Quốc hội Israel thông qua ngân sách kỷ lục 271 tỷ USD cho năm 2026

Toàn cảnh một phiên họp Quốc hội Israel. (Ảnh: THX/TTXVN)

Rạng sáng 30/3 (theo giờ địa phương), Quốc hội Israel (Knesset) đã chính thức thông qua dự luật ngân sách năm 2026 với quy mô lớn nhất trong lịch sử quốc gia, trong bối cảnh chiến sự với Iran và lực lượng Hezbollah ở Liban vẫn đang tiếp diễn.

Quyết định này giúp chính phủ tránh nguy cơ sụp đổ và tổ chức bầu cử sớm vào phút chót, nhưng đồng thời làm dấy lên làn sóng chỉ trích gay gắt từ phe đối lập.

Ngân sách được thông qua với tỷ lệ 62 phiếu thuận và 55 phiếu chống, đạt tổng chi tiêu khoảng 850,6 tỷ shekel (tương đương 271 tỷ USD).

Bộ trưởng Tài chính Bezalel Smotrich gọi đây là “ngân sách lo cho toàn dân và góp phần giảm chi phí sinh hoạt," trong khi lãnh đạo phe đối lập Yair Lapid lại chỉ trích đây là ngân sách tốn kém nhất lịch sử đất nước.

Cuộc bỏ phiếu diễn ra sau hơn 13 giờ tranh luận căng thẳng và bị gián đoạn nhiều lần bởi còi báo động tên lửa đạn đạo từ Iran. Các nghị sỹ thậm chí phải chuyển sang phòng kiên cố để tiếp tục tiến hành biểu quyết.

Trong bối cảnh xung đột, ngân sách quốc phòng được nâng lên mức kỷ lục 143 tỷ shekel (khoảng 45,8 tỷ USD), chưa kể hàng chục tỷ shekel bổ sung cho các cam kết dài hạn và chi tiêu phụ thuộc thu nhập. Theo ông Smotrich, đây là “trụ cột” của ngân sách thời chiến, giúp Israel tăng cường vị thế địa chính trị và ngoại giao.

Chính phủ trước đó cũng đã thông qua cắt giảm 3% ngân sách của hầu hết các bộ, ngoại trừ Bộ Quốc phòng, nhằm bổ sung thêm 28 tỷ shekel cho chi phí chiến sự.

Bên cạnh quốc phòng, các lĩnh vực nhận phân bổ lớn gồm giáo dục (hơn 97 tỷ shekel cho hệ thống phổ thông và gần 15 tỷ cho giáo dục đại học), an sinh xã hội (64 tỷ shekel) và y tế (63 tỷ shekel).

Một trong những điểm gây tranh cãi lớn là việc ngân sách bổ sung hàng tỷ shekel cho các tổ chức và cơ sở giáo dục của cộng đồng Do Thái chính thống (Haredi). Riêng các sửa đổi được thông qua sau nửa đêm đã phân bổ khoảng 800 triệu shekel cho các chương trình và học viện tôn giáo (yeshiva).

Tổng cộng, ngân sách dành cho giáo dục Haredi tăng hơn 1 tỷ shekel, từ 4,1 tỷ lên 5,17 tỷ shekel. Quyết định này được cho là nhằm đảm bảo sự ủng hộ của các đảng Haredi trong liên minh cầm quyền, dù luật miễn nghĩa vụ quân sự cho sinh viên tôn giáo vẫn chưa được thông qua.

Theo truyền thông Israel, một số nghị sỹ đối lập đã vô tình bỏ phiếu ủng hộ các khoản bổ sung này do nhầm lẫn trong quá trình biểu quyết. Phe đối lập đồng loạt lên án ngân sách, cho rằng đây là sự ưu ái mang tính phe phái, đặc biệt trong giai đoạn xung đột.

Ngoài ra, ngân sách còn phân bổ khoảng 400 triệu shekel cho Bộ Định cư và Nhiệm vụ quốc gia, cũng như tăng chi cho các khu định cư ở Bờ Tây - một điểm gây tranh cãi lâu dài trong chính trị Israel.

Việc thông qua ngân sách trước hạn chót ngày 31/3 mang ý nghĩa sống còn đối với chính phủ của Thủ tướng Benjamin Netanyahu. Nếu thất bại, Knesset sẽ tự động giải thể, kéo theo bầu cử sớm.

Để đảm bảo ngân sách được thông qua, liên minh cầm quyền đã tạm hoãn một số dự luật gây tranh cãi, trong đó có đề xuất miễn nghĩa vụ quân sự cho nam giới Haredi - vấn đề đang gây chia rẽ sâu sắc trong xã hội Israel.

Dù vượt qua “giờ G," ngân sách 2026 vẫn được dự báo sẽ tiếp tục là tâm điểm tranh luận chính trị trong thời gian tới, khi các vấn đề về công bằng xã hội, nghĩa vụ quân sự và ưu tiên chi tiêu công ngày càng trở nên nhạy cảm trong bối cảnh xung đột kéo dài./.

(TTXVN/Vietnam+)