Rắn tiến hóa như thế nào để ăn thịt đồng loại?

Hành vi ăn thịt đồng loại của rắn được các nhà khoa học cho rằng điều này đã xuất hiện nhiều lần trong các dòng tiến hóa khác nhau và thường do các tác nhân gây căng thẳng từ môi trường gây ra. Khi xem xét 500 báo cáo về hành vi ăn thịt đồng loại ở các loài rắn, các nhà nghiên cứu phát hiện việc chúng ăn thịt lẫn nhau đã tiến hóa độc lập ít nhất 11 lần. Ảnh: VW Pics via Getty Images.

Ăn thịt đồng loại của rắn xảy ra trong nhiều bối cảnh khác nhau. Các nhà nghiên cứu cho hay nhìn chung, ăn thịt đồng loại là phổ biến và dường như xuất hiện lặp đi lặp lại vì nó có lợi cho rắn trong những tình huống mà chúng cần phải lựa chọn thức ăn một cách tùy cơ ứng biến. Ảnh: Omar Entiauspe-Neto.

Bruna Falcão - tác giả chính của nghiên cứu và là nghiên cứu sinh ngành sinh học tại Đại học São Paulo cho biết: "Đối với loài rắn, ăn thịt đồng loại có lợi cho chúng; có lợi cho sự thích nghi sinh thái của chúng… Đó là một chiến lược". Ảnh: Nick Stock / Australian Wildlife Conservancy.

Nhà sinh vật học Xavier Glaudas - người không tham gia vào nghiên cứu trên cho hay ăn thịt đồng loại phổ biến rộng rãi trong thế giới động vật. Hành vi ăn thịt lẫn nhau ở rắn thường chỉ được ghi nhận trong các báo cáo ngắn gọn và riêng lẻ. Ảnh: McDonald Wildlife Photography Inc./Getty Images.

Ví dụ, nhóm nghiên cứu của ông Glaudas đã mô tả cá thể rắn Montpellier đực (Malpolon monspessulanus) ăn thịt rắn cái ở Pháp - một hành vi được cho là do nguồn thức ăn khan hiếm, đặc biệt là trong thời kỳ khan hiếm ngoài mùa giao phối. Việc rắn đực ăn thịt rắn cái trong mùa giao phối được coi là bất thường bởi vì điều này sẽ làm giảm cơ hội giao phối. Ảnh: B. Maritz.

Theo nghiên cứu mới công bố, ngoài việc phổ biến ở loài rắn, tập tính ăn thịt đồng loại đã tiến hóa độc lập ở các dòng dõi và khu vực khác nhau, dựa trên việc tổng hợp nhiều báo cáo để giải thích hành vi này. Ảnh: Snake Catchers Adelaide.

Nhóm nghiên cứu đã thu thập 503 trường hợp ăn thịt đồng loại được báo cáo ở 207 loài rắn. Các báo cáo trải rộng trên nhiều loài rắn khác nhau cũng như ở nhiều châu lục trên thế giới, bao gồm cả các báo cáo về rắn trong tự nhiên và trong điều kiện nuôi nhốt. Ảnh: Snake Catchers Adelaide.

Nhóm nghiên cứu phát hiện ra rằng, hiện tượng ăn thịt đồng loại phổ biến nhất ở các họ rắn: Colubridae, Viperidae và Elapidae. Trong đó, Colubridae là họ rắn lớn nhất và chiếm 29% tổng số báo cáo. Vì họ Colubridae thường không được biết đến là ăn thịt loài rắn khác nên các nhà nghiên cứu cho rằng hầu hết các trường hợp ăn thịt lẫn nhau trong họ này có thể liên quan đến các yếu tố gây căng thẳng như thiếu nguồn thức ăn khác. Ảnh: Suresh Suryasree/Shutterstock.com.

Các thành viên của họ Viperidae, bao gồm cả rắn lục, chiếm 21% tổng số báo cáo về ăn thịt đồng loại. Thế nhưng, các nhà nghiên cứu lưu ý rằng đây chủ yếu là các trường hợp nuôi nhốt. Vì vậy, các yếu tố gây căng thẳng liên quan đến việc nuôi nhốt, như bị giam cầm trong không gian nhỏ hẹp với nguồn thức ăn hạn chế, có thể đã dẫn đến hiện tượng ăn thịt lẫn nhau ở các thành viên của họ Viperidae. Ảnh: DARYL TAN.

Họ rắn Elapidae, bao gồm cả rắn hổ mang, chiếm khoảng 19% các báo cáo về hiện tượng ăn thịt đồng loại. Các nhà nghiên cứu cho biết điều này không quá ngạc nhiên bởi vì rắn hổ mang nổi tiếng là loài ăn thịt nhiều loài rắn khác trong tự nhiên. Ảnh: REMY SHEK.

Theo nhóm nghiên cứu, rắn là một nhánh tiến hóa vô cùng thành công. Chúng được tìm thấy trên tất cả các châu lục trừ Nam Cực và đã thích nghi với hầu hết các môi trường sinh thái. Vì hành vi ăn thịt đồng loại xuất hiện ở nhiều loại rắn khác nhau trên khắp thế giới nên điều này có thể phản ánh khả năng thích nghi của chúng với hoàn cảnh khi môi trường thay đổi. Ảnh: DARYL TAN.

Mời độc giả xem video: Đằng sau thành công của các nhà khoa học. Nguồn: VTV24.

Tâm Anh (TH)