Quỹ Học bổng Quốc gia chính thức vận hành từ 1.10: Những nhóm người học nào được ưu tiên?

Từ ngày 1.10.2026, Nghị định số 317/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định về tổ chức, quản lý và sử dụng Quỹ Học bổng Quốc gia chính thức có hiệu lực. Quỹ được thành lập nhằm mở rộng cơ hội học tập, nghiên cứu, phát triển kỹ năng nghề, đồng thời phát hiện, khuyến khích, bồi dưỡng và thu hút nhân lực chất lượng cao.

Theo Nghị định, Quỹ Học bổng Quốc gia là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách trực thuộc Bộ GD&ĐT, hoạt động theo mô hình đơn vị sự nghiệp công lập trong phạm vi quy định.

Quỹ có nhiệm vụ huy động, tiếp nhận, quản lý và sử dụng nguồn ngân sách nhà nước cùng các nguồn ngoài ngân sách để thực hiện các chương trình học bổng và hỗ trợ người học.

Đáng chú ý, đối tượng của Quỹ không chỉ giới hạn ở sinh viên mà bao gồm người học thuộc phạm vi các chương trình học bổng. Việc xét cấp học bổng phải căn cứ mục tiêu, đối tượng, điều kiện và tiêu chí của từng chương trình, đồng thời bảo đảm công bằng, công khai, minh bạch.

Trong quá trình xét chọn, Quỹ ưu tiên người học có thành tích, năng lực, tiềm năng phát triển; người học thuộc ngành, lĩnh vực, địa bàn ưu tiên; người gặp khó khăn trong tiếp cận cơ hội học tập, nghiên cứu, phát triển kỹ năng nghề và các nhóm cần được khuyến khích, hỗ trợ.

Trong nhóm được hỗ trợ nhằm tạo cơ hội phát triển, Nghị định nêu cụ thể người học là người dân tộc thiểu số, thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo; người học ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, khu vực biên giới, hải đảo.

Người học mồ côi, người học là người khuyết tật cũng thuộc nhóm được xem xét ưu tiên. Ngoài ra, chương trình còn hướng tới người học có cam kết học tập, nghiên cứu, phát triển kỹ năng nghề, công tác hoặc phục vụ trong ngành, lĩnh vực, địa bàn ưu tiên.

Song song với việc hỗ trợ người học gặp khó khăn, Quỹ còn dành một chương trình riêng cho người có năng lực và thành tích nổi bật.

Học bổng tài năng hướng tới người học có thành tích xuất sắc, năng khiếu, năng lực nổi trội hoặc tiềm năng phát triển trong học tập, nghiên cứu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp. Các chương trình học bổng cũng được xây dựng phù hợp với yêu cầu phát triển nhân lực trong từng giai đoạn.

Bên cạnh đó, Quỹ triển khai học bổng cho người học đi học tại nước ngoài nhằm hỗ trợ học tập, bồi dưỡng, thực tập, trao đổi học thuật hoặc nghiên cứu ở nước ngoài, qua đó góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.

Với những chương trình sử dụng ngân sách nhà nước hoặc nhằm đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực cho Nhà nước, ngành, lĩnh vực hoặc địa bàn ưu tiên, người được cấp học bổng có thể phải thực hiện các cam kết về học tập, nghiên cứu, trở về nước công tác, phục vụ hoặc các nghĩa vụ khác theo chương trình và văn bản cam kết.

Ngoài hai nhóm trên, Quỹ còn tổ chức học bổng theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và học bổng thu hút người nước ngoài học tập, nghiên cứu tại Việt Nam. Như vậy, hệ thống học bổng của Quỹ được thiết kế theo nhiều hướng, vừa hỗ trợ người học có hoàn cảnh khó khăn, vừa tạo nguồn lực cho đào tạo nhân tài, phát triển nhân lực chất lượng cao và tăng cường hợp tác quốc tế.

Tổng cộng, Nghị định quy định 5 nhóm chương trình học bổng gồm học bổng tài năng, học bổng cho người học đi học tại nước ngoài, học bổng theo điều ước quốc tế, học bổng thu hút người nước ngoài học tập và nghiên cứu tại Việt Nam và học bổng tạo cơ hội phát triển.

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT sẽ phê duyệt từng chương trình, trong đó quy định cụ thể đối tượng, điều kiện, tiêu chí xét chọn, chính sách ưu tiên, mức hỗ trợ và phương thức giải ngân.

Một điểm đáng chú ý khác là người học nhận học bổng từ Quỹ vẫn có thể đồng thời hưởng học bổng khuyến khích học tập, học bổng chính sách, trợ cấp xã hội, chính sách an sinh xã hội và các chính sách hỗ trợ khác theo quy định.

Tuy nhiên, việc hưởng đồng thời phải bảo đảm nguyên tắc không cấp trùng từ nguồn ngân sách nhà nước cho cùng một nội dung chi trong cùng thời gian hỗ trợ, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Khi người học đã được một chương trình, đề án hoặc chính sách khác sử dụng ngân sách nhà nước hỗ trợ một nội dung chi cụ thể trong cùng thời gian, Quỹ không sử dụng nguồn ngân sách nhà nước để hỗ trợ lại chính nội dung đó. Thay vào đó, tùy từng chương trình, Quỹ có thể xem xét hỗ trợ nội dung chi khác, phần chênh lệch hoặc phần bổ sung theo quy định.

Việc xét cấp học bổng được yêu cầu bảo đảm công khai, minh bạch và có cơ chế đánh giá, so sánh giữa các ứng viên, đồng thời phòng ngừa xung đột lợi ích.

Các cơ sở giáo dục, cơ sở nghiên cứu, tổ chức khoa học và công nghệ, doanh nghiệp và cơ quan, tổ chức liên quan có thể tham gia giới thiệu, đề cử, xác nhận thông tin hoặc hỗ trợ đánh giá chuyên môn theo từng chương trình, nhưng không làm thay đổi thẩm quyền phê duyệt chương trình và kết quả cấp học bổng.

Với việc Nghị định 317/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1.10.2026, Quỹ Học bổng Quốc gia chính thức có cơ sở pháp lý để triển khai các chương trình học bổng theo những nhóm đối tượng và mục tiêu được xác định.

Trọng tâm của chính sách là vừa mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục cho người học còn gặp khó khăn, vừa tập trung nguồn lực cho những người có năng lực, tiềm năng và các ngành, lĩnh vực, địa bàn được ưu tiên trong từng giai đoạn.