Quốc hội chốt ngân sách 2027: Ưu tiên nguồn lực cho đầu tư phát triển

Tăng mạnh nguồn lực cho đầu tư phát triển

Sáng 9.11, với 471/471 đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội thông qua Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2027. Theo nghị quyết, tổng thu ngân sách nhà nước là 3.334.338 tỉ đồng, trong đó thu ngân sách Trung ương 1.775.593 tỉ đồng, thu ngân sách địa phương 1.558.745 tỉ đồng.

Tổng chi ngân sách nhà nước là 4.073.935 tỉ đồng, gồm chi ngân sách Trung ương 2.364.411 tỉ đồng và chi ngân sách địa phương 1.709.524 tỉ đồng.

Quốc hội thông qua Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2027. Ảnh: Báo Đại biểu nhân dân

Bội chi ngân sách nhà nước được quyết định ở mức 739.597 tỉ đồng, tương đương 4,5% GDP; trong đó bội chi ngân sách Trung ương 588.818 tỉ đồng và bội chi ngân sách địa phương 150.779 tỉ đồng.

Trong tổng chi hơn 4 triệu tỉ đồng, đầu tư phát triển là khoản được dành thêm nguồn lực rõ rệt. Theo phương án dự toán do Bộ Tài chính xây dựng, chi đầu tư phát triển năm 2027 khoảng 1.756 nghìn tỉ đồng, chiếm 43% tổng chi, tăng mạnh so với mức 35,5% của dự toán năm 2026. Riêng chi đầu tư công khoảng 690 nghìn tỉ đồng, tập trung cho các công trình, dự án, nhiệm vụ quan trọng quốc gia và những dự án thúc đẩy tăng trưởng trong kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026-2030.

Tỉ trọng này phản ánh rõ định hướng sử dụng ngân sách trong năm tới: dành thêm nguồn lực cho những công trình có khả năng tạo năng lực phát triển mới, thay vì phân tán vốn cho quá nhiều dự án.

Quốc hội yêu cầu Chính phủ tập trung triển khai kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026-2030, nâng cao chất lượng chuẩn bị dự án, đẩy nhanh thủ tục đầu tư, nhất là với các dự án trọng điểm, dự án có tác động lan tỏa. Vốn phải được bố trí tập trung cho các dự án đang triển khai để sớm hoàn thành, đưa vào sử dụng.

Với những dự án khởi công mới, yêu cầu được đặt ra chặt chẽ hơn: phải đánh giá khả năng cân đối vốn, đặc biệt là nguồn thu tiền sử dụng đất, tránh đầu tư dàn trải, dở dang. Những dự án chậm tiến độ, không có khả năng giải ngân cũng có thể bị điều chuyển vốn sang các dự án đang có khả năng thực hiện nhưng thiếu vốn.

Đây là điểm đáng chú ý trong cách điều hành đầu tư công năm 2027. Không phải cứ tăng vốn là tăng hiệu quả; vấn đề nằm ở khả năng đưa vốn vào công trình, hoàn thành dự án và tạo ra giá trị kinh tế - xã hội.

Bảo đảm tiền lương và an sinh xã hội

Đầu tư phát triển được nâng tỉ trọng, nhưng chi thường xuyên vẫn chiếm hơn một nửa tổng chi ngân sách. Dự toán năm 2027 bố trí khoảng 2.061,3 nghìn tỉ đồng cho chi thường xuyên, tương đương 50,6% tổng chi, giảm tỉ trọng so với mức 57,3% của dự toán năm 2026.

Khoản chi này bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước và thực hiện nhiều chính sách thiết yếu trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, an sinh xã hội, quốc phòng, an ninh, người có công và các nhiệm vụ chính trị, xã hội khác.

Trong đó, Bộ Tài chính dự kiến bố trí 80.400 tỉ đồng cho cải cách tiền lương, nhằm thực hiện chính sách tiền lương, thu nhập khu vực công và bổ sung nguồn tích lũy cải cách tiền lương, bảo đảm khả năng chi trả trong những năm tiếp theo.

Cùng với nguồn dành cho tiền lương, ngân sách năm 2027 được yêu cầu tiết kiệm ngay từ khâu phân bổ. Cụ thể, tiết kiệm 5% chi đầu tư công để bổ sung cho các dự án trọng điểm, cấp thiết; tiết kiệm 10% chi thường xuyên, ngoài phần tiết kiệm tạo nguồn cải cách tiền lương, để bổ sung nguồn chi an sinh xã hội.

Cách bố trí này cho thấy yêu cầu tiết kiệm ngân sách được gắn trực tiếp với việc tạo thêm nguồn cho những nhiệm vụ cần ưu tiên. Trong điều kiện tổng chi tăng, giảm những khoản chi chưa thực sự cần thiết sẽ tạo dư địa cho đầu tư và các chính sách xã hội.

Tăng thu, giữ kỷ luật tài khóa

Để bảo đảm nguồn lực cho mức chi hơn 4 triệu tỉ đồng, dự toán năm 2027 đặt mục tiêu thu ngân sách tăng khoảng 9,1% so với thực hiện năm 2026. Quốc hội yêu cầu tiếp tục hoàn thiện chính sách thuế theo hướng minh bạch, hiện đại, mở rộng cơ sở thu, đồng thời tăng cường chống thất thu, chuyển giá, trốn thuế và thu hồi nợ thuế. Các nguồn thu mới từ thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số và khai thác tài nguyên khoáng sản cũng được yêu cầu quản lý chặt hơn.

Ở chiều chi, Quốc hội yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong phân bổ và sử dụng ngân sách, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện. Các nghị quyết, kết luận của Đảng đã ban hành được ưu tiên bố trí kinh phí, nhưng phải tránh trùng lặp, phù hợp với năng lực thực hiện, khả năng giải ngân và khả năng cân đối ngân sách.

Một yêu cầu khác được đặt ra là không ban hành chính sách làm tăng chi ngân sách khi chưa xác định được nguồn thực hiện. Đây là nguyên tắc quan trọng trong bối cảnh quy mô chi ngân sách ngày càng lớn, trong khi yêu cầu dành nguồn cho đầu tư phát triển và an sinh đều tăng.

Về nợ công, Quốc hội yêu cầu kiểm soát chặt bội chi, vay nợ của địa phương và nghĩa vụ trả nợ của Chính phủ; đồng thời quản lý chặt việc vay, sử dụng và trả nợ, kể cả các khoản vay nước ngoài và vay được Chính phủ bảo lãnh. Việc phát hành, mua lại, hoán đổi và thanh toán trái phiếu Chính phủ cũng phải được điều hành linh hoạt, gắn với quản lý ngân quỹ nhằm giảm chi phí vay và bảo đảm an toàn nợ công.

Trong phương án dự toán, khoảng 30.000 tỉ đồng được dành cho dự phòng nhằm bảo đảm an ninh, an toàn tài chính quốc gia và chủ động điều hành khi kinh tế - xã hội có biến động hoặc thu ngân sách không đạt dự toán.

Nhìn vào cơ cấu ngân sách năm 2027, ưu tiên lớn nhất vẫn là bảo đảm các nhiệm vụ chi thiết yếu, nhưng nguồn lực dành cho đầu tư phát triển đang được đẩy lên một bước mới. Khoảng 43% tổng chi dành cho đầu tư phát triển, cùng yêu cầu tập trung vốn vào dự án trọng điểm, công trình đang triển khai và những dự án có sức lan tỏa, cho thấy ngân sách được kỳ vọng đóng vai trò lớn hơn trong tạo động lực tăng trưởng.

Phần còn lại là yêu cầu về kỷ luật. Vốn phải giải ngân được, dự án phải hoàn thành, chính sách phải có nguồn và khoản vay phải nằm trong khả năng kiểm soát. Với quy mô hơn 4 triệu tỉ đồng, hiệu quả của ngân sách năm 2027 vì thế sẽ không chỉ được tính bằng số tiền đã chi, mà bằng những công trình được đưa vào sử dụng, những chính sách đến đúng đối tượng và năng lực tăng trưởng mới được tạo ra từ nguồn lực công.