Rác thải quá tải, nguy cơ ô nhiễm môi trường hiện hữu ở Quảng Trị

Thực trạng rác thải và áp lực ô nhiễm môi trường

Tình trạng quá tải tại các bãi xử lý rác thải sinh hoạt đang trở thành vấn đề đáng báo động tại tỉnh Quảng Trị khi nhiều khu xử lý rác đã vượt xa công suất thiết kế, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân.

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị, hiện toàn tỉnh có 7 bãi chôn lấp rác thải sinh hoạt đang trong tình trạng quá tải tại các địa phương gồm Đông Hà, Quảng Trị, Gio Linh, Triệu Phong, Vĩnh Linh, Trường Phú và Quảng Trạch. Riêng lò đốt rác tại đặc khu Cồn Cỏ đã xuống cấp nghiêm trọng và không còn khả năng vận hành.

Đoàn công tác của UBND tỉnh Quảng Trị kiểm tra bãi rác Trường Phú

Tại nhiều khu xử lý, lượng rác tồn lưu lớn khiến chiều cao chôn lấp vượt thiết kế ban đầu từ 1,5 - 3,5m. Hệ thống thu gom, xử lý nước rỉ rác ở nhiều nơi đã xuống cấp, không còn đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm đất, nguồn nước và không khí.

Trong khi đó, khối lượng rác sinh hoạt phát sinh hằng ngày tiếp tục tăng mạnh. Hiện các bãi rác trên địa bàn tỉnh tiếp nhận lượng rác rất lớn như Đông Hà khoảng 101 tấn/ngày, Quảng Trạch khoảng 100 tấn/ngày, Trường Phú khoảng 77 tấn/ngày, Vĩnh Linh khoảng 55,3 tấn/ngày, Triệu Phong khoảng 35,6 tấn/ngày và Gio Linh khoảng 32 tấn/ngày.

Nguyên nhân chủ yếu được xác định là do hạ tầng xử lý rác được đầu tư từ nhiều năm trước, công nghệ xử lý vẫn chủ yếu dựa vào chôn lấp thủ công, trong khi tốc độ gia tăng chất thải rắn sinh hoạt ngày càng lớn. Nguồn lực đầu tư nâng cấp, mở rộng các khu xử lý còn hạn chế, dẫn đến nhiều bãi rác rơi vào tình trạng quá tải kéo dài.

Không chỉ gây áp lực cho công tác quản lý môi trường, thực trạng này còn làm gia tăng nguy cơ cháy bãi rác, phát sinh khí độc, ô nhiễm không khí và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng.

Đối với vấn đề xử lý rác thải, nhiều hộ dân sinh sống tại khu vực các xã Lệ Thủy, Quảng Ninh cũng phản ánh về vấn đề này. Đơn cử như ông Trần Hữu Q..(người dân sinh sống tại khu tái định cư Xuân Giang, xã Lệ Thủy) chia sẻ: Ngay tại trung tâm xã nhưng rác thải chất cao quá đầu người, các hộ gia đình sống xung quanh đây luôn bị tra tấn bởi mùi hôi nồng nặc từ rác thải, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống sinh hoạt của người dân.

Bãi rác Trường Phú cháy âm ỉ, điển hình cho tình trạng quá tải rác thải

Những ngày qua, bãi rác Trường Thủy thuộc xã Trường Phú, tỉnh Quảng Trị trở thành điểm nóng về môi trường khi liên tục xảy ra cháy âm ỉ kéo dài, khói bụi và mùi khét bao trùm khu dân cư xung quanh.

Theo người dân địa phương, vụ cháy được phát hiện vào tối 11/5. Ban đầu, diện tích cháy khoảng 500m² nhưng sau đó lan rộng gần 2ha. Khói từ rác thải cháy bốc cao hàng chục mét, phủ kín nhiều khu dân cư lân cận.

Bà Lê Thị Hà, trú tại thôn Giang Sơn, xã Trường Phú cho biết, khói bụi và mùi khét từ nhựa, nilon cháy lan xa nhiều kilômét khiến người dân phải đóng kín cửa cả ngày nhưng vẫn bị cay mắt, khó thở. Nhiều hộ dân buộc phải thay đổi sinh hoạt do ô nhiễm không khí kéo dài.

Lo ngại nguy cơ cháy lan và ảnh hưởng sức khỏe, người dân địa phương đã cử người chặn các xe chở rác tiếp tục vào đổ tại bãi rác Trường Thủy.

Theo Ban Quản lý các công trình công cộng Lệ Thủy, bãi rác Trường Thủy được đưa vào sử dụng từ năm 2012 với diện tích hơn 2,5ha. Mỗi ngày, nơi đây tiếp nhận khoảng 60 - 70 tấn rác sinh hoạt từ nhiều địa phương trong khu vực. Tuy nhiên, khoảng 2 năm trở lại đây, bãi rác đã rơi vào tình trạng quá tải, rác chất thành nhiều lớp dày, tồn đọng lâu ngày và tiềm ẩn nguy cơ cháy rất cao, đặc biệt trong điều kiện nắng nóng kéo dài.

Ngay sau khi xảy ra cháy, chính quyền địa phương phối hợp với lực lượng Phòng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ Công an tỉnh huy động gần 100 người cùng 7 máy xúc và 5 xe chữa cháy chuyên dụng để xử lý đám cháy.

Tuy nhiên, công tác chữa cháy gặp rất nhiều khó khăn do lượng rác lớn, nhiều vật liệu dễ cháy như nhựa, giấy, xốp cùng khí phát sinh tích tụ lâu ngày bên dưới các lớp rác. Lực lượng chức năng phải liên tục đào, bới các lớp rác sâu để phun nước trực tiếp vào các điểm cháy âm ỉ.

Đại diện Ban Quản lý các công trình công cộng Lệ Thủy cho biết, thời tiết nắng nóng kết hợp gió phơn Tây Nam mạnh khiến nguy cơ cháy lan và tái bùng phát rất cao. Các lực lượng chức năng hiện vẫn phải túc trực liên tục để xử lý các điểm cháy còn sót lại, đồng thời tạo hành lang ngăn cháy lan sang khu vực rừng lân cận.

Vụ cháy tại bãi rác Trường Thủy không chỉ là sự cố môi trường đơn lẻ mà còn cho thấy rõ áp lực quá tải của hệ thống xử lý rác thải hiện nay tại Quảng Trị.

Tìm hướng xử lý căn cơ, giảm phụ thuộc chôn lấp

Trước thực trạng nhiều bãi rác quá tải, ô nhiễm kéo dài, lãnh đạo tỉnh Quảng Trị đã liên tục kiểm tra thực tế, chỉ đạo các giải pháp trước mắt và định hướng xử lý lâu dài theo hướng hiện đại, giảm tỷ lệ chôn lấp.

Ngày 13/5, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Hoàng Nam cùng lãnh đạo các sở, ngành liên quan đã đi kiểm tra thực tế tình hình xử lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn tỉnh nhằm đánh giá thực trạng, tháo gỡ khó khăn và chỉ đạo giải pháp xử lý.

Lãnh đạo tỉnh Quảng Trị nhấn mạnh, xử lý rác thải là vấn đề cấp bách và cần được giải quyết đồng bộ

Theo định hướng của tỉnh, các giải pháp trước mắt gồm điều tiết lượng rác trong quá trình thu gom, vận chuyển; mở rộng tạm thời một số bãi rác hiện hữu; cải tiến công nghệ xử lý để giảm áp lực quá tải. Đồng thời, tỉnh sẽ từng bước đóng cửa các bãi chôn lấp không còn phù hợp quy hoạch hoặc không đảm bảo yêu cầu môi trường.

Song song với đó, Quảng Trị đang tập trung triển khai các dự án xử lý chất thải rắn theo hướng hiện đại, tăng cường tái chế và phát điện từ rác.

Đáng chú ý, Dự án xử lý chất thải rắn bằng công nghệ đốt rác phát điện tại xã Nam Trạch đang được các sở, ngành liên quan triển khai theo kế hoạch của UBND tỉnh. Hiện địa phương đang lấy ý kiến các bộ, ngành để làm cơ sở xem xét chấp thuận chủ trương đầu tư.

Lãnh đạo tỉnh Quảng Trị nhấn mạnh, xử lý rác thải là vấn đề cấp bách và cần được giải quyết đồng bộ từ khâu thu gom, vận chuyển đến xử lý cuối cùng. Quan điểm của tỉnh là ưu tiên các công nghệ hiện đại, thân thiện môi trường, giảm dần phụ thuộc vào chôn lấp truyền thống, hướng đến mô hình xử lý chất thải bền vững, đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài và bảo vệ sức khỏe người dân.