Quốc hội thông qua Luật Phát triển đô thị: Mở cơ chế mới phát triển hạ tầng năng lượng

Sáng 24/8, với 465/474 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, tương đương 93% tổng số đại biểu Quốc hội, Quốc hội đã thông qua Luật Phát triển đô thị.

Luật Phát triển đô thị được hoàn thiện gồm 5 chương, 66 điều, tăng một điều so với dự thảo Chính phủ trình Quốc hội đầu kỳ họp. Các quy định mới tập trung tạo lập cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị, tăng cường phân cấp, phân quyền và gắn quyền hạn của địa phương với trách nhiệm giải trình trong tổ chức thực hiện.

Quốc hội thông qua Luật Phát triển đô thị với 465/474 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành.

Đáng chú ý, bên cạnh các cơ chế phát triển đô thị, thương mại, logistics và tài chính, Luật đã bổ sung quy định liên quan đến hạ tầng năng lượng và công nghiệp năng lượng, mở thêm không gian để các thành phố chủ động tham gia vào quá trình phát triển và tổ chức thị trường điện.

Trao thêm quyền cho địa phương trong mua bán điện trực tiếp

Theo quy định được Quốc hội thông qua, Hội đồng nhân dân Thành phố được giao thẩm quyền quy định đối tượng, điều kiện tham gia, cơ chế thực hiện và trách nhiệm của các bên trong hoạt động mua bán điện trực tiếp.

Quy định này tạo cơ sở pháp lý để địa phương tham gia sâu hơn vào việc hình thành và phát triển các mô hình năng lượng phù hợp với nhu cầu thực tế của từng đô thị, nhất là trong bối cảnh nhu cầu điện tại các trung tâm kinh tế, công nghiệp và dịch vụ ngày càng tăng.

Việc mở rộng thẩm quyền cho thành phố cũng được đặt trong yêu cầu bảo đảm an toàn và ổn định của hệ thống điện. Các cơ chế mua bán điện trực tiếp vì vậy không chỉ hướng tới tạo thêm lựa chọn cho bên mua và bên bán điện mà còn phải bảo đảm sự đồng bộ với yêu cầu vận hành hệ thống.

Đây là điểm đáng chú ý trong Luật Phát triển đô thị khi hạ tầng năng lượng không còn được nhìn nhận đơn thuần là một cấu phần kỹ thuật phục vụ đô thị, mà trở thành một trong những điều kiện nền tảng cho tăng trưởng và phát triển các ngành công nghiệp, dịch vụ mới.

Việc bổ sung các cơ chế mới cho phát triển đô thị được thực hiện theo hướng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền nhưng gắn với năng lực thực hiện và trách nhiệm giải trình của chính quyền địa phương.

Luật xác lập nguyên tắc phát huy tiềm năng, lợi thế của từng địa phương theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Tuy nhiên, đối với những cơ chế thí điểm mới hoặc chưa được quy định trong các luật, phạm vi và điều kiện áp dụng được kiểm soát chặt chẽ.

Theo đó, trường hợp Chính phủ ban hành nghị định thí điểm một số cơ chế, chính sách khác hoặc chưa được quy định trong luật, văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội để áp dụng đối với thành phố chưa được công nhận là đô thị đặc biệt và khu kinh tế đặc biệt, phải có sự đồng ý của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Quy định này nhằm tạo dư địa cho các địa phương thử nghiệm chính sách mới, đồng thời hạn chế nguy cơ mở rộng cơ chế đặc thù thiếu kiểm soát, bảo đảm công khai, minh bạch và kiểm soát quyền lực.

Tạo thêm động lực cho các trung tâm kinh tế mới

Ngoài lĩnh vực năng lượng, Luật Phát triển đô thị cũng hoàn thiện nhiều cơ chế liên quan đến khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp và Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.

Đối với khu thương mại tự do, Luật bổ sung thẩm quyền của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước trong quy định yêu cầu, điều kiện đối với phòng giao dịch của chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Các quy định này hướng tới kiểm soát rủi ro về ngoại hối, phòng, chống rửa tiền và bảo đảm môi trường cạnh tranh phù hợp với hệ thống ngân hàng trong nước.

Luật bổ sung đầy đủ thẩm quyền của Hội đồng nhân dân Thành phố trong quy định đối tượng, điều kiện tham gia, cơ chế thực hiện và trách nhiệm của các bên trong mua bán điện trực tiếp, bảo đảm cơ sở pháp lý cũng như yêu cầu an toàn, ổn định trong vận hành hệ thống điện. (Ảnh minh họa)

Chính phủ được giao quy định trình tự, thủ tục công nhận, gia hạn, tạm đình chỉ hoặc đình chỉ chế độ ưu tiên hải quan đối với khu thương mại tự do và khu logistics tích hợp.

Đối với Trung tâm tài chính quốc tế, Luật làm rõ mục tiêu xây dựng các cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy trung tâm phát triển. Thành viên Trung tâm tài chính quốc tế được cung cấp các dịch vụ tài chính và dịch vụ hỗ trợ theo giấy phép để phục vụ tổ chức trong nước, giao dịch và thu hút nguồn vốn quốc tế.

Các hoạt động này phải tuân thủ quy định về quản lý ngoại hối, phòng, chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và quản lý nợ công.

Việc đưa hạ tầng năng lượng và công nghiệp năng lượng vào nhóm nội dung được điều chỉnh trong Luật Phát triển đô thị cho thấy yêu cầu phát triển đô thị hiện nay đã gắn chặt hơn với bài toán bảo đảm nguồn cung năng lượng. Cùng với các cơ chế về thương mại, logistics và tài chính, quy định mới về mua bán điện trực tiếp có thể tạo thêm công cụ để các đô thị chủ động huy động nguồn lực, phát triển hạ tầng năng lượng và đáp ứng nhu cầu điện ngày càng lớn của quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa.