Rõ người, rõ trách nhiệm khi giải phóng mặt bằng chậm trễ

Hai bên ven sông Đồng Nai đoạn qua phường Trấn Biên đang triển khai các dự án giao thông, đô thị, kết hợp tái thiết không gian.

Đây là yêu cầu lãnh đạo thành phố Đồng Nai đặt ra trong quá trình tháo gỡ điểm nghẽn GPMB. Tinh thần xuyên suốt là rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả. Cùng với đó, mỗi dự án phải có một đầu mối theo dõi, mỗi nhiệm vụ phải có người chịu trách nhiệm đến cùng.

Mặt bằng chậm, không quy trách nhiệm chung chung

GPMB gồm nhiều công đoạn, từ kiểm đếm, xác định nguồn gốc đất, xác định giá đất đến lập, phê duyệt phương án bồi thường, chi trả tiền, bố trí tái định cư và thu hồi đất. Chỉ một khâu chậm cũng có thể kéo cả dự án chậm theo. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải xác định rõ cơ quan thực hiện ở từng khâu và người chịu trách nhiệm cuối cùng.

Phó Bí thư Thành ủy Võ Tấn Đức, Trưởng ban Chỉ đạo thực hiện công tác bồi thường, GPMB và hỗ trợ tái định cư thành phố Đồng Nai (Ban Chỉ đạo) cho rằng, mỗi hồ sơ chậm đều phải xác định rõ đang vướng ở khâu nào, thuộc trách nhiệm của cơ quan, đơn vị, địa phương nào.

Phó Bí thư Thành ủy Võ Tấn Đức, Trưởng ban Chỉ đạo thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và hỗ trợ tái định cư thành phố Đồng Nai phát biểu trong cuộc họp với lãnh đạo Thành ủy và các thành viên Ban chỉ đạo cuối tháng 8-2026. Ảnh: TL

Theo lãnh đạo Thành ủy, khi còn hồ sơ chưa xác nhận nguồn gốc đất, phương án bồi thường chưa được phê duyệt, người dân chưa đồng thuận với phương án bồi thường, khu tái định cư chưa hoàn thiện... phải trả lời được các câu hỏi: Vướng ở khâu nào? Ai xử lý? Thẩm quyền ở đâu? Khi nào hoàn thành?

Toàn thành phố đang triển khai nhiều dự án giao thông, đô thị, công nghiệp, logistics và hạ tầng kết nối. Vì vậy, việc trả lời cụ thể từng câu hỏi trên khi phát sinh vướng mắc càng cấp thiết. Mặt bằng chậm sẽ kéo theo tiến độ công trình, giải ngân và khả năng đưa nguồn lực đầu tư sớm phát huy hiệu quả.

Thi công xây dựng Nhà máy thủy điện Trị An mở rộng, công trình trọng điểm quốc gia năng lượng trên địa bàn thành phố Đồng Nai.

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Tôn Ngọc Hạnh tại cuộc họp với các thành viên Ban chỉ đạo cuối tháng 8-2026 nhấn mạnh: “Mặt bằng rất quan trọng và phải đi trước một bước. Không có mặt bằng thì không triển khai được dự án, không giải ngân được, không tạo ra động lực phát triển”.

Vì thế, GPMB phải được xác định là nhiệm vụ trọng tâm của cả hệ thống chính trị. Đây không thể là việc riêng của một ngành hay một địa phương. Nhưng nhiệm vụ chung không có nghĩa là trách nhiệm chung chung. Càng có nhiều cơ quan tham gia, càng phải rõ đầu mối, rõ người chịu trách nhiệm và rõ thời hạn hoàn thành. Đó là yêu cầu cốt lõi của nguyên tắc “6 rõ”.

"6 rõ" phải được cụ thể hóa trong từng dự án: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời hạn, rõ kết quả. Mục tiêu là không để hồ sơ nằm chờ, không để trách nhiệm bị bỏ ngỏ.

Cùng với “6 rõ”, Đồng Nai còn yêu cầu “một việc, một đầu mối, một thời hạn” trong GPMB các dự án. Đó là việc thuộc thẩm quyền sở, ngành thì giám đốc sở, trưởng cơ quan phải chủ động giải quyết, không chuyển văn bản qua lại. Việc liên quan nhiều cơ quan phải có một đơn vị chủ trì. Nội dung vượt thẩm quyền phải được tổng hợp đầy đủ cơ sở pháp lý, phương án và kiến nghị cụ thể.

Ngoài ra, từng dự án phải có bảng tiến độ chi tiết, xác định rõ từng mốc công việc. Lãnh đạo được phân công theo dõi xuyên suốt để kịp thời chỉ đạo, xử lý vướng mắc, không để phát sinh tình trạng chờ báo cáo mới giải quyết.

Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Tôn Ngọc Hạnh đề nghị mỗi thành viên Ban chỉ đạo phải được phân công dự án cụ thể. Việc theo dõi phải kéo dài đến khi hoàn thành công tác GPMB, bàn giao 100% mặt bằng cho chủ đầu tư.

Trong đó, các đồng chí Thường trực Thành ủy, Thành viên UBND thành phố được phân công phụ trách nhóm dự án. Khi trách nhiệm được gắn với dự án và kết quả cụ thể, người được giao nhiệm vụ phải bám địa bàn, bám tiến độ, bám từng trường hợp.

Quyết liệt nhưng không làm nhanh bằng mọi giá

GPMB là khâu phức tạp bởi liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân. Có những dự án, thành phố phải thu hồi đất của hàng ngàn hộ dân. Vì vậy, cùng với yêu cầu bảo đảm tiến độ, việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân phải được coi trọng.

Thi công xây dựng Đại lộ Nguyễn Hữu Cảnh trên địa bàn phường Long Hưng.

Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Long Thành Lê Hoàng Sơn cho biết, thời gian qua, địa phương quyết liệt thực hiện công tác GPMB nhưng không nóng vội. Bởi địa phương xác định, một phương án bồi thường thiếu cơ sở pháp lý có thể phát sinh khiếu nại. Một quyết định thu hồi đất chưa đúng quy trình có thể tạo rủi ro pháp lý. Một quy trình cưỡng chế không đúng quy định có thể khiến GPMB kéo dài hơn.

“Với những vướng mắc, chúng tôi không đùn đẩy trách nhiệm, không để hồ sơ kéo dài hoặc người dân phải đi lại nhiều lần. Chúng tôi chủ động làm việc với các sở, ban, ngành và cơ quan chuyên môn; đồng thời rà soát, đối chiếu chính sách, đề xuất hướng xử lý đúng pháp luật” - Chủ tịch UBND phường Long Thành Lê Hoàng Sơn chia sẻ.

Một đoạn dự án tuyến cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây đoạn qua thành phố Đồng Nai.

Làm việc với các thành viên Ban chỉ đạo trong tháng 8-2026, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Út đã yêu cầu các cơ quan chuyên môn, trong đó có Sở Tư pháp, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Thanh tra thành phố, hướng dẫn pháp lý ngay từ đầu để các đơn vị được giao GPMB triển khai thực hiện.

Phương án bồi thường phải chặt chẽ. Quyết định thu hồi đất phải đúng quy định. Hồ sơ cưỡng chế phải đầy đủ. Mục tiêu là hạn chế khiếu nại, giảm rủi ro pháp lý cho dự án.

Chủ tịch UBND thành phố cũng yêu cầu Bí thư cấp ủy, Chủ tịch UBND xã, phường phát huy vai trò, trách nhiệm. Công tác dân vận phải đi trước một bước. Những trường hợp chưa đồng thuận phải được gặp gỡ, giải thích, đối thoại để giải quyết vấn đề. Những trường hợp có hoàn cảnh đặc biệt phải được xem xét đầy đủ trong khuôn khổ pháp luật. Ngược lại, trường hợp cố tình không bàn giao mặt bằng phải kiên quyết xử lý theo quy định. Quan điểm chung của thành phố là quyết liệt, nhân văn nhưng phải giữ vững kỷ luật, kỷ cương.

Thành phố đang đứng trước yêu cầu lớn về phát triển hạ tầng và huy động nguồn lực đầu tư. Trong thực tiễn đó, GPMB cũng được xem như một thước đo năng lực tổ chức thực hiện của cả hệ thống chính trị.

Khi mỗi dự án có một đầu mối theo dõi xuyên suốt; mỗi nhiệm vụ có một người chịu trách nhiệm; mỗi điểm nghẽn có một thời hạn xử lý thì tiến độ không còn nằm trên giấy mà được kiểm chứng bằng mặt bằng thực tế. Gỡ điểm nghẽn mặt bằng, vì vậy trước tiên cần phải gỡ điểm nghẽn về trách nhiệm.