Rà soát trường học sau sắp xếp, bảo đảm các điều kiện nâng chất lượng giáo dục

Sắp xếp trường lớp giúp các nhà trường thuận lợi trong việc điều tiết giáo viên tại các phân hiệu. (Ảnh: Nguyên Dung/TTXVN)

Triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, nhiều nhiệm vụ liên quan trực tiếp đến đội ngũ nhà giáo, mạng lưới trường học, chương trình, sách giáo khoa, thi cử và đào tạo nguồn nhân lực tiếp tục được thúc đẩy.

Tại các địa phương, việc rà soát tổ chức trường học sau sắp xếp đang tập trung giải quyết những vấn đề về quy mô trường, đội ngũ, cơ sở vật chất và điều kiện học tập của học sinh.

Tập trung giải quyết những vấn đề cốt lõi

Tại phiên thảo luận ở hội trường Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn đã giải trình 6 nhóm vấn đề được các đại biểu quan tâm gồm: cơ sở vật chất trường lớp; biên chế và chính sách đối với đội ngũ nhà giáo; chương trình, sách giáo khoa; thi cử, tuyển sinh; an toàn trường học và đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội.

Đối với đội ngũ giáo viên, theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, sau quá trình sắp xếp, gần 30.000 cán bộ quản lý giáo dục đã được chuyển sang thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, góp phần bổ sung lực lượng giáo viên. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã hướng dẫn các địa phương tiếp tục điều chuyển, luân chuyển giáo viên giữa các địa bàn để khắc phục tình trạng thừa, thiếu cục bộ.

Các địa phương được yêu cầu thống kê đầy đủ đội ngũ nhà giáo trên cơ sở dữ liệu toàn ngành, làm căn cứ đề xuất bổ sung biên chế, tổ chức tuyển dụng. Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng chuẩn bị ban hành thông tư điều chỉnh định mức giáo viên đối với các trường, lớp.

Đối với hệ thống trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới, đến nay đã có 108 trường được khánh thành. Bộ Giáo dục và Đào tạo được Chính phủ giao đánh giá kết quả, hiệu quả triển khai giai đoạn 1, hướng dẫn công tác vận hành; trên cơ sở đó kiến nghị việc tiếp tục mở rộng mô hình tại những địa bàn khó khăn.

Sau sắp xếp, toàn tỉnh Nghệ An còn 295 trường tiểu học. (Ảnh:Bích Huệ/TTXVN)

Đối với chương trình, sách giáo khoa, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành kế hoạch rà soát, sửa đổi, hoàn thiện. Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, việc sửa đổi chương trình dự kiến hoàn thành trong năm 2026, hoàn thiện bộ sách giáo khoa trong năm 2027 để đưa vào sử dụng thống nhất từ năm học 2028-2029. Việc cung cấp miễn phí sách giáo khoa cho học sinh cũng dự kiến thực hiện từ năm học 2028-2029.

Công tác thi, kiểm tra, đánh giá cũng được tiếp tục điều chỉnh theo yêu cầu nâng cao tính thực chất. Tại Hội nghị tổng kết công tác tổ chức Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông năm 2026, chuẩn bị cho kỳ thi năm 2027, Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định những sai phạm xảy ra trong kỳ thi phải được xem xét nghiêm túc để nhận diện các khâu còn hạn chế.

Thứ trưởng Thường trực Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng yêu cầu công tác kiểm tra, giám sát phải được chuẩn bị sớm, thực hiện xuyên suốt trước, trong và sau kỳ thi; tập trung vào những khâu có nguy cơ phát sinh sai sót, không kiểm tra dàn trải.

Đối với Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông năm 2027, Bộ đang nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Quy chế thi theo hướng tăng cường phòng ngừa và quản trị rủi ro. Một số giải pháp đang được nghiên cứu gồm tăng cường giám sát tại khu vực thi, kiểm soát thiết bị thu phát, cập nhật phương thức nhận diện thiết bị gian lận công nghệ cao; từng bước số hóa công tác kiểm tra, quản lý minh chứng và cảnh báo rủi ro trong quá trình tổ chức kỳ thi.

Ở giáo dục đại học, các chính sách thu hút, phát triển nguồn nhân lực tiếp tục được cụ thể hóa. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định số 3121/QĐ-BGDĐT về Quy chế tổ chức và hoạt động của Quỹ Học bổng Quốc gia.

Quỹ có nhiệm vụ xây dựng các chương trình học bổng, phát hiện, tạo nguồn, bồi dưỡng người học có thành tích, năng lực hoặc tiềm năng. Trong đó, chính sách học bổng đối với người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược hướng tới thu hút người học vào những lĩnh vực đất nước đang có nhu cầu.

Cùng với chính sách đối với người học, Thông tư số 90/2026/TT-BGDĐT quy định tiêu chuẩn, điều kiện, chế độ làm việc, bổ nhiệm và xếp lương đối với nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học đã quy định cụ thể đối với trợ giảng, nghiên cứu viên và nhân sự hỗ trợ giảng dạy, tạo cơ sở để các trường bố trí nhân lực cho hoạt động đào tạo, thực hành, thí nghiệm và nghiên cứu khoa học.

Bảo đảm chất lượng sau sắp xếp trường học

Ở các địa phương, việc sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục đã giảm đáng kể số đầu mối, song cũng phát sinh những vấn đề cần tiếp tục xử lý, nhất là tình trạng thừa, thiếu giáo viên, quy mô trường lớn, nhiều phân hiệu, điểm trường và điều kiện cơ sở vật chất chưa đồng đều.

Tại Tây Ninh, trước sắp xếp, toàn tỉnh có 969 cơ sở giáo dục công lập; sau sắp xếp còn 531 đơn vị, giảm 438 cơ sở, tương đương 45,2%. Sau gần hai tháng triển khai, 321 đơn vị hình thành mới đã hoàn thành kiện toàn tổ chức, nhân sự và bàn giao tài chính, tài sản; hoạt động dạy học cơ bản ổn định.

Giáo viên mầm non ở Tây Ninh hướng dẫn trẻ tham gia các hoạt động chăm sóc, giáo dục tại lớp. (Ảnh: Giang Phương/TTXVN)

Khó khăn đáng chú ý là bố trí đội ngũ. Toàn tỉnh có 26.463 giáo viên, trong khi theo định mức còn thiếu 2.195 người và thừa 297 người ở một số vị trí. Sau điều tiết, bố trí lại, toàn ngành vẫn thiếu 1.932 giáo viên ở các cấp học. Tình trạng thiếu tập trung ở một số môn học, địa bàn có nhu cầu cao nhưng nguồn tuyển hạn chế. Một số cán bộ quản lý được chuyển sang giảng dạy sau sắp xếp nhưng ngành đào tạo chưa phù hợp với môn học đang thiếu.

Ngành Giáo dục Tây Ninh đang tiếp tục rà soát năng lực của cán bộ quản lý chuyển sang giảng dạy để bố trí phù hợp; điều động giáo viên dạy liên trường, liên cấp; sử dụng giáo viên thỉnh giảng, hợp đồng theo quy định trong thời gian chờ tuyển dụng. Địa phương cũng tạo nguồn thông qua đặt hàng đào tạo với các cơ sở giáo dục đại học. Giai đoạn 2021-2025, tỉnh đặt hàng đào tạo 2.431 sinh viên sư phạm; riêng năm 2026 có 1.246 chỉ tiêu.

Cùng với bài toán đội ngũ, quy mô một số trường tăng đáng kể sau sắp xếp. Trường Tiểu học Ninh Thạnh có 80 lớp, 2.660 học sinh, hoạt động tại một trường chính, 4 phân hiệu và 3 điểm trường. Việc quản lý 8 địa điểm làm tăng khối lượng công việc trong kiểm tra chuyên môn, nắm bắt tình hình giáo viên, học sinh và xử lý công việc phát sinh.

Tình trạng trường có quy mô lớn cũng đang được Khánh Hòa tập trung xử lý. Ủy ban Nhân dân tỉnh đã giao Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Ủy ban Nhân dân các xã, phường rà soát các cơ sở có quy mô lớn, nhiều cấp học, nhiều phân hiệu, điểm trường, địa bàn quản lý rộng, nhất là trường có trên 100 lớp. Việc rà soát tập trung vào khả năng quản trị, phân công trách nhiệm tại từng phân hiệu, điểm trường, tổ chức dạy học, điều kiện học tập, chất lượng giáo dục, an toàn và quyền học tập của học sinh.

Sở Giáo dục và Đào tạo Tây Ninh cho biết sẽ phối hợp với các sở, ngành, địa phương rà soát những cơ sở vượt khả năng quản lý, nhất là trường có trên 100 lớp để đề xuất phương án phù hợp.

Trường Tiểu học Tây Nha Trang được thành lập trên cơ sở sáp nhập 7 trường Tiểu học, hiện có 198 lớp, khoảng 7.423 học sinh và 281 cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, người lao động; hoạt động tại một trường chính và 6 phân hiệu. Do một điểm trường chưa có phòng máy vi tính, học sinh tại đây phải di chuyển sang điểm trường chính để học môn Tin học.

Tại phường Nam Nha Trang, một hiệu trưởng cấp Tiểu học quản lý 232 lớp với 9.656 học sinh tại 8 địa điểm; cấp Trung học cơ sở có 182 lớp, 8.207 học sinh tại 6 địa điểm. Việc quản lý nhiều cơ sở đặt ra yêu cầu về tổ chức chuyên môn, bán trú, cơ sở vật chất, y tế học đường và an toàn trường học.

Trước những khó khăn này, một số địa phương tại Khánh Hòa đề nghị nghiên cứu phương án chia, tách hoặc tổ chức lại các trường có quy mô quá lớn. Tuy nhiên, theo một số chuyên gia, mô hình mới được vận hành trong thời gian ngắn, việc điều chỉnh cần dựa trên kết quả sơ kết, đánh giá toàn diện để hạn chế xáo trộn hoạt động dạy và học.

Bên cạnh việc rà soát tổ chức mạng lưới, các chính sách đầu tư, hỗ trợ người học tiếp tục được triển khai ở nhiều địa phương. Như tại Quảng Ninh, gần 800 tỷ đồng mỗi năm được dành thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù trong lĩnh vực giáo dục, trong đó có hỗ trợ sách giáo khoa, đi lại và giáo dục hòa nhập.

Năm học 2026-2027, Quảng Ninh đầu tư hơn 288.000 bộ sách giáo khoa để cấp miễn phí theo mô hình thư viện dùng chung. Khoảng 1.000 học sinh vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo được hỗ trợ kinh phí đưa đón từ 510.000 đến 730.000 đồng/tháng hoặc sử dụng xe buýt điện miễn phí tại một số địa bàn.

Địa phương cũng đầu tư các phòng thực hành STEM với máy in 3D, thiết bị laser-CNC, máy tính phục vụ học tập, lập trình trí tuệ nhân tạo và internet vạn vật; chú trọng nâng cao chất lượng dạy, học ngoại ngữ, từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.

Việc triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW đang được cụ thể hóa đồng thời ở chính sách chung của ngành và tổ chức thực hiện tại cơ sở. Những vấn đề phát sinh sau sắp xếp mạng lưới trường học tiếp tục được rà soát để điều tiết đội ngũ, tổ chức lại quy mô trường khi cần thiết và bổ sung các điều kiện dạy học, qua đó duy trì hoạt động giáo dục ổn định, bảo đảm quyền lợi của học sinh./.