Robot 'đi lạc' mang đến kết quả bất ngờ

Một robot dò thám Nam Cực bất ngờ nổi lên sau 9 tháng chìm dưới băng. Ảnh: Shutterstock.

Một cơ quan khoa học quốc gia của Úc mang tên CSIRO đã triển khai một thí nghiệm tại Nam Cực. Dù đã “đi chệch hướng” ban đầu, thí nghiệm cuối cùng lại mang đến một kết quả tốt ngoài mong đợi.

Các nhà khoa học đã thả trôi tự do một robot đại dương nhằm thu thập dữ liệu tại sông băng Totten. Tuy nhiên, các dòng hải lưu đã kéo thiết bị lệch khỏi mục tiêu ban đầu và trôi về phía tây. Hành trình kết thúc ở một khu vực rất khó để các nhà khoa học tiếp cận và phân tích, nhưng đổi lại, robot đã mang về những dữ liệu hiếm và có giá trị.

Đội thí nghiệm đã trang bị cho robot các cảm biến đo độ mặn và nhiệt độ, được thiết kế để lặn xuống dưới nước rồi nổi lên mặt biển mỗi 10 ngày nhằm truyền dữ liệu lên vệ tinh. Những robot như vậy được sử dụng khá phổ biến trong nghiên cứu hải dương học, đôi khi còn để đo lường tác động của biến đổi khí hậu lên đại dương và các sông băng.

Riêng thiết bị này được kỳ vọng sẽ giúp nghiên cứu sông băng Totten, đặc biệt là đánh giá mức độ mực nước biển toàn cầu có thể dâng cao nếu sông băng này tan chảy. Mối lo ngại lớn đến mức Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Mỹ (NOAA) còn xây dựng cả một bản đồ tương tác cho thấy những đường bờ biển nào có thể sẽ vĩnh viễn bị nhấn chìm trong tương lai.

Robot đã bị trôi sang phần phía Đông của Nam Cực. Ảnh: GIS Geography.

Thực tế, robot đã bị kéo vào bên dưới của sông băng Denman, một khu vực rất khó để quan sát và thu thập dữ liệu. Sau 9 tháng mất tích, thiết bị bất ngờ nổi trở lại cùng với tập dữ liệu then chốt khu vực này và cách biến đổi khí hậu đang tác động tới Nam Cực nói chung.

Nhóm nghiên cứu đã so sánh dữ liệu về độ sâu của thềm băng do thiết bị thu thập và phác dựng lại lộ trình di chuyển của robot. Qua đó, họ có thể xác định chính xác nguồn gốc 195 bộ dữ liệu về độ mặn và nhiệt độ được ghi nhận.

Kết quả cho thấy thềm băng Shackleton hiện vẫn chưa bị đe dọa bởi nước ấm làm tan băng. Tuy nhiên, sông băng Denman lại có nước ấm tồn tại bên dưới, và đang dần tan chảy.

Riêng sông băng này, nếu tan hoàn toàn, có thể khiến mực nước biển toàn cầu dâng gần 1,5 m. Theo BGR, sự cố khoa học này rốt cuộc lại trở thành một may mắn lớn đối với nhóm nghiên cứu.

Robot đại dương đã thu thập dữ liệu từ những khu vực chưa từng được nghiên cứu trước đây. Trên thực tế, đây là chuỗi đo đạc hải dương học đầu tiên trong lịch sử được thực hiện bên dưới một thềm băng ở Đông Nam Cực, mang lại những dữ liệu then chốt về khu vực này cũng như mức độ rủi ro mà sông băng Denman đang đối mặt.

Việc thiết bị có thể tồn tại dưới lớp băng trong thời gian dài vẫn thu được dữ liệu chất lượng đã mở ra những hướng đi mới cho giới khoa học. Trong tương lai, các nhà nghiên cứu kỳ vọng sẽ triển khai thêm nhiều thiết bị nổi tương tự tới những khu vực xa xôi nhằm thu về những dữ liệu hiếm, có thể đóng vai trò sống còn trong việc theo dõi quá trình tan chảy của các sông băng và xây dựng các kịch bản dự báo mực nước biển dâng.

Khu vực Đông Nam Cực chứa lượng băng lớn hơn nhiều so với phía Tây, vì vậy việc các sông băng tại đây tan chảy sẽ tạo ra mối đe dọa tổng thể nghiêm trọng hơn đối với các đường bờ biển toàn cầu. Các phép đo bên dưới thềm băng còn có thể giúp làm sáng tỏ hơn câu hỏi liệu Nam Cực có đang nhô lên khỏi đại dương hay không, và có ý nghĩa gì với Trái Đất.

Nhật Tường