Quỹ giảm thiểu thiệt hại tai nạn giao thông: Thêm nguồn hỗ trợ cho nạn nhân

Sau một vụ tai nạn, khó khăn chưa dừng lại

Cuối tháng 5-2026, tại trụ sở UBND xã Kim Anh, Hà Nội, gia đình nạn nhân N.V.H nhận khoản hỗ trợ nhân đạo 45 triệu đồng từ Quỹ Bảo hiểm xe cơ giới thuộc Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam.

Theo thông tin được công bố, ông H. tử vong do TNGT, phương tiện liên quan thuộc trường hợp không tham gia bảo hiểm. Sau khi xem xét hồ sơ, Quỹ Bảo hiểm xe cơ giới quyết định hỗ trợ nhân đạo cho gia đình nạn nhân theo quy định về bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới.

Hiện trường một vụ tai nạn giao thông. Ảnh: Minh họa

Đây không phải tiền từ Quỹ giảm thiểu thiệt hại TNGT đường bộ. Nhưng chính trường hợp này cho thấy, trước khi cơ chế mới được triển khai đầy đủ, nạn nhân TNGT và gia đình họ đã có thể nhận hỗ trợ từ một số nguồn khác nhau: Trách nhiệm bồi thường của người gây thiệt hại; tiền bảo hiểm trong phạm vi trách nhiệm bảo hiểm; hỗ trợ nhân đạo của Quỹ Bảo hiểm xe cơ giới trong một số trường hợp; cùng các hoạt động thăm hỏi, trợ giúp của cơ quan, địa phương và cộng đồng.

Từ ngày 1-9-2026, hệ thống có thêm một kênh hỗ trợ được pháp luật quy định riêng. Nghị định 279/2025/NĐ-CP của Chính phủ về Quỹ giảm thiểu thiệt hại TNGT đường bộ thực tế đã có hiệu lực từ ngày 15-12-2025. Đến ngày 1-9-2026, Thông tư 126/2026/TT-BCA của Bộ Công an có hiệu lực, quy định cụ thể trình tự, thủ tục thực hiện các nội dung chi từ Quỹ.

Sự xuất hiện của cơ chế này đáng chú ý khi hậu quả của TNGT vẫn còn rất lớn. Theo Cục Thống kê, trong 8 tháng năm 2026, cả nước xảy ra 12.347 vụ TNGT, làm 7.048 người chết và 8.130 người bị thương. So với cùng kỳ năm trước, số vụ giảm 17,2%, số người chết giảm 9,4%, số người bị thương giảm 27,1%. Bình quân mỗi ngày xảy ra 42 vụ, làm 26 người chết và 24 người bị thương.

Đằng sau mỗi trường hợp tử vong hay thương tật nặng là chi phí điều trị kéo dài, mất nguồn thu nhập và những khó khăn mà gia đình phải gánh chịu.

Ai được hưởng sự hỗ trợ từ Quỹ?

Quỹ giảm thiểu thiệt hại TNGT đường bộ là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, được hình thành ở Trung ương nhằm huy động nguồn lực xã hội hỗ trợ giảm thiểu thiệt hại do TNGT đường bộ và do Bộ Công an quản lý.

Theo quy định hiện hành, nạn nhân bị thương có tỷ lệ tổn thương cơ thể trên 31% đến dưới 81%, đang gặp khó khăn về kinh tế, có thể được hỗ trợ không quá 10 triệu đồng/người/vụ việc.

Gia đình có nạn nhân tử vong do TNGT đường bộ đang gặp khó khăn về kinh tế được hỗ trợ không quá 20 triệu đồng/vụ việc/gia đình.

Đối với nạn nhân bị thương có tỷ lệ tổn thương trên 81%, Quỹ chi hỗ trợ hoạt động hòa nhập cộng đồng và tiếp tục phát triển với mức không quá 100 triệu đồng/người/lần.

Điều đó cũng có nghĩa, con số 100 triệu đồng không phải mức tiền mọi người bị tai nạn đều được nhận.

Một điểm đáng chú ý khác là chính sách hướng tới cả người cứu nạn. Cá nhân trực tiếp tham gia giúp đỡ, cứu chữa, đưa người bị tai nạn đi cấp cứu được hỗ trợ tối đa 5 triệu đồng/vụ việc; đối với tổ chức là 10 triệu đồng/vụ việc.

Các mức nói trên đều là mức tối đa, không phải số tiền mặc nhiên được chi trong mọi trường hợp. Bộ Công an cho biết, mức hỗ trợ cụ thể được xem xét trên cơ sở hồ sơ, điều kiện thực tế, khả năng cân đối của Quỹ và các quy định của pháp luật.

Quy định cũng đặt ra những trường hợp không được hỗ trợ, như người gây ra nguyên nhân trực tiếp dẫn tới vụ tai nạn; nạn nhân là người điều khiển phương tiện nhưng có nồng độ cồn, có chất ma túy hoặc chất kích thích mà pháp luật cấm sử dụng; phương tiện không đủ điều kiện tham gia giao thông; hoặc vụ tai nạn không được cơ quan có thẩm quyền lập hồ sơ thụ lý, điều tra, giải quyết.

Điểm người dân cần phân biệt là hỗ trợ từ Quỹ, bồi thường dân sự và bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới không phải một khoản tiền với ba tên gọi khác nhau.

Bồi thường dân sự phát sinh khi có căn cứ trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo pháp luật. Chủ thể phải chịu trách nhiệm có nghĩa vụ bồi thường những thiệt hại thuộc phạm vi pháp luật quy định.

Bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới là cơ chế mà doanh nghiệp bảo hiểm thực hiện trách nhiệm trong phạm vi bảo hiểm. Theo quy định hiện hành, giới hạn trách nhiệm bảo hiểm đối với thiệt hại về sức khỏe, tính mạng do xe cơ giới gây ra là 150 triệu đồng cho một người trong một vụ tai nạn.

Thông tư 126/2026/TT-BCA quy định rõ việc chi hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật từ Quỹ không thay thế các hình thức hỗ trợ khác theo quy định của pháp luật. Vì vậy không thể hiểu rằng đã nhận tiền từ Quỹ thì người có trách nhiệm được miễn bồi thường, hoặc doanh nghiệp bảo hiểm mặc nhiên không còn nghĩa vụ của mình.

Trường hợp gia đình ông N.V.H ở Hà Nội càng cho thấy sự khác biệt đó. Khoản 45 triệu đồng mà gia đình nhận tháng 5-2026 là hỗ trợ nhân đạo từ Quỹ Bảo hiểm xe cơ giới, không phải khoản hỗ trợ tối đa 20 triệu đồng dành cho gia đình nạn nhân tử vong theo cơ chế của Quỹ giảm thiểu thiệt hại TNGT.

Từ những hỗ trợ riêng lẻ đến một cơ chế pháp lý

Khi việc thành lập Quỹ còn trong quá trình xây dựng chính sách, TS Khương Kim Tạo, nguyên Phó Chánh Văn phòng Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia, từng nhận định việc xây dựng Quỹ là cần thiết, góp phần giảm thiểu, khắc phục thiệt hại do TNGT, mang tính hỗ trợ kịp thời và có ý nghĩa nhân văn.

Điểm đáng chú ý của cơ chế hiện nay không chỉ nằm ở số tiền hỗ trợ. Việc hỗ trợ nạn nhân TNGT trước đây không phải là chưa có, nhưng nguồn hỗ trợ nằm ở những cơ chế khác nhau và phục vụ những trường hợp khác nhau. Với Nghị định 279/2025/NĐ-CP và Thông tư 126/2026/TT-BCA, một cơ chế hỗ trợ riêng từ Quỹ giảm thiểu thiệt hại TNGT đã có đối tượng, điều kiện, mức chi và thủ tục thực hiện tương đối cụ thể.

Thăm hỏi nạn nhân bị tai nạn giao thông. Ảnh minh họa

Người thuộc diện hỗ trợ, có nguyện vọng được hưởng sự hỗ trợ từ Quỹ có thể gửi đơn trực tiếp, trực tuyến hoặc qua dịch vụ bưu chính đến cơ quan đầu mối. Đối với vụ tai nạn, vụ việc xảy ra trên địa bàn cấp tỉnh, Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh, thành phố tiếp nhận, lập hồ sơ; với những vụ việc xảy ra trên tuyến cao tốc do Cục CSGT làm nhiệm vụ bảo đảm trật tự ATGT, cơ quan đầu mối thuộc Cục CSGT thực hiện tiếp nhận, lập hồ sơ.

Đối với nạn nhân bị thương thuộc nhóm trên 31% đến dưới 81%, hồ sơ còn cần tài liệu chứng minh tỷ lệ tổn thương và xác nhận của UBND cấp xã nơi cư trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi học tập, làm việc về việc nạn nhân hoặc gia đình đang gặp khó khăn về kinh tế.