Quốc hội thông qua Luật trưng mua, trưng dụng tài sản sửa đổi
Ngày 21/11, với 100% đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi). Trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua Luật, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn báo cáo giải trình trước khi Luật được thông qua (Ảnh: Quang Vinh)
Chỉ trưng mua, trưng dụng tài sản trong trường hợp thật cần thiết
Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi) có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027. Luật quy định về việc trưng mua, trưng dụng tài sản; quyền và trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong việc trưng mua, trưng dụng tài sản; quyền và nghĩa vụ của người có tài sản bị trưng mua, trưng dụng và những người khác có liên quan.
Một trong những nội dung đáng chú ý của Luật là quy định cụ thể nguyên tắc, trường hợp và điều kiện thực hiện trưng mua, trưng dụng tài sản. Theo đó, việc trưng mua, trưng dụng chỉ được thực hiện trong trường hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, tình trạng khẩn cấp hoặc phòng, chống thiên tai, khi đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Các đại biểu tham dự phiên họp (Ảnh: Quang Vinh)
Các trường hợp được áp dụng gồm: Khi đất nước trong tình trạng chiến tranh, tình trạng khẩn cấp về quốc phòng hoặc thiết quân luật; khi có nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia; khi đất nước trong tình trạng khẩn cấp; khi chống khủng bố; khi xảy ra hoặc có nguy cơ xảy ra sự cố, thảm họa do thiên tai, dịch bệnh, con người hoặc hậu quả chiến tranh gây ra, làm thiệt hại về người, tài sản, môi trường.
Luật cũng quy định việc trưng mua, trưng dụng tài sản trong trường hợp khẩn cấp để bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội trên không gian mạng theo quy định của Luật An ninh mạng và các trường hợp thật cần thiết khác theo quy định của luật có liên quan. Luật đặt ra các điều kiện cụ thể. Đối với tài sản thuộc danh mục hàng dự trữ quốc gia, việc trưng mua, trưng dụng được thực hiện khi không có hoặc không đủ hàng dự trữ quốc gia để sử dụng, hoặc việc xuất cấp hàng dự trữ quốc gia không bảo đảm tính kịp thời.
Đồng thời, người có thẩm quyền quyết định trưng mua, trưng dụng phải chịu trách nhiệm về việc xác định nguy cơ trực tiếp, trên cơ sở thông tin, dữ liệu, cảnh báo của cơ quan, tổ chức, lực lượng có liên quan hoặc tình hình thực tế tại thời điểm quyết định.
Phân cấp thẩm quyền gắn với kiểm soát quyền lực, bảo đảm quyền lợi người có tài sản
Luật nêu rõ, Nhà nước công nhận và bảo hộ quyền sở hữu, quyền sử dụng hợp pháp về tài sản của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cư.
Theo đó, người có tài sản bị trưng mua được thanh toán tiền trưng mua; người có tài sản bị trưng dụng nếu bị thiệt hại do việc trưng dụng gây ra thì được bồi thường và được bảo đảm điều kiện sinh hoạt theo quy định của Luật. Luật khuyến khích và ghi nhận bằng văn bản việc tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư tự nguyện hiến, tặng tài sản cho Nhà nước hoặc tự nguyện cho Nhà nước sử dụng tài sản mà không nhận tiền trưng mua, tiền bồi thường thiệt hại do việc sử dụng tài sản gây ra.

Các đại biểu tham dự phiên họp (Ảnh: Quang Vinh)
Đối với người ra quyết định và người trực tiếp tổ chức thực hiện việc trưng mua, trưng dụng, Luật quy định việc xem xét miễn, giảm trách nhiệm theo quy định của pháp luật có liên quan và quy định của cấp có thẩm quyền nếu đã quyết định, thực hiện đúng thẩm quyền, đúng trình tự, trên cơ sở thông tin khách quan tại thời điểm quyết định, tổ chức thực hiện và không có động cơ vụ lợi. Những sai sót (nếu có) trong quá trình ra quyết định, tổ chức thực hiện không làm ảnh hưởng đến quyền được thanh toán tiền trưng mua, hoàn trả tài sản, bồi thường thiệt hại của người có tài sản theo quy định.
