Quyết tâm gỡ 'thẻ vàng' cho ngành thủy sản

Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An phối hợp tổ chức phiên tòa giả định tuyên truyền phòng, chống khai thác IUU. Ảnh: Biên Cương

Chú trọng công tác tuyên truyền

Tỉnh Nghệ An có diện tích biển rộng lớn, nguồn lợi hải sản phong phú; bên cạnh đội tàu cá và lao động địa phương, còn thu hút nhiều phương tiện của các tỉnh, thành khác đến hành nghề. Điều đó đặt ra không ít thách thức trong công tác quản lý, nhất là yêu cầu phòng, chống khai thác IUU. Nhận thức rõ trách nhiệm, Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An đã chủ động tham mưu, triển khai quyết liệt, đồng bộ nhiều giải pháp phù hợp với đặc điểm địa bàn.

Trong những năm qua, đơn vị luôn xác định tuyên truyền là khâu then chốt nhằm nâng cao nhận thức, tạo sự chuyển biến trong nhận thức của chủ phương tiện, ngư dân. Trên cơ sở đó, Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An không ngừng đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền phòng, chống khai thác IUU theo hướng dễ hiểu, dễ nhớ, sát thực tiễn đời sống ngư dân. Bên cạnh các hình thức tuyên truyền thường xuyên như hội nghị, sinh hoạt tổ, đội sản xuất, phát tờ rơi tại khu dân cư, bến cá, cảng cá, các đơn vị đã mạnh dạn triển khai những mô hình tuyên truyền mới, sáng tạo như sân khấu hóa, tổ chức phiên tòa giả định. Những cách làm này không chỉ tạo sự gần gũi, sinh động, mà còn giúp ngư dân dễ tiếp thu, ghi nhớ lâu các quy định pháp luật liên quan đến hoạt động khai thác thủy sản.

Tại phường Tân Mai-địa bàn tập trung đông tàu cá khai thác xa bờ, Bộ đội Biên phòng phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An cùng chính quyền địa phương tổ chức nhiều buổi tuyên truyền pháp luật dưới hình thức sân khấu hóa. Với thông điệp “Vì một nghề cá bền vững”, các tiểu phẩm phản ánh chân thực những hệ lụy của hoạt động khai thác IUU, từ việc bị xử phạt nặng, mất sinh kế đến ảnh hưởng uy tín quốc gia, tác động tiêu cực tới nỗ lực chung của cả nước trong hội nhập quốc tế. Thông qua ngôn ngữ nghệ thuật mộc mạc, gần gũi với đời sống ngư dân, các quy định về đăng ký, đăng kiểm tàu cá, lắp đặt thiết bị giám sát hành trình, ghi nhật ký khai thác, chấp hành quy định về vùng biển khai thác hợp pháp... được truyền tải nhẹ nhàng nhưng thấm sâu. Sau mỗi buổi tuyên truyền, lực lượng chức năng còn tổ chức giao lưu hỏi-đáp trực tiếp, kịp thời giải đáp những vướng mắc mà ngư dân thường gặp trong quá trình hành nghề.

Còn tại phường Cửa Lò, Bộ đội Biên phòng tỉnh phối hợp với các cơ quan chức năng tổ chức phiên tòa giả định xét xử sơ thẩm về hành vi tổ chức đưa lao động sang vùng biển nước ngoài khai thác hải sản trái phép-một trong những nguyên nhân chủ yếu khiến Việt Nam bị EC cảnh báo “thẻ vàng”. Việc tái hiện đầy đủ quy trình tố tụng từ khởi tố, truy tố đến xét xử đã giúp ngư dân nhận thức rõ tính nghiêm minh của pháp luật, hiểu rằng mọi hành vi vi phạm đều phải trả giá bằng những hậu quả pháp lý nặng nề. Theo đánh giá của cấp ủy, chính quyền địa phương, cách làm linh hoạt, sáng tạo trong công tác tuyên truyền của Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An đã tạo ra chuyển biến tích cực về nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân, từng bước hình thành thói quen khai thác hải sản hợp pháp, có trách nhiệm.

Kiên quyết xử lý vi phạm

Cùng với tuyên truyền, vận động, Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An xác định việc tăng cường kiểm tra, kiểm soát, xử lý nghiêm vi phạm là giải pháp mang tính răn đe, phòng ngừa, bảo đảm kỷ cương pháp luật trong hoạt động khai thác thủy sản. Các đơn vị tuyến biển đã chủ động xây dựng kế hoạch, tăng cường tuần tra, kiểm soát trên biển, tại cửa lạch, bến cá, khu neo đậu tàu thuyền; phối hợp chặt chẽ với lực lượng Công an, Kiểm ngư, chính quyền địa phương trong phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm, nhất là các hành vi sử dụng chất nổ, xung điện, ngư cụ cấm, vi phạm quy định về thiết bị giám sát hành trình và xâm phạm vùng biển nước ngoài.

Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An kiểm tra hồ sơ thuyền viên và giấy tờ liên quan. Ảnh: Biên Cương

Thời gian qua, các đơn vị Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An đã phát hiện, xử lý nhiều vụ việc tàu cá, ngư dân vi phạm khai thác IUU. Điển hình, ngày 9/1, tại khu vực bến cá khối Tân Hải, phường Tân Mai, lực lượng của Đồn Biên phòng Quỳnh Phương phối hợp với Công an phường Tân Mai tiến hành kiểm tra tàu cá NA 95689 TS do ông Phan Văn Chung (sinh năm 1986), trú tại khối Tân Thành, phường Tân Mai làm thuyền trưởng. Qua kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện, thu giữ khoảng 2,4kg chất nghi là thuốc nổ, 60 kíp nổ và 1,38m dây cháy chậm. Vụ việc đã được lập hồ sơ, xử lý theo đúng quy định của pháp luật.

Theo Đại tá Hồ Quyết Thắng, Phó Chỉ huy trưởng, Tham mưu trưởng Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An: “Phòng, chống khai thác IUU là nhiệm vụ chính trị quan trọng, mang tính lâu dài, không chỉ nhằm tháo gỡ "thẻ vàng" của EC, mà còn để bảo vệ nguồn lợi thủy sản, bảo đảm sinh kế bền vững cho ngư dân. Chúng tôi xác định phải triển khai đồng bộ các biện pháp, vừa đẩy mạnh tuyên truyền để ngư dân hiểu và tự giác chấp hành, vừa tăng cường tuần tra, kiểm soát, kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi cố tình vi phạm, không có vùng cấm, không có ngoại lệ”.

Thực tiễn cho thấy, khi các biện pháp được triển khai đồng bộ, quyết liệt, tình trạng vi phạm trong hoạt động khai thác thủy sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An từng bước được kiềm chế; nhiều chủ tàu, thuyền trưởng đã chủ động chấp hành các quy định của pháp luật, không đưa tàu cá khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài, góp phần giữ vững hình ảnh quốc gia trên trường quốc tế. Với cách làm bài bản, linh hoạt và quyết tâm cao, Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An đang từng bước tạo chuyển biến bền vững trong công tác phòng, chống khai thác IUU. Những kết quả đạt được khẳng định sự nỗ lực của lực lượng Biên phòng và cả hệ thống chính trị, cộng đồng ngư dân, hướng tới mục tiêu xây dựng nghề cá phát triển bền vững, có trách nhiệm, vì lợi ích lâu dài của đất nước và ngư dân ven biển.

Viết Lam