Rà soát hương ước – Gắn kết cộng đồng

Sau sáp nhập thôn, bản, không gian sinh sống rộng hơn, thành phần dân cư đa dạng hơn, nhiều quy định cũ cũng cần được điều chỉnh cho phù hợp. Từ chuyện phát triển kinh tế, giữ gìn vệ sinh môi trường đến bảo tồn phong tục, tập quán, việc rà soát hương ước, quy ước đang tạo cơ hội để người dân cùng bàn bạc, thống nhất cách làm, vun đắp sự gắn kết trong cộng đồng mới.

Từ chuyện trong mỗi thôn, bản

Trong cuộc họp Chi bộ thôn Cướm, xã Thượng Bằng La, những câu chuyện gắn với đời sống hằng ngày được đưa ra bàn bạc khi rà soát hương ước, quy ước. Sau sáp nhập, địa bàn rộng hơn, những quy định vốn phù hợp với quy mô thôn cũ cần được bổ sung, cụ thể hóa để đáp ứng yêu cầu mới.

Sau sắp xếp thôn, nhà văn hóa thôn Muỗng cũ (sáp nhập với thôn Cướm) trở thành điểm sinh hoạt cộng đồng của thôn Cướm mới

Chi bộ thôn Cướm sau sáp nhập họp rà soát điều chỉnh hương ước

Với chị Hà Thị Luyến - Trưởng thôn Cướm, việc rà soát bắt đầu từ các vấn đề người dân đang gặp trong sản xuất và sinh hoạt. Chuyển đổi cây trồng, vật nuôi thế nào để nâng cao thu nhập; rác thải sinh hoạt, chất thải chăn nuôi được xử lý ra sao; mỗi gia đình cần làm gì để bảo vệ tài sản và giữ gìn an ninh, trật tự – những việc tưởng chừng riêng lẻ ấy đều cần được đưa vào quy ước chung.

“Bây giờ hai thôn đã sáp nhập thì quy ước cũng phải mở rộng hơn. Về phát triển kinh tế, cần tập trung vào chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi; về môi trường, các hộ phải chủ động xử lý rác thải tại gia đình, hộ chăn nuôi cần xử lý chất thải và lắp hầm biogas. Còn về an ninh, mỗi công dân là một tuyên truyền viên, cùng có ý thức bảo vệ tài sản của gia đình mình” - chị Hoàng Thị Luyến chia sẻ.

Các thành viên Chi bộ thôn Cướm, xã Thượng Bằng La rà soát kỹ từng điều khoản của hương ước.

Điểm mới trong lần rà soát này là định hướng được yêu cầu cụ thể hóa để người dân có thể áp dụng vào sản xuất. Theo chị Luyến, chuyển đổi cơ cấu cây trồng cần gắn với ứng dụng công nghệ 4.0, giúp bà con nắm rõ hơn cách làm, từng bước đưa tiến bộ kỹ thuật vào phát triển kinh tế gia đình.

Chi bộ thôn Cướm biểu quyết thông qua hương ước mới.

Để quy định không trở thành điều áp đặt từ trên xuống, Chi bộ thôn Cướm tổ chức họp bàn, thống nhất nội dung trước khi đưa ra cuộc họp thôn lấy ý kiến. Khi người dân được tham gia góp ý, hiểu rõ mục đích và cách thực hiện, việc xây dựng hương ước sẽ thuận lợi hơn, tạo sự đồng thuận ngay từ cơ sở.

Bà Bùi Thị Doan - Bí thư Đảng ủy xã Thượng Bằng La, nhấn mạnh việc rà soát hương ước, quy ước phải xuất phát từ thực tiễn đời sống, phát huy vai trò của chi bộ, các đoàn thể và người dân. Những nội dung không còn phù hợp cần được điều chỉnh; các giá trị tốt đẹp, tinh thần tự quản và trách nhiệm với cộng đồng cần tiếp tục được gìn giữ, phát huy.

Tôn trọng bản sắc, cùng xây dựng quy ước chung

Nếu tại thôn Cướm, việc rà soát hương ước tập trung vào những vấn đề trong sản xuất, sinh hoạt thì ở thôn Đầu Nhuần, xã Tằng Loỏng, yêu cầu đặt ra còn là dung hòa sự khác biệt về văn hóa. Sau sáp nhập, hơn 220 hộ dân thuộc các dân tộc Kinh, Dao, Mông cùng sinh sống. Mỗi dân tộc có phong tục, tập quán và những nét văn hóa riêng. Muốn có quy ước chung, trước hết phải để các nhóm dân cư cùng tham gia, trao đổi và hiểu nhau hơn.

Chi bộ thôn Đầu Nhuần, xã Tằng Loỏng họp rà soát điều chỉnh các nội dung của hương ước

Chị Triệu Thị Phấy - Bí thư Chi bộ thôn Đầu Nhuần, cùng các thành viên chi bộ, ban, ngành, đoàn thể bắt đầu bằng việc rà soát những quy định hiện có. Sau đó, già làng, trưởng bản và người có uy tín được mời tham gia góp ý, giúp nhận diện phong tục cần gìn giữ, nội dung cần điều chỉnh và nguyên tắc chung mà mọi hộ dân đều có thể thống nhất thực hiện.

“Khi xây dựng hương ước, quy ước, chúng tôi phải tính toán sao cho phù hợp với tất cả các dân tộc, không phân biệt, kỳ thị, để văn hóa của mỗi dân tộc đều được phát huy. Đồng thời, bà con cùng chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và những quy định chung của thôn” - chị Triệu Thị Phấy khẳng định.

Tinh thần ấy cũng thể hiện qua việc người dân tự nguyện hiến đất làm đường giao thông nông thôn. Khi tuyến đường chung cần mở rộng, mỗi gia đình đều cân nhắc lợi ích riêng với nhu cầu đi lại của cả cộng đồng. Sự đồng thuận không đến từ lời kêu gọi đơn thuần, mà từ quá trình trao đổi, giải thích để người dân hiểu ý nghĩa của việc chung và tự nguyện góp sức.

Ở khâu vận động, chị Hoàng Thị Nánh - Trưởng thôn Đầu Nhuần, cùng các thành viên trong thôn trực tiếp tuyên truyền, giải thích nội dung dự kiến đưa vào quy ước, đồng thời lắng nghe ý kiến của các hộ dân.

Thông qua hương ước, tuyến đường nội thôn Đầu Nhuần sẽ sớm được mở rộng và bê tông hóa nhờ việc người dân đồng tình hiến đất.

“Chúng tôi tuyên truyền, vận động để bà con hiểu và cùng tham gia xây dựng quy ước, hương ước. Khi đưa ra lấy ý kiến, bà con đều nhất trí, đồng thuận với những nội dung của thôn đề ra” - chị Hoàng Thị Nánh cho biết.

Để những quy định đi vào cuộc sống

Tại xã Liên Sơn, việc rà soát hương ước, quy ước cũng được đặt trong yêu cầu củng cố sự gắn kết cộng đồng sau sáp nhập. Ông Vũ Đức Trung - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Liên Sơn cho rằng: Các quy định cần phù hợp với thực tế, vừa gìn giữ bản sắc văn hóa, vừa góp phần xây dựng nếp sống văn minh và phát huy tinh thần tự quản của người dân.

Đảng viên Chi bộ thôn Ao Luông, xã Liên Sơn thảo luận việc rà soát, xây dựng hương ước.

Để hương ước thực sự phát huy hiệu quả, vai trò của chi bộ, trưởng thôn, ban công tác mặt trận và các tổ chức đoàn thể có ý nghĩa quan trọng. Đây là lực lượng trực tiếp tuyên truyền, vận động, giải thích để người dân hiểu rõ ý nghĩa của từng quy định, từ đó tự giác thực hiện và cùng giám sát. Những vấn đề liên quan đến vệ sinh môi trường, giữ gìn an ninh trật tự, tổ chức việc cưới, việc tang hay xây dựng đời sống văn hóa cần được cụ thể hóa bằng những nội dung gần gũi, thiết thực với đời sống hằng ngày.

Diện mạo nông thôn mới xã Liên Sơn.

Từ thực tiễn ở các thôn, bản có thể thấy, rà soát hương ước không dừng lại ở việc sửa đổi câu chữ trong văn bản. Quá trình ấy đòi hỏi cán bộ cơ sở phải nắm được vấn đề phát sinh sau sáp nhập, người dân được tham gia đóng góp ý kiến, quy định được thống nhất rõ ràng, dễ hiểu, dễ thực hiện và phù hợp với pháp luật. Khi những khác biệt được tôn trọng, việc chung được bàn bạc và trách nhiệm được chia sẻ, hương ước sẽ trở thành sợi dây gắn kết người dân, góp phần xây dựng thôn, bản đoàn kết, văn minh, giàu bản sắc và phát triển bền vững.