Mô hình '2 trong 1' ở Long Cốc

Xây dựng thương hiệu bằng chất lượng

Xã Long Cốc hiện có 960,54ha chè, trong đó có 943ha đã cho sản phẩm, năng suất ước đạt 13,2 tấn/ha/năm, tổng sản lượng chè ước đạt 6.230 tấn/năm. Nhiều giống chè đảm bảo chất lượng, cho năng suất cao, hương vị đặc biệt được ưa chuộng như: Chè Shan, PH1, LDP1, LDP2, PT14... cùng các giống chè nội như: PT95, Kim Tuyên, Bát Tiên... Trong đó, chè Shan là giống chè quý, được trồng từ những năm 1980, hiện đã phát triển thêm tại một số xã lân cận như: Xuân Đài, Văn Miếu, Minh Đài... Hiện, xã có hơn 700ha chè được chứng nhận quy trình sản xuất an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ, vệ sinh an toàn thực phẩm và đã được thẩm định OCOP cho mỗi sản phẩm chè.

Những đồi chè bát úp tuyệt đẹp ở Long Cốc không chỉ mang lại giá trị kinh tế, mà còn là điều kiện tiên quyết cho phát triển du lịch cộng đồng của địa phương.

Từ tháng 10/2015, được sự hỗ trợ của chính quyền địa phương và dự án “Nâng cao năng lực và tiếp cận cộng đồng” của tổ chức phi chính phủ Quỹ Úc vì nhân dân Châu Á - Thái Bình Dương, tổ hợp tác sản xuất chè an toàn Long Cốc được thành lập với 3 thành viên. Đến năm 2018, trên cơ sở chuyển đổi từ tổ hợp tác, HTX sản xuất chè an toàn xã Long Cốc được thành lập. Từ đó đến nay, HTX trở thành cầu nối liên kết, giải quyết khó khăn về giống, phân bón, khoa học kỹ thuật, đầu ra sản phẩm và nâng cao thu nhập cho các hộ trồng chè.

Rót chén nước chè nhà làm mời chúng tôi, bà Phạm Thị Hạnh - Giám đốc HTX (khu Măng 2, xã Long Cốc) nhớ lại: Trước khi có tổ hợp tác, HTX, trên địa bàn không có cơ sở chế biến chè, mạnh ai người ấy làm, người dân chủ yếu bán chè tươi nguyên liệu cho các thương lái và nhà máy, vì vậy thu nhập của người trồng chè chưa cao và bấp bênh. “Sau quá trình tìm tòi, học hỏi và được sự động viên của các cấp chính quyền, chúng tôi đã thành lập tổ hợp tác, sau đó là HTX để liên kết sản xuất, từng bước nâng cao chất lượng sản phẩm, tìm kiếm thị trường tiêu thụ nhằm tăng thu nhập cho người trồng chè” - bà Hạnh cho biết.

Hiện HTX sản xuất chè an toàn xã Long Cốc có 15 thành viên với hơn 60 hộ liên kết, tổng diện tích trồng chè từ 35 - 40ha, trong đó hơn 16ha sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP. Sau nhiều năm nỗ lực, HTX hiện có 6 sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP 4 sao.

Sản phẩm từ cây chè ở Long Cốc thu hút sự quan tâm của khách du lịch nước ngoài khi đến các homestay trên địa bàn.

Để đảm bảo nguyên liệu chè sạch, an toàn, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường, các thành viên của HTX, liên kết với HTX đều phải có trách nhiệm với sản phẩm, trong quá trình sản xuất không dùng thuốc diệt cỏ, thuốc trừ sâu hóa học, không phun chất kích thích sinh trưởng... Các công đoạn từ thu hái đến chế biến đều đảm bảo chất lượng và giữ được hương vị tự nhiên đặc trưng. Hiện các sản phẩm: Chè Bát Tiên hảo hạng Long Cốc, Chè Đinh đặc sản, Chè Đinh Bát Tiên, Chè Shan tuyết.. của HTX đã khẳng định được chỗ đứng trên thị trường, được người tiêu dùng trong nước ưa chuộng.

Chị Hà Thị Thoa - thành viên HTX chia sẻ: "Trước đây, gia đình tôi bán chè búp tươi cho thương lái, giá cả thấp và bấp bênh. Sau khi tham gia HTX, giá bán cao hơn, đầu ra ổn định hơn, kinh tế gia đình vì vậy khấm khá hơn".

Năm 2024, sản lượng chè sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP của hợp tác xã đạt 50 tấn chè tươi, hơn 10 tấn chè khô. Mỗi ha chè cho thu nhập 80 - 100 triệu đồng/năm (hộ nhiều nhất có 7ha), từ 5 - 7 lao động có thu nhập thường xuyên 5 - 6 triệu đồng/người/tháng (mỗi tháng khoảng 20 ngày công).

Tận dụng lợi thế phát triển du lịch

Đồi chè Long Cốc không chỉ mang lại lợi ích về kinh tế mà còn thu hút khách du lịch trong nước và quốc tế. Du khách rất hứng thú với cảnh đẹp đồi chè bát úp, xem và trải nghiệm quá trình người Mường sao chè truyền thống, thưởng thức tại chỗ và mua chè về làm quà biếu gia đình, người thân. Anh Nguyễn Trí Tú, du khách đến từ Thường Tín (Hà Nội) chia sẻ: "Chè Long Cốc khi pha thường có màu xanh nhạt, hương thơm tự nhiên, đầy đủ vị đắng, chát, ngọt hòa quyện, dễ uống và đặc biệt là hậu vị sâu. Cùng với ngắm đồi chè bát úp, thưởng thức chén nước chè bản địa, chúng tôi còn được trực tiếp trải nghiệm quá trình bà con thu hái, chế biến, rất hấp dẫn".

Theo Giám đốc HTX sản xuất chè an toàn xã Long Cốc Phạm Thị Hạnh, những năm gần đây, các công ty du lịch, lữ hành đã đưa nhiều đoàn khách du lịch trong và ngoài nước tới xem, trải nghiệm quá trình chế biến chè tại HTX. Nhiều du khách sau khi trải nghiệm mua các loại chè để sử dụng, làm quà biếu. Khách nước ngoài thích mua hồng trà, khách trong nước thích mua cả hồng trà và chè xanh.

Sản xuất, chế biến chè tại Long Cốc không đơn thuần là hoạt động kinh tế thuần túy mà hiện được đưa vào tour du lịch và là sản phẩm được du khách ưa chuộng.

Ngoài bán trực tiếp cho khách du lịch tại nơi sản xuất, các sản phẩm chè đã “lên kệ” tại các điểm du lịch trên địa bàn. Ông Nguyễn Xuân Việt - Chủ tịch UBND xã Long Cốc chia sẻ, hệ sinh thái đồi chè bát úp liên hoàn tại xã được đánh giá là một trong những cảnh quan đẹp nhất miền Bắc. Tuy nhiên, sự phát triển du lịch trên địa bàn vẫn chưa tương xứng với tiềm năng; các hoạt động sản xuất - kinh doanh dịch vụ nhìn chung còn nhỏ lẻ; cơ sở lưu trú chưa đáp ứng nhu cầu vào mùa cao điểm; sản phẩm du lịch còn đơn điệu. Lượng du khách đến Long Cốc vẫn ở mức khiêm tốn...

Tận dụng lợi thế địa hình, vẻ đẹp của đồi chè và quảng bá của truyền thông, nhiều mô hình du lịch cộng đồng tại Long Cốc đã hình thành, phát triển, mở ra cơ hội cho “kinh tế xanh” của địa phương có cơ hội bứt phá.

Để khai thác hiệu quả tiềm năng, thế mạnh sẵn có, xã Long Cốc đang triển khai Đề án “Phát huy nội lực, đẩy mạnh thu hút đầu tư phát triển kinh tế gắn với du lịch xanh giai đoạn 2025 - 2030. Theo đề án, địa phương đặt mục tiêu đến năm 2030, Đồi chè Long Cốc được công nhận điểm du lịch cấp tỉnh, định vị là điểm đến du lịch xanh hấp dẫn, thân thiện và bền vững với năng lực tiếp đón tối thiểu 50.000 lượt khách/năm; hình thành hệ thống lưu trú với 100 phòng nghỉ khép kín và 10 phòng cộng đồng đạt tiêu chuẩn... Đề án cũng đặt ra các nhiệm vụ trọng tâm như: Hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối các điểm du lịch; hỗ trợ doanh nghiệp và hộ dân nâng cấp cơ sở lưu trú, đa dạng hóa mô hình dịch vụ du lịch; phát triển mô hình sản xuất nông nghiệp tuần hoàn, đa giá trị gắn với trải nghiệm du lịch và phát triển sản phẩm OCOP; phát huy bản sắc văn hóa đồng bào Mường, Dao phục vụ du lịch; đẩy mạnh cải tạo cảnh quan, bảo vệ môi trường; tăng cường quảng bá hình ảnh Long Cốc, nhất là trên các nền tảng số...

Hoạt động sao chè truyền thống của đồng bào Mường thu hút khách du lịch trải nghiệm.

Tuy nhiên, để nâng giá trị cây chè gắn với phát triển du lịch giai đoạn 2026 - 2030, UBND xã Long Cốc có một số đề xuất tới các cấp, ngành cấp trên như: Tập trung hỗ trợ phát triển vùng chè gắn với du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng tại địa phương; hỗ trợ kinh phí cải tạo môi trường, thiết kế đường đi xung quanh đồi chè tạo cảnh quan du lịch; thay thế giống chè mới có năng suất cao hơn và hỗ trợ kỹ thuật sản xuất, an toàn thực phẩm, áp dụng công nghệ chế biến sâu để nâng cao chất lượng, giá trị của cây chè sau khi thu hái...

Quốc Hội