Rác gỗ vây kín lòng hồ thủy điện

Chính quyền địa phương đã huy động hàng trăm người dọn rác lòng hồ nhưng chỉ mang tính tạm thời.

Sau các đợt mưa lũ lớn giữa năm 2025, lòng hồ Thủy điện Bản Vẽ, công trình thủy điện lớn nhất tỉnh Nghệ An đang đang gánh chịu lượng rác thải khổng lồ từ thượng nguồn đổ về. Ước tính hàng nghìn tấn gỗ mục, thân cây, tre nứa theo dòng nước lũ ùn ùn trôi xuống, nổi ken đặc trên mặt hồ, biến nhiều khu vực vốn trong xanh thành những “bãi gỗ” ngổn ngang, kéo dài suốt nhiều tháng qua.

Ghi nhận thực tế cho thấy, không ít đoạn lòng hồ thuộc địa bàn xã Hữu Khuông, một lượng gỗ phủ kín mặt nước, các thân cây lớn nhỏ đan xen, chồng chất lên nhau. Có nơi, lớp gỗ dày đến mức thuyền máy không thể len qua, buộc phải quay đầu. Anh Vi Văn Lâm (trú tại bản Huồi Bủng) cho biết, gỗ nổi dày lắm, chân vịt thuyền mắc vào là nguy hiểm ngay. Có hôm phải quay đầu giữa chừng.

Xã Hữu Khuông là địa phương miền núi nằm biệt lập giữa lòng hồ Thủy điện Bản Vẽ. Dù đã có tuyến đường bộ nối từ Quốc lộ 16 vào trung tâm xã, song do địa hình hiểm trở, bị chia cắt bởi các nhánh sông, khe suối và mặt hồ rộng lớn, việc đi lại của người dân đến các bản xa vẫn chủ yếu phụ thuộc vào đường thủy. Chính vì vậy, tình trạng rác gỗ phủ kín lòng hồ sau mỗi mùa mưa lũ từ lâu đã trở thành bài toán nan giải đối với chính quyền và người dân xã Hữu Khuông. Không chỉ gây ách tắc giao thông, rác gỗ còn khiến nhiều chuyến đò không thể hoạt động, ảnh hưởng trực tiếp đến việc đi lại, sản xuất và đặc biệt là việc đến trường của học sinh vùng cao.

Ông La Văn Thái - Chủ tịch UBND xã Hữu Khuông cho biết, các trận mưa lũ lớn giữa năm 2025 đã cuốn theo lượng rất lớn cây cối, rác thải từ thượng nguồn đổ về lòng hồ Thủy điện Bản Vẽ qua địa bàn xã. Rác gỗ nổi dày đặc trên mặt hồ, nhiều thời điểm che kín cả lối đi. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến giao thông đường thủy, khiến việc đi lại của người dân, giáo viên và học sinh gặp rất nhiều khó khăn, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.

Hệ lụy rõ nhất là việc học tập của học sinh ở các bản xa. Khi mặt hồ bị rác gỗ bủa vây, thuyền không thể di chuyển, nhiều em buộc phải đi bộ quãng đường hơn 4km đường rừng, vượt dốc cao, khe suối để đến được bến đò khác rồi mới tiếp tục hành trình đến trường. Những ngày mưa, đường trơn trượt, việc đi lại càng thêm vất vả, nguy hiểm.

Trước thực trạng đó, chính quyền xã Hữu Khuông đã chủ động huy động lực lượng tại chỗ để khơi thông tạm thời lòng hồ. Gần 150 người gồm cán bộ xã, giáo viên và người dân đã tranh thủ ngày Chủ nhật cùng nhau xuống lòng hồ dọn dẹp rác thải, kéo gỗ, mở lối đi cho thuyền bè. Những chiếc thuyền nhỏ được huy động, người dùng sào, dây thừng buộc từng thân gỗ kéo sang hai bên, tạo hành lang nước để các phương tiện có thể qua lại.

Theo lãnh đạo xã Hữu Khuông, đây là nỗ lực rất lớn của địa phương trong điều kiện còn nhiều khó khăn, song chỉ mang tính giải pháp tình thế. Lượng rác gỗ tồn đọng trên lòng hồ là rất lớn, việc thu gom thủ công bằng sức người chỉ có thể xử lý một phần nhỏ, không thể giải quyết triệt để. Trong khi đó, rác thải tiếp tục trôi dạt, dồn ứ theo gió và dòng chảy, nguy cơ tái ách tắc luôn thường trực.

“Về lâu dài, công tác thu gom rác gỗ trên lòng hồ Thủy điện Bản Vẽ cần có sự vào cuộc của đơn vị quản lý hồ chứa. Trách nhiệm chính thuộc về đơn vị quản lý lòng hồ, cần xây dựng phương án thu gom, xử lý rác thải gỗ một cách đồng bộ, thường xuyên, nhất là sau mỗi mùa mưa lũ” - ông La Văn Thái nhấn mạnh.

ĐIỀN BẮC