Quỹ Nông nghiệp và Môi trường Đồng Nai đẩy mạnh công tác bảo vệ môi trường: Hiện thực hóa các mục tiêu xanh

Còn nhiều thách thức

Với hơn 36 khu công nghiệp (KCN) đang hoạt động cùng tốc độ đô thị hóa nhanh, Đồng Nai chịu áp lực rất lớn về rác thải, nước thải và khí thải. Lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên địa bàn tỉnh Đồng Nai hiện ở mức gần 2.700 tấn mỗi ngày. Tại một số khu vực đô thị và vùng phụ cận KCN, ô nhiễm không khí cục bộ do bụi và khí thải giao thông, sản xuất vẫn còn diễn ra. Đặc biệt, hệ thống sông Đồng Nai - nguồn cấp nước sinh hoạt cho hàng triệu người dân toàn vùng luôn đứng trước nguy cơ ô nhiễm từ hoạt động xả thải của các cơ sở sản xuất, kinh doanh và các trang trại chăn nuôi quy mô lớn nằm dọc lưu vực.

Các tình nguyện viên và người dân địa phương tích cực tham gia chiến dịch ra quân dọn dẹp rác thải và làm sạch môi trường. Ảnh: PV

Nguyên nhân khách quan xuất phát từ mật độ dân số tăng nhanh, quy mô sản xuất công nghiệp và chăn nuôi của tỉnh quá lớn, tạo ra lượng rác thải vượt xa khả năng tự làm sạch của tự nhiên. Về mặt chủ quan, một số doanh nghiệp và cơ sở chăn nuôi nhỏ lẻ vẫn chưa tự giác đầu tư hệ thống xử lý chất thải đạt chuẩn do áp lực chi phí. Bên cạnh đó, công tác quản lý quy hoạch đôi lúc chưa theo kịp tốc độ phát triển, và hạ tầng kỹ thuật về môi trường, đặc biệt là các nhà máy xử lý rác thải tập trung áp dụng công nghệ tiên tiến vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.

Vượt qua những thách thức đó, với sự chỉ đạo quyết liệt của Thành ủy và UBND thành phố, công tác bảo vệ môi trường tại Đồng Nai đã đạt được nhiều chuyển biến tích cực; đến nay, 100% các KCN đang hoạt động trên địa bàn tỉnh đã xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt quy chuẩn môi trường và lắp đặt hệ thống quan trắc tự động kết nối dữ liệu liên tục về Sở Nông nghiệp và Môi trường. Địa phương cũng kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải lớn, đẩy mạnh phong trào phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn và từng bước giảm thiểu rác thải nhựa. Tỷ lệ thu gom và xử lý chất thải y tế, chất thải nguy hại luôn đạt chỉ tiêu đề ra. Công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý các vi phạm về môi trường được thực hiện nghiêm minh, có tính răn đe cao, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cộng đồng doanh nghiệp.

Khơi thông nguồn lực tài chính xanh

Trong ngắn hạn, Đồng Nai tập trung giải quyết triệt để các điểm nóng về ô nhiễm môi trường. Về dài hạn, địa phương hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, phát thải ròng bằng không (Net Zero) thông qua việc cơ cấu lại nền kinh tế. TP. Đồng Nai ưu tiên thu hút các dự án công nghệ cao, công nghiệp xanh, công nghiệp tuần hoàn không gây ô nhiễm. Không gian đô thị và công nghiệp sẽ được quy hoạch nghiêm ngặt, gắn liền với việc bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học tại Khu bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai và Vườn quốc gia Cát Tiên. Nâng cao năng lực chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, quản lý an toàn nguồn nước sông Đồng Nai để bảo đảm an ninh sinh thái cho toàn vùng Nam Bộ.

Sự đồng hành của Quỹ NN-MT trong hành trình bảo vệ môi trường được thể hiện qua nhiều con số. Cụ thể, tổng nguồn vốn của Quỹ trong lĩnh vực bảo vệ môi trường tính đến hết năm 2025 là 326,321 tỷ đồng. Trong đó, cho vay vốn bảo vệ môi trường trên 87 tỷ đồng/2 dự án. Trong năm đã giải ngân trên 36 tỷ đồng/4 dự án. Đã tiếp nhận tiền ký quỹ, cải tạo phục hồi môi trường đối với hoạt động khai thác khoáng sản với số tiền trên 14 tỷ đồng/76 dự án. Đã hoàn trả tiền ký quỹ, cải tạo phục hồi môi trường đối với hoạt động khai thác khoáng sản với số tiền 0,125 tỷ đồng/1 dự án. Quỹ cũng tài trợ kinh phí mua cây giống lâm nghiệp hỗ trợ các địa phương, đơn vị thực hiện kế hoạch trồng cây xanh năm 2025 theo “Đề án trồng một tỷ cây xanh giai đoạn 2021 - 2025” của Thủ tướng Chính phủ trên địa bàn Đồng Nai với tổng số tiền gần 2,5 tỷ đồng.

Để biến các chủ trương thành hành động thực tế, nguồn lực tài chính là yếu tố quyết định. Quỹ NN-MT chính là giải pháp hữu hiệu, là cầu nối giúp các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để thực hiện các cam kết bảo vệ môi trường. Quỹ hoạt động với mục tiêu phi lợi nhuận, thực hiện vai trò hỗ trợ tài chính cho các chương trình, dự án, hoạt động phòng ngừa, hạn chế tác động xấu đến môi trường và ứng phó sự cố môi trường trên địa bàn.

Đối với các doanh nghiệp, việc đầu tư hệ thống xử lý chất thải hiện đại đòi hỏi nguồn vốn rất lớn. Quỹ NN-MT đã kịp thời hỗ trợ bằng các chương trình cho vay với lãi suất ưu đãi, thủ tục linh hoạt. Nhờ nguồn vốn này, nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ, các hợp tác xã đã có điều kiện xây dựng hệ thống xử lý nước thải cục bộ, lắp đặt thiết bị lọc bụi, khí thải công nghiệp, ngăn ngừa ô nhiễm ngay từ nguồn phát sinh. Đồng thời, Quỹ cũng tài trợ cho các dự án khắc phục suy thoái, cải thiện chất lượng môi trường tại các khu vực bị ảnh hưởng bởi hoạt động sản xuất trước đây.

Không chỉ dừng lại ở việc xử lý chất thải, Quỹ tích cực giải ngân cho các dự án thúc đẩy sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên và bảo tồn đa dạng sinh học. Trong lĩnh vực nông nghiệp, Quỹ đồng hành cùng người nông dân và doanh nghiệp chuyển đổi sang các mô hình kinh tế tuần hoàn, ứng dụng công nghệ tiết kiệm nước, giảm lượng phân bón hóa học, tận dụng phế phụ phẩm nông nghiệp làm năng lượng tái tạo (Biogas). Các hoạt động trồng rừng, phục hồi thảm thực vật và nâng cao năng lực ứng phó với biến đổi khí hậu cũng được Quỹ ưu tiên hỗ trợ nhằm tạo ra tấm khiên xanh bảo vệ tỉnh trước thiên tai, hạn hán và xâm nhập mặn.