Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm: Mở lối phát triển, kiến tạo động lực mới

Từ vị thế là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, Hà Nội được xác định với sứ mệnh lớn hơn: trở thành trung tâm kiến tạo, cực tăng trưởng và động lực lan tỏa cho cả nước. Trong đó yêu cầu phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới với Quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm theo hướng tích hợp, đồng bộ, hiện đại và bền vững.

Quy hoạch từ trước đến nay vẫn được xem là một trong những “điểm nghẽn” của Hà Nội, khi chưa có một đồ án tổng thể, mang tính dài hạn, xứng tầm với vị thế Thủ đô nghìn năm văn hiến. Điều này dẫn đến tình trạng điều chỉnh quy hoạch cục bộ, gây quá tải hạ tầng và thiếu hụt các tiện ích xã hội. Chính vì vậy, nhiều người dân bày tỏ kỳ vọng Nghị quyết 02 sẽ tạo ra bước đột phá trong công tác quy hoạch, khắc phục những hạn chế tồn tại lâu nay.

Ông Trần Văn Sơn - Người dân phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội chia sẻ: "Tôi tin rằng Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị chính là 'đòn bẩy' chiến lược, đưa Hà Nội bước vào một kỷ nguyên phát triển mới. Việc xác lập quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn 100 năm không chỉ thể hiện tư duy dài hạn mà còn là minh chứng cho khát vọng vươn mình mạnh mẽ. Thực tế trước đây, công tác quy hoạch của chúng ta còn manh mún, bộc lộ nhiều bất cập, gây cản trở cho sự tăng trưởng kinh tế và làm nảy sinh các vấn đề nhức nhối về môi trường hay ngập lụt đô thị. Tuy nhiên, với bản quy hoạch mới mang tính đột phá này, Hà Nội hoàn toàn có cơ hội tháo gỡ mọi nút thắt. Đây là thời điểm vàng để chúng ta xây dựng một Thủ đô văn minh, xanh - sạch - đẹp, xứng đáng với danh hiệu 'Thành phố vì hòa bình' và thực sự trở thành một đô thị đáng sống."

Đồ án quy hoạch đang được xây dựng xác lập mô hình phát triển Thủ đô Hà Nội theo cấu trúc chùm đô thị, đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm, liên kết vùng theo mô hình “Hạt nhân - Vệ tinh”. Trong đó, Hà Nội đóng vai trò trung tâm lan tỏa, kết nối chặt chẽ với các tỉnh trong vùng Thủ đô và đồng bằng sông Hồng thông qua việc phát triển giao thông công cộng, lấy đường sắt đô thị làm “xương sống”, gắn với mô hình TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao thông). Hệ thống này không chỉ giải quyết ùn tắc, mà còn tái cấu trúc không gian đô thị, tạo nguồn lực tài chính từ đất đai để tái đầu tư.

Ông Trịnh Quang Dũng - Trưởng Phòng Quản lý hoạt động quy hoạch, kiến trúc đô thị, Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội cho biết: "Tại quy hoạch này, chúng tôi hướng tới xây dựng đồng bộ hạ tầng khung, nòng cốt là hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn đó là hệ thống đường sắt đô thị. Chúng tôi dự kiến xây dựng hai tuyến đường sắt đô thị liên vùng, ba tuyến đường sắt tốc độ cao".

Báo cáo quy hoạch tổng thể Thủ đô cũng thiết lập các cực tăng trưởng với cơ chế đặc thù, như đô thị sân bay phía Bắc (Đông Anh - Sóc Sơn) hay đô thị khoa học công nghệ tại Hòa Lạc. Những “đầu tàu” này sẽ góp phần giãn dân nội đô, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế. Theo đó Hà Nội đặt mục tiêu phát triển hệ thống các quần thể đại học tập trung, đồng bộ về hạ tầng và không gian nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu. Một trong những nội dung đáng chú ý là định hướng di dời các trường đại học, cao đẳng có diện tích nhỏ, cơ sở vật chất chưa đáp ứng yêu cầu ra khỏi khu vực đô thị trung tâm.

Kiến trúc sư Trần Huy Ánh - Ủy viên Thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội cho rằng: "Đây cũng là thời điểm cần sự chung tay, quyết tâm cao hơn nữa để dự án không chỉ giúp thành phố phát triển nhanh, mà quan trọng hơn là phát triển bền vững, hài hòa với các yêu cầu về pháp lý, môi trường và an toàn lâu dài".

Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn dài hạn 100 năm cũng nhấn mạnh việc ổn định theo không gian phát triển mở, cấu trúc đô thị “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo; gắn kết chặt chẽ với vùng Thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng, vùng trung du và miền núi phía Bắc và các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế. Đây sẽ là nền tảng để chúng ta hiện thực hóa giấc mơ về một thành phố hai bên bờ sông Hồng - một đô thị hiện đại, xanh đáng sống, vẹn nguyên các đặc trưng văn hóa sông Hồng.

Ông Vũ Đại Thắng - Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội cho biết: "Bản quy hoạch này chúng tôi đã xây dựng và lấy ý kiến các chuyên gia, nhà khoa học và nhận được sự đồng thuận rất cao, đặc biệt là của đồng chí Tổng Bí thư, các đồng chí lãnh đạo. Khi bản quy hoạch được thông qua thì chúng tôi cho rằng bản quy hoạch có tầm nhìn hết sức dài hạn".

Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị với quy hoạch tầm nhìn 100 năm đã làm rõ hơn vai trò, chức năng của Hà Nội trong tương quan phát triển quốc gia. Hà Nội không chỉ cần phát triển cho riêng mình, mà còn phải đi đầu trong hình thành các mô hình tăng trưởng mới, trong hoàn thiện thể chế phát triển và trong nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm không chỉ là một bản vẽ không gian phát triển, mà là sự lựa chọn con đường đi cho tương lai của một đô thị đặc biệt - Thủ đô của cả nước. Với tầm nhìn dài hạn, quy hoạch lần này không đơn thuần nhằm mở rộng đô thị, mà hướng tới kiến tạo một mô hình phát triển mới, nơi Hà Nội không chỉ phát triển bền vững mà còn thực hiện sứ mệnh dẫn dắt trong kỷ nguyên mới.

Ngọc Ánh