Quy định mới về chăm sóc, hỗ trợ người cao tuổi, trẻ em, người khuyết tật

Thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ký ban hành Nghị định số 395/2026/NĐ-CP quy định về hoạt động và quản lý cơ sở trợ giúp xã hội, có hiệu lực từ ngày 7/12/2026.

Quy định 10 loại hình cơ sở trợ giúp xã hội

Nghị định số 395/2026/NĐ-CP quy định về hoạt động và quản lý cơ sở trợ giúp xã hội; đồng thời hướng dẫn chi tiết một số nội dung của Luật Người khuyết tật và Luật Người cao tuổi. Nghị định cũng quy định các biện pháp tổ chức thi hành Luật Trẻ em, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình và các quy định pháp luật liên quan.

Theo Nghị định, cơ sở trợ giúp xã hội có chức năng phòng ngừa, chăm sóc, nuôi dưỡng, can thiệp, trị liệu, hỗ trợ phục hồi, phát triển và giúp các đối tượng hòa nhập cộng đồng.

Nhân viên y tế chăm sóc đối tượng trợ giúp xã hội tại Trung tâm Phục hồi chức năng tâm thần Việt Trì (Phú Thọ). Ảnh: LB

Có 10 loại hình cơ sở trợ giúp xã hội, gồm: cơ sở bảo trợ xã hội chăm sóc người cao tuổi; cơ sở bảo trợ xã hội chăm sóc trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt; cơ sở bảo trợ xã hội chăm sóc người khuyết tật; cơ sở bảo trợ xã hội chăm sóc và phục hồi chức năng cho người tâm thần, người rối nhiễu tâm trí; cơ sở bảo trợ xã hội tổng hợp chăm sóc nhiều nhóm đối tượng.

Các loại hình còn lại gồm trung tâm công tác xã hội; cơ sở tư vấn, dịch vụ chăm sóc người cao tuổi dài hạn hoặc ban ngày; cơ sở dịch vụ hỗ trợ người khuyết tật dài hạn hoặc ban ngày; trung tâm hỗ trợ người khuyết tật sống độc lập và các cơ sở trợ giúp xã hội khác theo quy định của pháp luật.

Việc quy định đa dạng các loại hình cơ sở tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động chăm sóc, hỗ trợ phù hợp với nhu cầu, hoàn cảnh và đặc điểm của từng nhóm đối tượng.

Tăng cường chăm sóc, bảo vệ và hỗ trợ hòa nhập cộng đồng

Theo Điều 6 của Nghị định, tùy theo chức năng, loại hình, đối tượng phục vụ và yêu cầu hoạt động, cơ sở trợ giúp xã hội thực hiện một phần hoặc toàn bộ các nhiệm vụ được quy định.

Trong đó, cơ sở có trách nhiệm tiếp nhận người cần bảo vệ khẩn cấp; đánh giá nhu cầu, sàng lọc và phân loại đối tượng. Khi cần thiết, cơ sở chuyển gửi đối tượng đến cơ sở y tế, giáo dục, cơ quan công an, tư pháp hoặc tổ chức phù hợp. Các nhu cầu thiết yếu như chăm sóc y tế, nơi tạm trú an toàn, nước uống, thực phẩm, quần áo, đồ dùng cần thiết và đi lại cũng phải được đáp ứng trong trường hợp khẩn cấp.

Các nhiệm vụ khác bao gồm tham vấn, trị liệu rối nhiễu tâm trí, hỗ trợ khủng hoảng tâm lý và phục hồi thể chất; tư vấn, trợ giúp tiếp cận chính sách xã hội; kết nối dịch vụ trợ giúp pháp lý và phối hợp với các cơ quan, tổ chức để bảo vệ đối tượng.

Cơ sở trợ giúp xã hội còn thực hiện đánh giá nhu cầu, xây dựng kế hoạch can thiệp, trợ giúp; quản lý hồ sơ trường hợp và theo dõi, điều chỉnh kế hoạch khi cần thiết. Đối với người thuộc diện bảo trợ xã hội có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, không thể tự lo cuộc sống và không có điều kiện sinh sống tại gia đình, cộng đồng, cơ sở có trách nhiệm tiếp nhận, quản lý, chăm sóc và nuôi dưỡng.

Bên cạnh đó, cơ sở tổ chức hoạt động phục hồi chức năng, hỗ trợ tiếp cận giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học, giáo dục hòa nhập, giáo dục chuyên biệt và hướng nghiệp phù hợp với nhu cầu, khả năng của từng người. Các hoạt động giáo dục xã hội, đào tạo kỹ năng sống, tập huấn chuyên môn và nâng cao năng lực chăm sóc cũng được triển khai theo quy định.

Nghị định đồng thời yêu cầu thực hiện các biện pháp phòng ngừa nguy cơ đối tượng rơi vào hoàn cảnh khó khăn, bị xâm hại, bạo lực hoặc ngược đãi; phát triển mạng lưới nhân viên, cộng tác viên và tình nguyện viên công tác xã hội.