Rà soát báo cáo 5 lần vẫn sợ sai, nữ kế toán ám ảnh sếp 'bắt lỗi'

Mới 38 tuổi nhưng chị N.T.H (kế toán một công ty tại Hà Nội) dạo gần đây luôn trong tình trạng nhớ nhớ quên quên, trạng thái thấp thỏm, bất an. Công việc sổ sách vốn đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối, lại gặp đúng thời điểm công ty siết chặt quy trình, khiến chị lúc nào cũng phấp phỏng một nỗi sợ: “Nhỡ mình làm sai thì sao?”, “Nhỡ bị sếp trách mắng thì tính thế nào?”.

Sự cẩn thận tự nhiên dần biến thành nỗi ám ảnh. Mỗi khi hoàn thành xong bảng báo cáo, thay vì yên tâm chuyển sang việc tiếp theo, chị H. lại rà soát lại từ đầu. Chị kiểm tra từng con số, đối chiếu từng dòng tài liệu đến lần thứ 4, thứ 5 mà vẫn không thấy an lòng.

Thế nhưng, việc kiểm tra liên tục không giúp chị bớt lo. Càng căng thẳng, chị càng khó tập trung; càng thiếu chắc chắn, chị lại càng muốn rà đi rà lại. Vòng lặp ấy khiến công việc gián đoạn, tiêu tốn rất nhiều thời gian và sức lực.

Kết quả kiểm tra của chị H cho thấy chị bị lo âu mức độ nặng (Ảnh: BCSS)

Khoảng một tháng trở lại đây, cơ thể chị bắt đầu lên tiếng. Cứ về đến tầm chiều, chị lại thấy tim đập nhanh, ngực dồn dập hồi hộp, đầu óc mệt mỏi và rất hay quên. Tự dằn dỗi mình dạo này “chưa già đã lẫn”, công việc lại đình trệ khiến chị càng hoảng loạn. Khi không thể tự gánh gánh nặng ấy được nữa, chị quyết định đến Khoa Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện E để khám. Sau khi thăm khám, bác sĩ chẩn đoán chị mắc rối loạn lo âu và phải điều trị bằng thuốc.

Anh Nguyễn Văn N (31 tuổi, chuyên viên truyền thông tại Hà Nội) cũng rơi vào cảnh kiệt sức vì sợ làm sai, sợ bị sếp phê bình, trách mắng. Khác với công việc kế toán vốn có công thức và số liệu cố định, công việc của anh N liên quan đến sáng tạo nội dung, lập kế hoạch và truyền tải thông điệp.

Mỗi lần đặt bút viết một đề xuất hay xây dựng một chiến dịch mới, anh lại rơi vào vòng xoáy lo âu: “Viết thế này liệu sếp có chê hời hợt không?”, “Góc nhìn này có bị đánh giá là ngây ngô, thiếu thực tế không?”.

Sự nghi ngờ bản thân khiến công việc của anh bị đình trệ. Có những bản đề xuất công việc, anh mất cả buổi chiều trăn trở, viết ra rồi lại xóa đi vì sợ góc nhìn chưa đủ sâu, sợ hướng tiếp cận lệch khỏi mong muốn của cấp trên. Thậm chí, anh phải “soi” lại từng câu, dấu chấm, dấu phẩy hay cách dùng từ để không bị sếp ‘bắt lỗi’.

“Nhiều hôm tệp tài liệu bấm gửi đi rồi nhưng tâm trí tôi vẫn bồn chồn không yên. Tôi lại mở ra đọc đi đọc lại, cố đoán xem sếp đọc đến đoạn này sẽ nghĩ gì, liệu có bị đánh giá là tư duy kém hay làm việc thiếu chỉn chu không. Tối muộn nằm trên giường, đầu óc tôi vẫn tua đi tua lại các phương án, phấp phỏng chờ phản hồi. Nỗi sợ bị sếp chê hời hợt hay làm sai định hướng khiến tôi lúc nào cũng trong trạng thái gồng mình”, anh chia sẻ.

Áp lực, lo âu làm giảm khả năng tập trung

TS.BS Nguyễn Viết Chung (Khoa Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện E) cho biết, nỗi lo mắc sai sót không chỉ tạo áp lực tâm lý mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tập trung.

Với người làm công việc đòi hỏi sự chính xác cao, đầu óc thiếu tập trung lại càng làm gia tăng nỗi sợ mắc lỗi. Càng sợ sai, người bệnh lại càng kiểm tra, nhưng việc kiểm tra trong trạng thái căng thẳng lặp đi lặp lại chỉ kéo dài thời gian xử lý, gia tăng mệt mỏi và khiến người bệnh càng khó tập trung hơn.

Áp lực, lo âu sẽ giảm khả năng tập trung làm việc (Ảnh minh họa: AI)

Lý giải sâu hơn về cơ chế này, bác sĩ Chung phân tích rằng khả năng chú ý của con người vốn có giới hạn. Khi một phần sự chú ý liên tục phải dành cho những câu hỏi bồn chồn như: “Làm như vậy đã đúng chưa”, “Nhỡ sai thì sao?” hay “Nếu bị sếp hỏi thì phải trả lời thế nào”, phần dung lượng dành cho công việc thực tế sẽ bị thu hẹp lại, giống như một chiếc máy tính đang tính toán nhưng lại có hàng loạt cửa sổ cảnh báo lỗi liên tục bật lên khiến thao tác nào cũng bị ngắt quãng.

Mặt khác, tình trạng lo âu còn ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình tiếp nhận thông tin của não bộ. Để ghi nhớ, trước hết con người phải tập trung chú ý. Nếu vừa nghe giao việc mà tâm trí đã mải lo nghĩ chuyện bị trách mắng, thông tin có thể chưa từng được ghi nhận đầy đủ vào đầu.

Song song đó, trạng thái lo âu kéo dài thường đi kèm các biểu hiện thể chất như căng cơ, hồi hộp, ngủ không ngon và mệt mỏi. Giấc ngủ không đảm bảo khiến não bộ khó phục hồi, làm khả năng chú ý và xử lý công việc ngày hôm sau tiếp tục giảm sút, dẫn đến tình trạng dù ngồi trước bàn làm việc cả ngày nhưng hiệu quả lại kém xa trước đây.

Riêng với hiện tượng mệt mỏi và hồi hộp rõ hơn vào buổi chiều, sự tích lũy mệt mỏi sau một ngày dài gồng mình, áp lực tồn đọng chưa giải quyết, việc thiếu ngủ hay dùng nhiều cà phê đều có thể làm triệu chứng rõ hơn, dù bác sĩ vẫn cần thăm khám để đánh giá thêm các nguyên nhân thể chất khác khi phù hợp.

Mới đây, Bộ Y tế cũng ban hành Hướng dẫn dự phòng mắc rối loạn tâm thần và quản lý, chăm sóc y tế, xã hội cho người mắc rối loạn tâm thần tại cộng đồng. Theo hướng dẫn cụ thể của Bộ Y tế, nguy cơ rối loạn tâm thần có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó có yếu tố xã hội như áp lực công việc.

Từ thực tế thăm khám, bác sĩ Chung khuyến cáo người dân nên đi khám nếu thấy các dấu hiệu sau: Làm việc chậm hơn trước, khó duy trì sự tập trung; tài liệu trước đây chỉ cần đọc một lần, nay phải đọc nhiều lần mới nắm được nội dung; vừa được giao việc đã quên một phần yêu cầu; nhiệm vụ vốn quen thuộc cũng trở nên nặng nề, mất nhiều thời gian, công sức để hoàn thành.