Robot AI siêu phỏng sinh có thể khiến tỷ lệ kết hôn lao dốc, mất kiểm soát dân số?

Robot U1 Ultra kích thước người thật với tỷ lệ vàng, có giá bán 990 ngàn và 880 ngàn NDT. Ảnh: Sohu.

Hôm 30/6, tại Thâm Quyến, công ty robot hình người UBTech Trung Quốc – đã ra mắt dòng robot bạn đời siêu phỏng sinh U1, hướng đến mục đích đồng hành và hỗ trợ cảm xúc.

Dòng sản phẩm gồm nhiều phiên bản: U1 Lite (nửa thân), giá 119.800 NDT; U1 Pro (đầy đủ tay chân), giá 169.800 NDT; U1 Ultra có khả năng tự di chuyển và sở hữu năng lực xử lý mạnh hơn: bản nam giá 990.000 NDT, bản nữ giá 880.000 NDT (1NDT tương đương 3.890 VND).

Robot U1 Lite (nửa thân), giá 119.800 NDT. Ảnh: Sohu.

Ông Chu Kiếm, Chủ tịch kiêm CEO của UBTech, cho biết đơn đặt hàng U1 đã vượt 11.000 chiếc, và lô hàng đầu tiên dự kiến được bàn giao từ giữa tháng 9.

Được thiết kế như người thật

Dòng U1 Ultra có hai phiên bản nam và nữ, đều được chế tạo theo tỷ lệ cơ thể người thật và chỉ bán cho người trưởng thành. Phiên bản nam cao 1,83 m, nặng 42 kg, mặc vest, đeo kính gọng vàng, mang phong cách "tổng tài" thường thấy trong phim ngôn tình; phiên bản nữ cao 1,68 m, nặng 35,2 kg, có vóc dáng thanh mảnh, tỷ lệ cơ thể “vàng” và gương mặt được thiết kế khá giống người thật.

Theo giới thiệu của nhà sản xuất, robot được trang bị 88 khớp chuyển động có độ linh hoạt cao cùng hệ thống cổ mô phỏng sinh học, cho phép tái hiện hầu hết các động tác thường ngày của con người; nó có thể giao tiếp bằng lời nói; duy trì giao tiếp bằng ánh mắt; tương tác tự nhiên với người dùng.

Gương mặt robot nữ U1 Ultra có thể thể hiện hơn 30 biểu cảm với tỷ lệ biểu đạt tình cảm chính xác hơn 90%. Ảnh: Sohu.

Nhờ cấu trúc "hai bộ não" xử lý, robot chỉ mất khoảng 500 mili giây để đưa ra phản hồi, trong khi độ trễ đồng bộ khẩu hình khi nói chỉ khoảng 20 mili giây, giúp cuộc trò chuyện bớt cảm giác máy móc.

UBTech cho biết U1 được tích hợp mô hình AI chuyên về đồng hành lâu dài, có khả năng nhận biết hơn 20 trạng thái cảm xúc khác nhau, với độ chính xác được công bố trên 90%.

Hướng tới người độc thân, nhưng cũng gây tranh cãi

Ngay từ đầu tháng 6, khi mở chương trình đặt trước, dòng robot U1 đã nhanh chóng trở thành chủ đề nóng trên mạng xã hội Trung Quốc. Nhiều cư dân mạng gọi đây là "bạn gái cyber" hay "nam thần robot".

Theo giới trong ngành, nhóm khách hàng mục tiêu chủ yếu là những người trẻ sống độc thân; người sống một mình; những người yêu thích văn hóa anime, manga và game (ACG).

Robot nữ có làn da mềm mại, đạt độ chính xác 1:1 như người thật. Ảnh: Sohu.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cho rằng sự phát triển của loại robot đồng hành này có thể kéo theo nhiều vấn đề cần được quan tâm, như bản quyền, quyền riêng tư và các vấn đề đạo đức.

Đặt ra những thách thức xã hội mới

Theo Sohu ngày 3/7, một nhà nghiên cứu về tình dục học đã đưa ra nhận định khiến nhiều người phải giật mình: chỉ cần robot nữ AI có thể đáp ứng nhu cầu sinh lý của nam giới, thì trong vòng 10 năm tới, tỷ lệ kết hôn sẽ lao dốc, kéo theo tỷ lệ sinh cũng giảm mất kiểm soát.

Nghe có vẻ cực đoan, nhưng nếu suy ngẫm kỹ, lập luận này không phải không có cơ sở. Lý do rất đơn giản: ngày càng nhiều người trẻ sẵn sàng bỏ tiền để lựa chọn một "người bạn đời hoàn hảo" - không cãi vã, không giận dỗi, luôn chiều theo ý mình.

Ví dụ, mẫu robot hình người siêu phỏng sinh U1 vừa mở bán đã tiêu thụ gần 4.000 chiếc chỉ trong chưa đầy 10 ngày, thu về hơn 10 triệu NDT tiền đặt cọc. Trong khi đó, cả năm trước, doanh số của toàn bộ thị trường robot bầu bạn cùng loại chỉ hơn 1.000 chiếc.

Phóng viên Nhật báo Khoa học kỹ thuật Trung Quốc phỏng vấn robot. Ảnh: Sohu.

Có người ví đây là "vợ ảo bước ra đời thực", nhưng cũng có ý kiến lo ngại đây có thể là dấu hiệu mở đầu cho một cuộc khủng hoảng dân số.

Robot nữ này có ngoại hình gần giống người thật, cao khoảng 1,68 m, nặng hơn 30 kg, sở hữu 88 khớp chuyển động, có thể chớp mắt, quay đầu, ghi nhớ thói quen của chủ nhân, trò chuyện, an ủi, đồng thời cho phép tùy chỉnh ngoại hình lẫn tính cách theo sở thích.

Một "người bạn đời" không phàn nàn, không bỏ đi, trẻ đẹp mãi, luôn ở bên chỉ bằng vài thao tác đặt mua – sức hấp dẫn ấy không hề nhỏ.

Chi phí kết hôn ngày càng đắt đỏ

Theo bài viết, nguyên nhân sâu xa khiến đàn ông Trung Quốc không kết hôn vẫn là chi phí hôn nhân không ngừng tăng. Năm 2026, tiền sính lễ trung bình tại Trung Quốc đã lên tới khoảng 168.000 NDT. Ở nhiều địa phương, mức khởi điểm đã từ 300.000 lên 400.000 NDT. Nếu cộng thêm tiền mua nhà, tổ chức đám cưới, trang sức..., tổng chi phí dễ dàng lên tới hàng triệu NDT.

Không ít gia đình phải vay mượn để lo đám cưới. Thống kê được bài báo dẫn lại cho biết 72% các gia đình phải trả sính lễ cao đều phải đi vay mượn tiền.

Hai mẫu robot gây sốt. Ảnh: Sohu.

Nhưng chi nhiều tiền chưa chắc giữ được hạnh phúc. Một khảo sát quy mô lớn của Đại học Giao thông Tây An cho thấy: Những cặp có sính lễ dưới 50.000 NDT có tỷ lệ ly hôn khoảng 12%; sính lễ từ 100.000-200.000 NDT, tỷ lệ ly hôn tăng lên 42%; trên 200.000 NDT, tỷ lệ tan vỡ tới 50%.

Theo nghiên cứu này, cứ chi thêm 100.000 NDT cho sính lễ thì nguy cơ ly hôn tăng khoảng 23%.

Ngoài áp lực tài chính nguyên nhân còn có mâu thuẫn mẹ chồng - nàng dâu, xung đột trong cuộc sống thường nhật hay áp lực nuôi dạy con cái.

Người trẻ ngày càng ngại kết hôn

Dữ liệu được trích dẫn cho thấy, trong quý I/2026, Trung Quốc chỉ ghi nhận hơn 1,69 triệu cặp đăng ký kết hôn, giảm hơn 110.000 cặp, tương đương 6% so với cùng kỳ năm trước.

Hiện Trung Quốc có hơn 240 triệu người độc thân từ 15 tuổi trở lên, còn độ tuổi kết hôn lần đầu tiếp tục tăng. Tại các thành phố lớn, nhiều người sau 32 tuổi mới lập gia đình.

Một số mẫu robot của UBtech ra mắt hôm 30/6. Ảnh: Sohu.

Nếu tính toán thuần túy về chi phí, nhiều người sẽ thấy: mua một robot AI có khả năng trò chuyện, đồng hành và tùy chỉnh theo ý thích chỉ khoảng 100.000 NDT; trong khi kết hôn có thể tiêu tốn hàng trăm nghìn NDT, sau đó còn phải nuôi gia đình, trả nợ mua nhà và gánh thêm nhiều áp lực xã hội.

Vì vậy, ngày càng có người đặt câu hỏi: lựa chọn nào "đáng tiền" hơn? Theo bài báo, đa số người mua robot AI không kỳ vọng chúng làm việc nhà. Điều họ tìm kiếm là một người luôn thấu hiểu, không nổi nóng, không rời bỏ mình. Robot không chê bai, không chiến tranh lạnh, không dò hỏi thu nhập, cũng không đòi hỏi người dùng phải chiều chuộng hay đáp ứng các yêu cầu tình cảm.

Điều người mua cần là giá trị cảm xúc và cảm giác ổn định; đây là "một giải pháp thay thế với chi phí thấp".

Có ý kiến cho rằng thay vì kết hôn tốn kém và cuộc sống hôn nhân nhiều rủi ro, đầu tư mua cô vợ robot siêu phỏng sinh khả thi hơn. Ảnh: Sohu.

Liệu robot AI có thể thay thế được con người?

Nhiều người phản đối lập luận này vì cho rằng robot không có tình cảm thật. Tuy nhiên, theo tác giả bài viết, với nhiều người trẻ vốn mệt mỏi vì các mối quan hệ xã hội, điều khiến họ chùn bước không phải robot quá hoàn hảo mà là yêu đương quá tốn kém, quá mệt mỏi và quá nhiều rủi ro.

Thay vì dành nhiều năm yêu đương rồi kết hôn, họ có thể chỉ cần bỏ tiền một lần để sở hữu một người bạn đồng hành "luôn phục tùng" và có thể tắt đi bất cứ lúc nào. Nhật Bản từng xuất hiện xu hướng tương tự khi robot AI đóng vai "người vợ" được bán hết ngay sau khi ra mắt. Khách hàng chủ yếu là nam giới độc thân ở độ tuổi 40-50 và nhiều người quyết định từ bỏ ý định kết hôn.

Trong cùng giai đoạn, số cuộc hôn nhân tại Nhật Bản xuống mức thấp nhất kể từ sau Thế chiến II, số trẻ sơ sinh giảm liên tục trong nhiều năm và tỷ suất sinh duy trì ở mức thấp.

Liệu AI có làm thay đổi hôn nhân?

Theo tác giả, tiến bộ công nghệ đang khiến việc sống độc thân trở nên dễ dàng hơn. Một mặt, nhiều phụ nữ đã độc lập về kinh tế và không còn phụ thuộc vào hôn nhân; mặt khác, nam giới cũng có thêm lựa chọn để tránh những rào cản như sính lễ, mua nhà hay chi phí kết hôn.

Buổi ra mắt robot hình người phỏng sinh của công ty UBtech ở Thâm Quyến hôm 30/6. Nguồn: Weibo.

Bài báo cho rằng robot AI không chỉ cạnh tranh với con người ở khả năng bầu bạn mà còn dần thay đổi kỳ vọng của người dùng đối với các mối quan hệ thực tế. Khi đã quen với một "người bạn đời đồng hành" luôn chiều theo ý mình, họ có thể cảm thấy việc chung sống với con người ngoài đời trở nên khó khăn hơn.

Bài viết dẫn một nghiên cứu tại Phần Lan cho rằng sử dụng AI bầu bạn trong thời gian dài có thể khiến cảm giác cô đơn tăng lên, do người dùng dần quen với sự "bao dung vô điều kiện" của AI và gặp khó khăn hơn khi xây dựng quan hệ với người thật.

Bài viết cũng nhắc đến một nghiên cứu của Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, cho rằng khi robot AI được sử dụng như một lựa chọn thay thế cho sự đồng hành về mặt cảm xúc, mong muốn sinh con của người dùng có xu hướng giảm đi.

Theo bài viết, thị trường AI Companion (trợ lý AI mang tính đồng hành) toàn cầu được định giá khoảng 50 tỷ USD trong năm 2026 và có thể tăng gấp khoảng 9 lần vào năm 2034.

Tác giả kết luận rằng, dù robot AI không thể thay thế sự ấm áp, sẻ chia và cảm xúc chân thực của con người, nhưng nếu công nghệ tiếp tục đáp ứng ngày càng nhiều nhu cầu về tình cảm và đồng hành với chi phí thấp, thì sức hấp dẫn của hôn nhân truyền thống sẽ đứng trước những thách thức mới.