Quốc hội Peru phế truất Tổng thống lâm thời Jose Jeri sau 4 tháng tại nhiệm

Vào ngày 17/2/2026, tại trụ sở Quốc hội Peru ở Lima, các nghị sĩ đã thông qua quyết định bãi nhiệm ông Jose Jeri khỏi chức vụ Tổng thống lâm thời với 75 phiếu thuận, 24 phiếu chống và 3 phiếu trắng.

Quyết định này chính thức chấm dứt nhiệm kỳ của ông Jeri, người mới nhậm chức vào tháng 10/2025 sau khi người tiền nhiệm là Dina Boluarte bị Quốc hội phế truất vì lý do “không đủ năng lực đạo đức” theo điều khoản trong hiến pháp Peru.

Ông Jose Jeri, 39 tuổi, trở thành Tổng thống lâm thời sau khi Boluarte bị bãi nhiệm và không có phó tổng thống để kế nhiệm.

Việc ông Jeri bị phế truất chỉ sau 4 tháng tại nhiệm đánh dấu lần thứ 8 Peru thay đổi lãnh đạo trong gần 10 năm và là tổng thống thứ 3 liên tiếp bị Quốc hội sử dụng điều khoản phế truất đối với chức vụ cao nhất đất nước.

Quyết định phế truất ông Jeri diễn ra trong bối cảnh chính trường Peru đang đối mặt với làn sóng chỉ trích mạnh mẽ từ công chúng và các nghị sĩ.

Lý do chính được nêu ra trong phiên họp là các cuộc gặp không được khai báo chính thức với doanh nhân Trung Quốc Zhihua Yang và những người liên quan, khiến nhiều nghị sĩ cáo buộc ông dính líu đến hoạt động “môi giới ảnh hưởng trái phép”. (Hình ảnh ông Jeri xuất hiện với áo trùm đầu trong cuộc gặp doanh nhân Trung Quốc cuối năm 2025).

Những cuộc gặp này bị truyền thông Peru gán tên là “Chifa-gate” và trở thành tâm điểm của nhiều phiên điều trần tại Quốc hội.

Ông Jeri đã lên tiếng phủ nhận mọi hành vi sai trái, khẳng định việc gặp gỡ doanh nhân chỉ nhằm trao đổi về hợp tác kinh tế và văn hóa.

Tuy nhiên, các nghị sĩ cho rằng việc không công bố đầy đủ lịch trình theo quy định pháp luật làm xói mòn niềm tin vào sự minh bạch của chính quyền lâm thời và là hành vi liên quan đến “môi giới ảnh hưởng”, một hành vi bị cấm theo luật Peru.

Theo hiến pháp Peru, Quốc hội có quyền tuyên bố chức vụ tổng thống “khuyết” nếu tổng thống không còn hành vi phù hợp với đạo đức công vụ.

Sau khi ông Jeri bị phế truất, quyền Chủ tịch Quốc hội Fernando Rospigliosi tuyên bố rằng cả chức danh Chủ tịch Quốc hội và Tổng thống đều bị khuyết và tiến hành các thủ tục để bầu người kế nhiệm tạm thời.

Việc phế truất ông Jeri xảy ra chỉ vài tuần trước ngày bầu cử tổng thống dự kiến vào ngày 12/4/2026, càng làm tăng tính bất ổn chính trị tại đất nước Nam Mỹ này.

Quốc hội dự kiến sẽ họp trong các ngày tiếp theo để lựa chọn chủ tịch mới của cơ quan lập pháp, người sẽ đồng thời giữ chức tổng thống lâm thời cho đến khi người thắng cử tổng thống nhiệm kỳ mới tuyên thệ vào ngày 28/7/2026.

Chuỗi sự kiện liên tiếp các tổng thống bị phế truất tại Peru cho thấy hệ thống chính trị nước này đang đối mặt với những thách thức sâu rộng về niềm tin công chúng, tính minh bạch và đối phó với các cáo buộc tham nhũng.

Nhận định từ các nhà phân tích chính trị cho rằng việc sử dụng điều khoản “không đủ năng lực đạo đức” theo hiến pháp cho các phiên phế truất tổng thống đã trở thành một công cụ chính trị thường xuyên, phản ánh sự phân hóa sâu sắc trong Quốc hội và sự bất ổn kéo dài trong lãnh đạo đất nước.

Việt Hùng