Quốc hội thảo luận về Dự án Bộ Luật Hình sự (sửa đổi)

Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang báo cáo những vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm góp ý về Dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc

Bộ luật Hình sự (sửa đổi) được xây dựng nhằm tiếp tục thể chế hóa đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng về phòng, chống tội phạm trong điều kiện xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam giai đoạn mới; thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia và hội nhập quốc tế.

Dự thảo hướng tới bảo đảm hài hòa giữa tính nhân đạo, khoan hồng với tính răn đe, nghiêm khắc của pháp luật hình sự; góp phần bảo vệ chế độ, quyền con người, lợi ích của Nhà nước, tổ chức, trật tự, an toàn xã hội; thúc đẩy phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và bảo đảm môi trường xã hội, sinh thái an toàn, lành mạnh.

Việc xây dựng Bộ luật được thực hiện trên quan điểm bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng; thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các quan điểm, chủ trương về phòng, chống tội phạm, cải cách tư pháp, đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước, bảo vệ môi trường...

Đồng thời, dự thảo đề cao việc tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân, lấy con người làm trung tâm; bảo đảm các nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật, suy đoán vô tội, phân hóa trách nhiệm hình sự và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể trong xã hội.

Dự thảo Bộ luật gồm 3 phần, 25 chương, 415 điều. So với Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2024, 2025), dự thảo bỏ 8 điều, bổ sung 14 điều mới, sửa đổi 307 điều và giữ nguyên 100 điều.

Các nội dung sửa đổi, bổ sung tập trung vào quy định về tội phạm, hình phạt; các trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự, tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự và thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự; đồng thời hoàn thiện các quy định nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, khả thi và phù hợp với yêu cầu kỹ thuật lập pháp.

Tại phiên thảo luận sáng nay, các đại biểu Quốc hội phát biểu với tinh thần trách nhiệm cao, cơ bản tán thành nhiều nội dung của dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), đồng thời đóng góp ý kiến đối với nhiều vấn đề cụ thể, phân tích những tồn tại, vướng mắc và đề xuất phương án chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo.

Báo cáo trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang trân trọng cảm ơn các đại biểu Quốc hội đã đóng góp nhiều ý kiến sâu sắc, trách nhiệm đối với dự án Bộ luật. Trên cơ sở ý kiến của các đại biểu, cơ quan chủ trì soạn thảo đã có báo cáo tiếp thu, giải trình bước đầu gửi Quốc hội.

Bộ trưởng Lương Tam Quang làm rõ một số nội dung về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại; quy định loại trừ trách nhiệm hình sự đối với trường hợp thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, phòng, chống tội phạm theo Điều 26a; các trường hợp tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự; thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình; bổ sung tội danh và hành vi phạm tội mới.

Bộ trưởng cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo đã tổng hợp, kết cấu lại các điều luật hiện hành thành những quy định mới nhằm bảo đảm tính hệ thống, tránh chồng chéo, thuận lợi trong áp dụng thực tiễn và không hình sự hóa các quan hệ kinh tế, dân sự. Dự thảo cũng bổ sung một số tội danh mới phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Kết luận phiên thảo luận về dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) sáng nay, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị Chính phủ, Bộ Công an khẩn trương phối hợp chặt chẽ với Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cùng các cơ quan liên quan, nghiên cứu, tiếp thu tối đa ý kiến của đại biểu Quốc hội.

Đồng thời, tiếp tục lấy ý kiến rộng rãi trong nhân dân; tổ chức các hội nghị, hội thảo, tọa đàm khoa học; tham khảo ý kiến chuyên gia, người hoạt động thực tiễn và các cơ quan chuyên môn để tiếp tục chỉnh lý dự thảo Bộ luật. Trên cơ sở đó, báo cáo Chính phủ xem xét, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và trình Quốc hội thảo luận, xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, bảo đảm chất lượng, tiến độ theo yêu cầu.