Quốc gia nhỏ bé kẹt giữa 'tâm bão' Trung Đông

Giữa tháng 3/2026, còi báo động không kích vang lên tại thủ đô Kuwait đánh dấu bước ngoặt tâm lý lớn đối với người dân quốc gia này. Từ một đất nước gần như đứng ngoài các điểm nóng khu vực, Kuwait lần đầu cảm nhận rõ sự hiện diện của chiến sự ngay trong đời sống thường ngày.

Một chủ cửa hàng tại trung tâm Kuwait City chia sẻ điều khiến người dân lo lắng nhất không phải là thiệt hại vật chất, mà là cảm giác không còn kiểm soát được tình hình.

“Trước đây, chiến sự ở rất xa. Bây giờ, nó ở ngay bên cạnh”, người này nói.

Các khu thương mại như Salmiya nhanh chóng thay đổi trạng thái. Hoạt động buôn bán thu hẹp, nhiều khu vực áp dụng kiểm soát an ninh, trong khi người dân hạn chế ra đường vào ban đêm. Nhịp sống vốn ổn định bị đảo lộn hoàn toàn.

Vị thế địa chính trị nhạy cảm

Theo các báo cáo thực địa, những mối đe dọa không còn dừng ở mức cảnh báo.

Rạng sáng ngày 20/3/2026, đúng vào dịp lễ Eid al-Fitr, nhà máy lọc dầu lớn nhất Kuwait, Mina al-Ahmadi với công suất 730.000 thùng/ngày bốc cháy dữ dội sau khi bị máy bay không người lái (UAV) của Iran tấn công ngày thứ hai liên tiếp.

Dù hệ thống phòng không liên tục đánh chặn và chưa có thương vong về người, tập đoàn dầu khí quốc gia Kuwait đã phải khẩn cấp đóng cửa nhiều phân xưởng trọng yếu.

Nằm giữa Iraq, Saudi Arabia và chỉ cách Iran một dải nước hẹp, Kuwait từ lâu theo đuổi chính sách cân bằng. Tuy nhiên, khi vòng xoáy trả đũa giữa Israel và Iran vượt khỏi tầm kiểm soát, không gian trung lập của Kuwait dần bị thu hẹp.

Vị trí địa lý từng giúp nước này đóng vai trò “cầu nối” nay lại khiến họ khó đứng ngoài cuộc, trong bối cảnh mọi biến động khu vực đều có thể tác động trực tiếp đến an ninh và lợi ích của quốc gia này.

Nhà máy lọc dầu Mina Al-Ahmadi của Kuwait bị tấn công bằng máy bay không người lái của Iran ngày 20/3. Ảnh: X.

Theo Al Jazeera, cuộc tấn công vào Mina al-Ahmadi chỉ là một phần trong chiến dịch quy mô lớn của Tehran nhắm vào hạ tầng năng lượng toàn vùng Vịnh, nhằm đáp trả việc Israel đánh bom mỏ khí đốt South Pars hôm 18/3.

Yếu tố khiến Kuwait càng lún sâu vào thế "mắc kẹt" chính là sự hiện diện quân sự của Mỹ.

Trong khi căn cứ al-Dhafra của Mỹ tại UAE vừa trúng đòn tấn công của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), các căn cứ hậu cần chiến lược tại Kuwait như Ali Al Salem hay Arifjan rõ ràng đang nằm trong tầm ngắm.

Trong bối cảnh các bên gia tăng “ăn miếng trả miếng”, những quốc gia không trực tiếp tham chiến nhưng có vị trí chiến lược thường bị kéo vào vòng xoáy. Kuwait đang ở đúng vị trí đó.

Tác động của khủng hoảng không chỉ dừng ở an ninh. Nền kinh tế Kuwait, vốn phụ thuộc lớn vào dầu mỏ, bắt đầu chịu sức ép.

Nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển dầu quan trọng của thế giới khiến hoạt động xuất khẩu đối mặt nhiều rủi ro. Khi chi phí vận chuyển và bảo hiểm tăng, nguồn thu của Kuwait cũng bị ảnh hưởng.

Một giàn khai thác khí đốt thuộc mỏ khí South Pars tại cảng biển Asalouyeh ở Iran. Ảnh: Reuters.

Ở chiều ngược lại, giá nhập khẩu hàng hóa leo thang. Kuwait phụ thuộc lớn vào nguồn cung thực phẩm từ bên ngoài, nên bất kỳ gián đoạn nào trong chuỗi cung ứng đều nhanh chóng tác động đến thị trường trong nước.

Tại các siêu thị, nhu cầu tích trữ hàng thiết yếu có dấu hiệu gia tăng. Dù chưa xảy ra tình trạng thiếu hụt, tâm lý phòng ngừa đã xuất hiện, điều hiếm thấy ở một nền kinh tế ổn định trong nhiều năm.

Một vấn đề khác là dòng vốn đầu tư. Kế hoạch phát triển dài hạn nhằm giảm phụ thuộc vào dầu mỏ đang gặp trở ngại khi môi trường an ninh xấu đi. Nhiều dự án hạ tầng và khu kinh tế bị trì hoãn, một số nhà thầu quốc tế tạm thời rút nhân sự.

Trong bối cảnh rủi ro gia tăng, Kuwait khó giữ được sức hấp dẫn với các nhà đầu tư. Những lĩnh vực cần môi trường ổn định như tài chính, công nghệ hay du lịch chịu tác động nặng nề nhất.

Hệ lụy dây chuyền

Kuwait từng trải qua chiến tranh, nhưng đó là những cuộc xung đột có ranh giới rõ ràng.

Ngược lại, cuộc khủng hoảng do xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran năm 2026 mang tính lan tỏa và vô định. Không có chiến tuyến cụ thể, cũng chẳng có điểm dừng rõ ràng, các tác động trực tiếp lẫn gián tiếp đang bủa vây Kuwait, khiến quốc gia này rơi vào trạng thái bị động trước mọi biến số.

Điều này khiến việc ứng phó trở nên phức tạp hơn. Không chỉ cần năng lực quân sự, Kuwait còn phải xử lý đồng thời các vấn đề kinh tế, xã hội và tâm lý.

Chính phủ nước này đang duy trì thông điệp kiềm chế và đối thoại, đồng thời tăng cường các biện pháp an ninh trong nước. Kiểm soát biên giới được siết chặt, các mục tiêu dân sự quan trọng được bảo vệ nghiêm ngặt hơn.

Tuy nhiên, dư địa chính sách không còn nhiều. Trong một môi trường mà biến động có thể xảy ra nhanh và khó dự đoán, mọi quyết định đều phải cân nhắc kỹ lưỡng.

Thách thức lớn nhất với Kuwait hiện nay là duy trì cân bằng. Không tham gia xung đột, nhưng cũng không thể đứng ngoài hoàn toàn.

Các căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait cùng vị trí sát sườn bờ biển Iran biến Kuwait thành "nạn nhân bất đắc dĩ". Ảnh: Britannica.

Các chuyên gia cho rằng nếu không có cơ chế ổn định khu vực, những quốc gia nhỏ như Kuwait sẽ tiếp tục chịu rủi ro cao. Trong bối cảnh đó, việc đa dạng hóa quan hệ đối ngoại và giảm phụ thuộc vào một phía trở thành lựa chọn cần thiết.

Tuy nhiên, đây không phải là giải pháp có thể thực hiện trong ngắn hạn. Các ràng buộc chiến lược, đặc biệt là về an ninh, khiến Kuwait khó thay đổi nhanh chóng.

Ở cấp độ rộng hơn, ổn định của Kuwait gắn liền với ổn định của toàn khu vực. Bất kỳ sự leo thang nào cũng có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền, không chỉ về an ninh mà còn về kinh tế.

Kuwait đang bước vào giai đoạn thử thách. Không phải là một cuộc chiến trực diện, nhưng là chuỗi áp lực liên tục từ nhiều phía.

Trong bối cảnh đó, ưu tiên hàng đầu của nước này là duy trì ổn định trong nước, hạn chế tác động từ bên ngoài. Đây là mục tiêu không dễ đạt được khi môi trường xung quanh vẫn biến động.

Dù vậy, Kuwait không phải là quốc gia xa lạ với khủng hoảng. Kinh nghiệm trong quá khứ, cùng với nguồn lực tài chính mạnh, vẫn là những yếu tố giúp nước này duy trì khả năng chống chịu.

Câu hỏi đặt ra không chỉ là Kuwait có bị cuốn vào xung đột hay không, mà là nước này có thể đứng vững bao lâu trong một khu vực ngày càng khó đoán định.

Trong ngắn hạn, Kuwait nhiều khả năng sẽ tiếp tục theo đuổi cách tiếp cận thận trọng bằng cách giữ cân bằng, tránh leo thang và duy trì kênh đối thoại. Tuy nhiên, khi cục diện khu vực chưa hạ nhiệt, trạng thái “mắc kẹt” có thể sẽ còn kéo dài.

Tiêm kích rơi gần căn cứ quân sự của Mỹ tại Kuwait Video được CNN xác thực cho thấy một máy bay hai động cơ rơi trong phạm vi 10 km tính từ căn cứ không quân Ali Al Salem của Mỹ tại Kuwait. Chiếc máy bay có đặc điểm tương đồng với tiêm kích F-15 của Mỹ, song thông tin máy bay thuộc không quân nước nào chưa được làm rõ. Giới chức Mỹ chưa phản hồi về vụ việc.

Lê Huyên