Quy định chi tiết quản lý hoạt động hóa chất và hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, hàng hóa

Tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu sản phẩm, hàng hóa có chứa hóa chất nguy hiểm phải kiểm soát hóa chất nguy hiểm trong quá trình sản xuất, thông qua xây dựng và áp dụng quy trình kiểm soát từ khâu nguyên liệu đầu vào, quá trình sản xuất, gia công, phối trộn đến sản phẩm cuối cùng trước khi lưu thông

Nghị định 26/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn một số điều của Luật Hóa chất về quản lý hoạt động hóa chất và hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, hàng hóa, bao gồm 16 nhóm nội dung: tiêu chí xác định “chất độc”; yêu cầu đối với tổ chức sản xuất, kinh doanh hóa chất; nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân tồn trữ hóa chất; quy định về xuất khẩu, nhập khẩu và các hoạt động mua bán hóa chất liên quan đến thương mại quốc tế; quy định về đăng ký, quản lý hóa chất mới; bảo mật thông tin; cung cấp thông tin; xây dựng và vận hành Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất; kiểm soát hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, hàng hóa.

Phân loại và định danh "Chất độc" theo tiêu chuẩn quốc tế

Nghị định cụ thể hóa khái niệm “chất độc” theo nguyên tắc phân loại của Hệ thống hài hòa toàn cầu (GHS), bao gồm các tiêu chí như: độc cấp tính cấp 1; tổn thương hoặc kích ứng mắt cấp 1; ăn mòn hoặc kích ứng da cấp 1A; tác nhân gây ung thư, đột biến tế bào mầm hoặc độc tính sinh sản cấp 1A; nguy hại môi trường cấp 1.

Mã số CAS được sử dụng thống nhất để định danh hóa chất trong quản lý nhà nước.

Phân tầng quản lý theo mức độ rủi ro, kiểm soát toàn bộ vòng đời sản phẩm

Nghị định 26/2026/NĐ-CP quy định cụ thể các điều kiện bảo đảm an toàn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh hóa chất. Theo đó, tổ chức hoạt động hóa chất phải đáp ứng yêu cầu về nhà xưởng, kho chứa phù hợp với tính chất, quy mô và mức độ nguy hiểm của hóa chất; có bảng nội quy, biển cảnh báo an toàn; trang thiết bị, phương tiện ứng phó sự cố; công nghệ sản xuất đáp ứng yêu cầu an toàn. Người chịu trách nhiệm chuyên môn về an toàn hóa chất phải có trình độ chuyên môn phù hợp và được huấn luyện an toàn hóa chất theo quy định.

Trên cơ sở mức độ rủi ro, hoạt động hóa chất được phân loại để áp dụng cơ chế quản lý tương ứng.

Đối với hóa chất có điều kiện, tổ chức sản xuất, kinh doanh phải được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện, đáp ứng yêu cầu về cơ sở vật chất, quy trình thao tác an toàn, điều kiện tồn trữ và trình độ chuyên môn của người phụ trách an toàn hóa chất.

Hóa chất cần kiểm soát đặc biệt được quản lý bằng Giấy phép, kèm theo yêu cầu về phương án kiểm soát phòng, chống thất thoát, giám sát chủng loại, khối lượng và mục đích sử dụng.

Đối với hóa chất cấm, việc sản xuất, nhập khẩu chỉ được thực hiện trong các trường hợp đặc biệt như nghiên cứu khoa học, y tế, quốc phòng, an ninh hoặc theo nhiệm vụ do Chính phủ giao, với quy mô và sản lượng bị giới hạn theo quy định.

Nghị định bổ sung quy định đối với hoạt động dịch vụ tồn trữ hóa chất. Theo đó, tổ chức cung cấp dịch vụ kho bãi hóa chất phải được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động dịch vụ tồn trữ hóa chất; kho chứa phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, an toàn và phòng cháy chữa cháy phù hợp với từng loại hóa chất tồn trữ. Quy định này có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.

Tổ chức cung cấp dịch vụ kho bãi hóa chất phải được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động dịch vụ tồn trữ hóa chất; kho chứa phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, an toàn và phòng cháy chữa cháy phù hợp với từng loại hóa chất tồn trữ

Đối với hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, tổ chức, cá nhân phải thực hiện khai báo hóa chất nhập khẩu qua Cổng thông tin một cửa quốc gia trước khi thông quan. Thông tin khai báo được kết nối, chia sẻ với Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất để phục vụ công tác quản lý, kiểm tra và hậu kiểm. Một số trường hợp được miễn khai báo theo quy định, nhưng tổ chức, cá nhân vẫn phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin và mục đích sử dụng hóa chất.

Đối với hóa chất cấm và hóa chất cần kiểm soát đặc biệt, hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu, nhập khẩu chỉ được thực hiện khi có Giấy phép của cơ quan có thẩm quyền. Nghị định quy định cụ thể giới hạn sản lượng, quy mô thiết bị và điều kiện kỹ thuật đối với các hóa chất thuộc danh mục kiểm soát theo Công ước cấm vũ khí hóa học.

Vận hành Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất

Nghị định quy định trình tự đăng ký và thẩm định đối với hóa chất mới trước khi sản xuất, nhập khẩu thông qua Hội đồng đánh giá theo quy định. Danh mục hóa chất của một số tổ chức quốc tế như Cơ quan Hóa chất châu Âu (ECHA), Cơ quan Bảo vệ môi trường Hoa Kỳ (EPA) và Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) được thừa nhận làm căn cứ tham chiếu trong quản lý.

Bộ Công Thương là cơ quan chủ trì vận hành Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất, phục vụ khai báo, cấp phép điện tử, thống kê và chia sẻ dữ liệu giữa các bộ, ngành, địa phương trong quản lý hoạt động hóa chất trên phạm vi cả nước.

Đối với hóa chất cần kiểm soát đặc biệt, Bộ Công an chủ trì xây dựng hệ thống xác thực, định danh và truy xuất nguồn gốc hóa chất trên nền tảng định danh điện tử.

Nghĩa vụ kiểm soát sản xuất, công bố thông tin hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, hàng hóa

Nghị định 26/2026/NĐ-CP quy định tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu sản phẩm, hàng hóa có chứa hóa chất nguy hiểm phải kiểm soát hóa chất nguy hiểm trong quá trình sản xuất. Việc kiểm soát được thực hiện thông qua xây dựng và áp dụng quy trình kiểm soát hóa chất nguy hiểm, từ khâu nguyên liệu đầu vào, quá trình sản xuất, gia công, phối trộn đến sản phẩm cuối cùng trước khi lưu thông.

Quy trình kiểm soát hóa chất nguy hiểm phải theo dõi được chủng loại và hàm lượng hóa chất nguy hiểm trong từng công đoạn và trong sản phẩm cuối cùng.

Trước khi lưu thông, tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu phải công bố thông tin về hóa chất nguy hiểm trên Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất. Nội dung công bố bao gồm tên hóa chất nguy hiểm, đặc tính nguy hiểm và hàm lượng hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, hàng hóa. Thông tin công bố phải phù hợp với kết quả kiểm soát trong quá trình sản xuất và chịu trách nhiệm về tính chính xác của nội dung đã công bố.

Ngoài việc công bố trên Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất, thông tin về hóa chất nguy hiểm phải được thể hiện trên nhãn hàng hóa theo quy định của pháp luật trước khi đưa sản phẩm ra lưu thông.

Nghị định 26/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành (ngày 17/1/2026), đồng thời thay thế Nghị định số 113/2017/NĐ-CP và Nghị định số 82/2022/NĐ-CP. Các giấy phép đã được cấp theo quy định trước đây tiếp tục được sử dụng đến khi hết thời hạn hoặc đến hết ngày 31/12/2027, tùy từng trường hợp. Việc công bố hàm lượng hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, hàng hóa phải được thực hiện trước ngày 01/3/2026.

Thy Thảo