Quốc hội thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi): Chính thức bỏ án tử hình với 6 tội danh

Với 463/472 đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội đã thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi), trong đó có quy định bỏ hình phạt tử hình đối với 6 tội danh.

Chiều 20/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội nghe Đại tướng, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang thừa ủy quyền của Chính phủ, báo cáo tiếp thu, giải trình về dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

 Đại tướng, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang trình bày báo cáo tại Quốc hội. Ảnh: Như Ý.

Đại tướng, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang trình bày báo cáo tại Quốc hội. Ảnh: Như Ý.

Bộ trưởng Công an cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị giữ phương án bỏ hình phạt tử hình đối với 6 tội danh theo dự thảo.

Cùng với đó giữ mức hình phạt cao nhất là tù chung thân, trên cơ sở chính sách nhân đạo, phân hóa trách nhiệm hình sự, tương quan mức hình phạt giữa các tội danh và xu hướng hội nhập quốc tế, đồng thời tiếp tục bảo đảm đấu tranh nghiêm khắc với tội phạm.

Cụ thể, bộ luật mới thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình với 6 tội, chỉ giữ lại hình phạt tử hình tại 4 tội, gồm: tội phản bội Tổ quốc, giết người, khủng bố, sản xuất trái phép chất ma túy.

6 tội bỏ hình phạt tử hình gồm: tội bạo loạn, mua bán trái phép chất ma túy, hiếp dâm người dưới 16 tuổi, tội chống loài người, tội phạm chiến tranh và tội khủng bố nhằm chống chính quyền Nhân dân (do được nhập vào tội khủng bố).

Trước đó, tại báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo bộ luật, Chính phủ nêu rõ căn cứ đề xuất bỏ hình phạt tử hình ở tội mua bán trái phép chất ma túy.

Theo Chính phủ, đến nay chưa có căn cứ thuyết phục cho thấy tử hình có tác dụng ngăn chặn tội phạm ma túy cao hơn tù chung thân.

Đối với loại tội phạm hoạt động bí mật vì lợi nhuận rất lớn, người phạm tội thường tin rằng hành vi sẽ không bị phát hiện chứ không cân nhắc sự khác nhau giữa 2 hình phạt này trước khi thực hiện tội phạm.

Vì vậy, điều có sức răn đe mạnh hơn là nâng cao năng lực điều tra, phát hiện, xử lý nhanh chóng, kịp thời, triệt phá tận gốc các đường dây, bắt đúng người chủ mưu, cầm đầu và tước bỏ toàn bộ lợi ích kinh tế do phạm tội mà có.

Chính phủ cũng cho rằng việc bỏ hình phạt tử hình đối với Tội mua bán trái phép chất ma túy và giữ hình phạt tử hình đối với Tội sản xuất trái phép chất ma túy, một mặt là phù hợp với thực tiễn áp dụng pháp luật, mặt khác phân hóa về tính chất, mức độ nguy hiểm, mặt chủ quan của đối tượng phạm tội giữa 2 tội này.

Thực tiễn đấu tranh cho thấy nhiều vụ đối tượng phạm tội chưa nhận thức đầy đủ pháp luật, bị lôi kéo, dụ dỗ, thậm chí là bị lừa gạt, ép buộc. Những đối tượng này vẫn còn có thể cảm hóa, giáo dục và lập công chuộc tội, do vậy áp dụng hình phạt tử hình đối với họ là chưa thực sự phù hợp.

Về đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, Chính phủ khẳng định đây là loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, cần phải xử lý nghiêm khắc.

Tuy nhiên xét trên tính tương quan đối với các tội khác còn hình phạt tử hình, đặc biệt là Tội giết người, cơ quan chủ trì soạn thảo thấy rằng, mức độ của hậu quả gây ra và mức hình phạt giữa hai loại tội này là khác nhau.

Do vậy nếu vẫn giữ hình phạt tử hình ở Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi là không tương quan.

Trong thực tế, nếu hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi là nguyên nhân trực tiếp làm nạn nhân chết thì có thể sẽ bị xử án tử hình về Tội giết người nếu đủ yếu tố cấu thành.

Báo cáo của Chính phủ cũng nêu, vấn đề áp dụng mức hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt đối với người tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt được đề nghị ở một số chương, điều của dự thảo bộ luật là một cơ chế khoan hồng đặc biệt đối với người phạm tội.

Việc này giúp phân hóa hình phạt dựa trên tinh thần, thái độ, mức độ hợp tác và ý thức bồi thường, khắc phục hậu quả đã gây ra.

Đồng thời quy định này là căn cứ quan trọng để cơ quan tiến hành tố tụng có thể áp dụng thủ tục tố tụng rút gọn theo quy định của dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự, góp phần bảo đảm giải quyết vụ án nhanh chóng, kịp thời nhưng vẫn bảo đảm tính khách quan, toàn diện...

Sau khi nghe báo cáo giải trình, với 463/472 đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội đã thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Đồng thời, 466/469 đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội thông qua nghị quyết về thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Bộ luật có hiệu lực thi hành từ 1/3/2027, còn nghị quyết về thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi) có hiệu lực từ 3/12/2026.

Trường Phong - Luân Dũng

Nguồn Tiền Phong: https://tienphong.vn/quoc-hoi-thong-qua-bo-luat-hinh-su-sua-doi-chinh-thuc-bo-an-tu-hinh-voi-6-toi-danh-post1896147.tpo