Quốc gia duy nhất ở châu Á bỏ Tết Nguyên đán

Từ thế kỷ thứ 6 sau Công nguyên, Nhật Bản đã sử dụng lịch âm của người Trung Quốc và đón Tết Nguyên đán như các quốc gia Châu Á khác. Tuy nhiên, từ năm 1873, người Nhật Bản quyết định từ bỏ kỉ niệm Tết âm lịch. Việc thay thế lịch âm truyền thống đã khiến Tết của Nhật Bản, hay còn gọi Shōgatsu, được ấn định vào ngày 1/1, thay vì theo chu kỳ âm lịch như tại Trung Quốc, Hàn Quốc và Việt Nam.

Nhật Bản - quốc gia từ bỏ Tết Nguyên đán. Ảnh minh họa.

Theo JBpress, quyết định từ bỏ lịch âm để chuyển sang lịch Gregory là một phần trong loạt cải cách sâu rộng dưới thời Minh Trị (1868-1912), với mục tiêu đưa Nhật Bản trở thành quốc gia hiện đại, công nghiệp hóa và đủ năng lực cạnh tranh với các cường quốc phương Tây.

Trước năm 1873, Nhật Bản vẫn sử dụng lịch âm dương tương tự Trung Quốc, trong đó các tháng được tính theo chu kỳ Mặt Trăng và điều chỉnh bằng tháng nhuận để phù hợp với năm dương lịch.

Khi đó, Tết truyền thống của Nhật diễn ra vào những thời điểm khác nhau, thường rơi vào khoảng từ cuối tháng 1 đến giữa tháng 2, tùy theo chu kỳ âm lịch.

Từ sau năm 1873, Nhật Bản chính thức bãi bỏ lịch cũ và quy định sử dụng lịch Gregory cho mọi hoạt động hành chính. Việc đồng bộ các ngày lễ quốc gia với lịch dương giúp Nhật Bản thuận lợi hơn trong thu thuế, tổ chức giáo dục và thực hiện nghĩa vụ quân sự.

Kể từ khi áp dụng lịch mới, ngày 1/1 được xác định là thời điểm chính thức bắt đầu năm mới. Những phong tục vốn gắn liền với Tết Nguyên đán như dọn dẹp nhà cửa, thờ cúng tổ tiên, chuẩn bị món ăn truyền thống và sum họp gia đình được chuyển sang dịp này.

Đáng chú ý, việc bãi bỏ lịch âm được ban hành quá đột ngột khiến người dân Nhật Bản khi đó gần như không kịp chuẩn bị cho năm mới. Nhà văn Asano Baidō từng ghi lại rằng nhiều gia đình không có thời gian làm bánh gạo cuối năm, buộc phải mua sẵn ở cửa hàng; có nhà trang trí kadomatsu muộn, thậm chí không kịp dựng trước ngày Tết.

Nhiều năm qua dù đã bỏ Tết Nguyên đán, người dân Nhật Bản vẫn giữ lại nhiều phong tục đón năm mới giống các nước châu Á như gọi đêm giao thừa là Ōmisoka (ngày ba mươi vĩ đại), tổ chức các hoạt động vào dịp rằm tháng Giêng (ngày 15/1 âm lịch) tại một số đền chùa.

Trong tiếng Nhật, đêm giao thừa được gọi là Ōmisoka hay ngày thứ 30 vĩ đại, chỉ ngày cuối cùng của tháng 12 âm lịch có 30 ngày. Hiện nay, đêm giao thừa được tổ chức vào ngày 31/12 giống với phần lớn quốc gia trên thế giới, người dân vẫn gọi ngày này là Ōmisoka.

Điều đặt biệt ở người Nhật là có thói quen gửi thiệp chúc mừng năm mới (nengajō) đến bạn bè, người thân, thầy cô, đồng nghiệp và gửi qua đường bưu điện vào ngày 1/1. Bưu điện Nhật Bản vẫn in khoảng 3 tỷ thiệp năm mới mỗi năm, con số này đang giảm dần vì mọi người có xu hướng gửi thiệp điện tử.

Trúc Chi (t/h)