Quốc lộ 7: Hành lang xuyên Trường Sơn và bước chuyển hạ tầng miền Tây Nghệ An

Quốc lộ 7 theo bản đồ của Pháp. Ảnh tư liệu.

Năm 1912, Toàn quyền Đông Dương Albert Sarraut ký Quyết định xây dựng mạng lưới đường bộ trên toàn Đông Dương. Ngày 18/6/1918, một Nghị định được ban hành nhằm phân loại các tuyến đường. Trong mạng lưới ấy, Đường thuộc địa số 7 dài khoảng 515 km, nối Luông Phabang qua Xiêng Khoảng, Mường Xén, Cửa Rào tới Vinh, hình thành hành lang giao thông xuyên dãy Trường Sơn, liên kết miền núi phía Tây với đồng bằng ven biển Trung Kỳ.

Sự phát triển của mạng lưới đường bộ thời kỳ này gắn với chính sách cai trị và khai thác thuộc địa của thực dân Pháp. Giao thông tạo điều kiện mở rộng hoạt động hành chính, vận chuyển hàng hóa và khai thác nguồn lực kinh tế. Những tuyến đường mới cũng làm thay đổi khả năng đi lại, trao đổi giữa các cộng đồng dân cư, đặt nền móng cho sự kết nối vùng, miền trong những giai đoạn tiếp theo.

Năm 1923, tạp chí địa lý Annales de Géographie của Pháp đăng nghiên cứu Les routes nouvelles de l’Annam au Laos (Những con đường mới từ Trung Kỳ sang Lào) của học giả Jean Brunhes. Công trình ghi nhận quá trình hình thành các tuyến đường bộ nối Trung Kỳ với Lào. Trong quý I/1923, 3 tuyến đường mới được hoàn thành, trong đó có tuyến phía Bắc nối Vinh với Xiêng Khoảng qua Cửa Rào và Mường Xén, dài khoảng 400 km.

Những tư liệu này cho thấy hành lang Vinh - Xiêng Khoảng từng giữ vị trí quan trọng trong quá trình mở rộng giao thông Việt - Lào đầu thế kỷ XX. Qua nhiều giai đoạn lịch sử, Đường thuộc địa số 7, nay là Quốc lộ 7, tiếp tục đảm nhiệm chức năng kết nối đồng bằng với miền Tây Nghệ An.

Tuyến đường phục vụ nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa, liên kết sản xuất và gắn với Cửa khẩu Quốc tế Nậm Cắn, tạo điều kiện giao thương qua biên giới, kết nối với mạng lưới giao thông của Lào.

Ngày nay, yêu cầu phát triển kinh tế và sự gia tăng nhu cầu vận tải đặt ra đòi hỏi mới đối với những hành lang giao thông huyết mạch lên miền Tây. Nghệ An đang tính toán phương án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 7 đoạn Đô Lương - Nậm Cắn với tổng vốn dự kiến hơn 17.500 tỷ đồng; đồng thời đề xuất Trung ương đầu tư nâng cấp Quốc lộ 48.

Đối với Quốc lộ 7, giai đoạn 2026 - 2030, đoạn Đô Lương - Con Cuông được lựa chọn ưu tiên đầu tư. HĐND tỉnh vừa thông qua chủ trương đầu tư dự án với tổng mức vốn dự kiến gần 5.600 tỷ đồng. Tuyến đường dài gần 57 km, đi qua các xã: Đô Lương, Yên Xuân, Anh Sơn, Vĩnh Tường, Nhân Hòa và Con Cuông, tạo trục giao thông quan trọng trên hành trình kết nối khu vực đồng bằng với miền núi phía Tây.

Theo phương án thiết kế, công trình đạt tiêu chuẩn đường cấp III đồng bằng, có nền đường rộng 20,5 m, mặt đường rộng 14 m, bố trí 4 làn xe. Thời gian thực hiện dự kiến 5 năm kể từ ngày có quyết định đầu tư.

Hồ sơ dự án được chia thành 7 hợp phần, gồm 1 hợp phần xây dựng và 6 hợp phần bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Với quy mô đầu tư dự kiến hàng nghìn tỷ đồng, dự án hướng tới nâng cao năng lực thông hành, tạo thuận lợi cho vận tải và cải thiện điều kiện đi lại.

Nhìn trên chiều dài lịch sử, Quốc lộ 7 phản ánh sự thay đổi trong vai trò của hạ tầng giao thông đối với miền Tây Nghệ An. Nếu tuyến đường thuở ban đầu gắn với yêu cầu quản lý và khai thác thuộc địa thì ngày nay, trọng tâm là phục vụ dân sinh, phát triển sản xuất và mở rộng giao thương xuyên biên giới.

Quốc lộ 7 đoạn qua khu vực eo Vực Bồng, xã Con Cuông. Ảnh: Xuân Hoàng

Dự án Đô Lương - Con Cuông mang ý nghĩa vượt ra ngoài việc mở rộng mặt đường. Công trình đặt ra kỳ vọng về một hành lang giao thông có năng lực vận tải tốt hơn, tạo điều kiện để hàng hóa lưu thông thuận lợi, doanh nghiệp mở rộng hoạt động và người dân tiếp cận các cơ hội phát triển.

Quốc lộ 7 từng mở lối qua dãy Trường Sơn, nối miền Tây Nghệ An với đồng bằng và đất nước Lào. Hôm nay, hành lang lịch sử ấy đứng trước một bước chuyển mới với dự án nâng cấp đoạn Đô Lương - Con Cuông.

Công trình được kỳ vọng tạo diện mạo mới cho trục giao thông huyết mạch, khơi thông dòng chảy hàng hóa, mở rộng không gian phát triển và đưa những tiềm năng còn ẩn sâu đến gần hơn với thị trường.

Trên con đường đã đi qua hơn 1 thế kỷ lịch sử, mỗi bước tiến về hạ tầng hôm nay còn gửi gắm kỳ vọng về một miền Tây Nghệ An năng động hơn, nơi lợi thế núi rừng, cửa khẩu và giao thương có thể kết tinh thành sức bật kinh tế bền vững.