẫn tiếp tục phát triển mBridge. Cuối tháng 12/2025, PBOC công bố kế hoạch hành động cho giai đoạn 2026-2030, trong đó bao gồm việc thành lập Ủy ban Quản lý Nhân dân tệ kỹ thuật số, vận hành riêng biệt hai trung tâm cho hệ thống trong nước và quốc tế, đồng thời ưu tiên các vấn đề về an ninh, tính liên tục và giám sát phối hợp.

Theo giới phân tích được Financial Times dẫn lời, việc e-CNY lần đầu được sử dụng cho thanh toán bán lẻ xuyên biên giới tại Lào mang ý nghĩa biểu tượng nhiều hơn là tác động tức thời đến trật tự tiền tệ toàn cầu.

Tuy nhiên, đây được xem là bước thử nghiệm quan trọng, giúp Trung Quốc kiểm chứng khả năng mở rộng của đồng tiền số nhà nước trong các giao dịch thực tế bên ngoài biên giới, đặc biệt tại các quốc gia láng giềng và trong khu vực Đông Nam Á.

Tiến Lợi