Quy định chuyển đất nông nghiệp lên thổ cư theo Luật Đất đai 2024: Những điều kiện bắt buộc

Việc chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất ở (thường gọi là lên thổ cư) theo Luật Đất đai 2024 không còn là thủ tục hành chính đơn thuần. Đây là trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất bắt buộc phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép. Người dân cần nắm rõ các điều kiện và trình tự mới để tránh rủi ro bị xử phạt hoặc buộc khôi phục tình trạng ban đầu của đất.

Thẩm quyền và điều kiện cho phép chuyển mục đích sử dụng đất

Theo quy định tại Điều 121 Luật Đất đai 2024, việc chuyển đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp, bao gồm đất ở, thuộc diện phải xin phép cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Đáng chú ý, từ năm 2026, mọi trường hợp chuyển đổi này đều phải dựa trên quyết định cho phép của Ủy ban nhân dân (UBND) cấp có thẩm quyền.

Theo quy định, chuyển đất nông nghiệp lên đất thổ cư cần đáp ứng một số điều kiện theo quy định. Ảnh minh họa

Quy định này nhấn mạnh việc người sử dụng đất tuyệt đối không được tự ý xây dựng nhà ở trên đất nông nghiệp khi chưa hoàn tất thủ tục. Mọi hành vi sử dụng đất sai mục đích sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật, bao gồm phạt tiền và cưỡng chế phá dỡ công trình vi phạm.

Trình tự 5 bước thực hiện thủ tục theo Điều 227

Quy trình chuyển mục đích sử dụng đất được chuẩn hóa tại Điều 227 Luật Đất đai 2024 với các bước cụ thể sau:

Nộp hồ sơ:

Người sử dụng đất nộp đơn đề nghị chuyển mục đích sử dụng đất. Cơ quan quản lý đất đai sẽ kiểm tra tính hợp lệ và hướng dẫn bổ sung nếu hồ sơ chưa đạt yêu cầu.

Thẩm tra và trình duyệt:

Cơ quan quản lý đất đai tiến hành thẩm tra điều kiện thực tế, sau đó lập hồ sơ trình UBND cấp có thẩm quyền ban hành quyết định cho phép chuyển mục đích.

Xác định nghĩa vụ tài chính:

Tùy vào trường hợp cụ thể, cơ quan chức năng sẽ áp dụng giá đất trong bảng giá đất hoặc tổ chức xác định giá đất cụ thể để tính tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất.

Hoàn thành nghĩa vụ tài chính:

Người dân thực hiện nộp tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất. Các trường hợp được miễn, giảm sẽ được xử lý theo chính sách hiện hành.

Cấp giấy chứng nhận:

Cơ quan quản lý đất đai thực hiện đăng ký biến động, cập nhật cơ sở dữ liệu địa chính và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mới cho người dân.

Các nguyên tắc sử dụng đất bắt buộc phải tuân thủ

Bên cạnh các thủ tục hành chính, Điều 5 Luật Đất đai 2024 quy định rõ các nguyên tắc mà người sử dụng đất phải tuân thủ nghiêm ngặt:

Đúng mục đích: Đất phải được sử dụng chính xác theo loại đất ghi trên giấy chứng nhận hoặc quyết định cho phép.
Tiết kiệm và bền vững: Việc sử dụng đất phải đảm bảo hiệu quả, bảo vệ tài nguyên trong lòng đất và môi trường xung quanh.
Không gây hại: Cấm các hành vi làm thoái hóa đất, ô nhiễm nguồn nước hoặc lạm dụng hóa chất trong quá trình sử dụng.
Tôn trọng láng giềng: Không được xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của những người sử dụng đất liền kề.

Thực tế cho thấy, nhiều hộ gia đình đã gặp khó khăn khi xây nhà trên đất nông nghiệp mà chưa xin phép, dẫn đến không được công nhận quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất. Việc chủ động rà soát quy hoạch và thực hiện đúng lộ trình pháp lý là yêu cầu tiên quyết để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân và nhà đầu tư trong bối cảnh luật mới siết chặt quản lý.

Tuệ Nhân