Rau quả Việt Nam bứt phá mạnh mẽ, tiến gần vị trí á quân tại thị trường Trung Quốc

Hoạt động xuất khẩu rau quả của Việt Nam đang ghi nhận những con số tăng trưởng ấn tượng trong giai đoạn vừa qua.

Theo số liệu sơ bộ từ Cục Hải quan, chỉ riêng trong tháng 7, kim ngạch xuất khẩu của toàn ngành đã đạt khoảng 1,1 tỷ USD, tăng 20,2% so với tháng trước và tăng tới 47,3% so với cùng kỳ năm ngoái. Tính chung 7 tháng đầu năm, ngành rau quả đã thu về xấp xỉ 4,8 tỷ USD, ghi nhận mức tăng trưởng 24,9%.

Sầu riêng tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng xuất khẩu rau quả của Việt Nam.

Trung Quốc hiện vẫn là thị trường tiêu thụ quan trọng nhất khi chiếm khoảng 55% tổng kim ngạch toàn ngành với giá trị đạt khoảng 2,5 tỷ USD trong 7 tháng. Đáng chú ý, số liệu từ Hải quan Trung Quốc cho thấy trong nửa đầu năm, nước này đã chi khoảng 2,16 tỷ USD để nhập khẩu rau, hoa, củ, quả từ Việt Nam, tăng 19,3% so với cùng kỳ năm 2025.

Với tốc độ tăng trưởng này, Việt Nam tiếp tục củng cố vị thế là một trong ba nguồn cung rau quả lớn nhất cho Trung Quốc, chỉ đứng sau Thái Lan (5,08 tỷ USD) và Chile (2,28 tỷ USD). Thị phần của hàng Việt Nam tại đây cũng có sự thăng tiến đáng kể khi tăng từ mức 13,8% của nửa đầu năm 2025 lên gần 15,8% trong cùng kỳ năm nay. Hiện tại, khoảng cách về thị phần giữa Việt Nam và Chile chỉ còn chưa đầy 1 điểm %.

Động lực chính thúc đẩy sự vươn lên này đến từ sự thay đổi trong cơ cấu sản phẩm, trong đó sầu riêng đóng vai trò then chốt. Số liệu Cục Hải quan cho thấy, trong 6 tháng đầu năm, Trung Quốc đã chi gần 988 triệu USD để mua sầu riêng tươi và đông lạnh từ Việt Nam, tăng 43,4% so với cùng kỳ và đóng góp gần một nửa kim ngạch rau quả xuất sang thị trường này. 

Bên cạnh đó, dù một số mặt hàng như xoài, thanh long và chuối có xu hướng giảm nhưng sản lượng dừa lại tăng mạnh. Nhóm trái cây tươi, khô và đông lạnh đạt giá trị khoảng 1,63 tỷ USD, chiếm hơn 80% tổng giá trị xuất khẩu sang Trung Quốc.

Lý giải về đà tăng trưởng này, ông Nguyễn Văn Mười, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho biết yếu tố mùa vụ đóng vai trò rất thuận lợi. Đặc biệt là vào tháng 9 và tháng 10 khi sầu riêng Tây Nguyên vào vụ, trong khi thời điểm vụ thu hoạch của Thái Lan đã qua giai đoạn cao điểm. 

Tại cuộc họp ngày 10/8 do Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông tin, cả nước đã xuất khẩu khoảng 493.000 tấn sầu riêng sang hơn 20 quốc gia trong 7 tháng đầu năm. Dự kiến trong 5 tháng cuối năm, khoảng 1,3 triệu tấn sầu riêng sẽ tiếp tục được thu hoạch, tập trung tại Tây Nguyên.

Tính đến tháng 7, Việt Nam có hơn 1.200 mã số vùng trồng và 120 mã số cơ sở đóng gói đang hoạt động xuất khẩu sang Trung Quốc, cùng với hơn 1.100 mã số khác đang chờ phê duyệt. Với diện tích sầu riêng cả nước đạt khoảng 200.000 ha và sản lượng dự kiến 2,08 triệu tấn, ngành hàng này đang hướng tới mục tiêu xuất khẩu trên 4 tỷ USD.

Theo các chuyên gia, với lợi thế về địa lý giúp rau củ của Việt Nam cạnh tranh với các nước khác khi xuất khẩu vào thị trường Trung Quốc. Điều này tạo ra lợi thế lớn về nguồn cung tươi, rút ngắn khoảng cách vận chuyển và tăng khả năng giao hàng nhanh chóng. 

Ông Võ Tấn Lợi, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đồng Tháp cho biết, khoảng cách ngắn giúp hàng tươi từ Việt Nam đến Trung Quốc nhanh hơn, đảm bảo chất lượng tốt và chi phí logistics thấp hơn so với các nguồn cung từ Đông Nam Á hay Nam Mỹ.

Ngoài ra, việc Trung Quốc chấp thuận thêm 18 phòng kiểm nghiệm nông sản, nâng tổng số cơ sở được công nhận lên 50 đã giúp năng lực và thời gian kiểm tra hàng hóa nhanh hơn. Sự thay đổi này giúp giảm thiểu tình trạng ùn tắc tại các cửa khẩu đường bộ trọng điểm như Hữu Nghị, Tân Thanh hay Móng Cái. 

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo thị trường này đang siết chặt quản lý từ mã số vùng trồng đến cơ sở đóng gói. Việc gian lận nguồn gốc hoặc vi phạm về sinh vật gây hại có thể dẫn đến việc thu hồi mã số và ảnh hưởng đến toàn vùng.

Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam nhấn mạnh hiệu ứng từ các nghị định thư đối với sầu riêng đông lạnh, dừa tươi, chanh dây, bưởi và chanh đã giúp đa dạng hóa danh mục hàng hóa và giảm sự phụ thuộc vào trái cây tươi. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý các doanh nghiệp cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định 248 và 249 của Hải quan Trung Quốc về mã định danh, truy xuất nguồn gốc và dư lượng thuốc bảo vệ thực vật để duy trì sức cạnh tranh với các đối thủ như Thái Lan hay sầu riêng nội địa từ Hải Nam.

Trong chuyến công tác hồi tháng 8/2026, đoàn công tác của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã làm việc với  Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC). Kết quả ghi nhận có 401 vùng trồng và 166 cơ sở đóng gói của Việt Nam đã được phía Trung Quốc phê duyệt, tạo tiền đề thuận lợi cho mục tiêu tăng trưởng kim ngạch trong thời gian tới.

Cùng với việc tăng trưởng mạnh tại thị trường tỷ dân Trung Quốc, xuất khẩu rau quả Việt Nam tiếp tục đón tin vui trong tháng 8 khi ghi nhận kim ngạch khoảng 1,1 tỷ USD, đánh dấu tháng thứ hai liên tiếp vượt mốc tỷ USD.

Theo Cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam trong tháng 8 ước đạt 1,1 tỷ USD, tăng 1,3% so với tháng trước và tăng 14,6% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là tháng thứ hai liên tiếp xuất khẩu rau quả vượt mốc 1 tỷ USD.

Lũy kế 8 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt xấp xỉ 5,87 tỷ USD, tăng 21,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Đáng chú ý, ngành hàng đã vượt mốc 5,8 tỷ USD sớm hơn năm 2025, khi năm ngoái phải đến tháng 9 mới đạt được mức này.

Theo dự báo từ Bộ Công Thương, xuất khẩu rau quả trong 4 tháng cuối năm 2026 sẽ tiếp tục khả quan. Nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc và các nước Đông Bắc Á thường tăng mạnh vào quý IV để phục vụ các dịp lễ lớn như Tết Trung thu và Tết Nguyên đán. Các mặt hàng như thanh long, dừa tươi, bưởi và nhóm sản phẩm chế biến sâu như rau quả sấy khô, nước ép dự kiến sẽ giữ tỷ trọng cao trong cơ cấu xuất khẩu.